An example of an activity for teaching female personages in Social Studies lessons: Marie Curie

Öz

The purpose of this study is to present an example of an activity on the teaching of female personages in middle school Social Studies lessons and to reveal the experiences of the students and the views of the teacher regarding the activity. The activity took place at a middle school in Izmir province with fifth grade students and a Social Studies teacher. Marie Curie's life story, which was prepared by the researchers, was used, and students were asked to create posters for the activity. At the end of the activity, students presented the posters they prepared with their groups to their classmates. The participant students and the teacher mostly gave positive feedback about their experiences with the activity. The findings of the study revealed that most of the students liked the Marie Curie activity, found it exciting, had fun doing it and reported learning a lot about this woman scientist. In addition, it was found that the activity increased cooperation. The views of the Social Studies teacher were also aligned with those of most students. Based on this study, it is recommended that examples of activities for teaching female personages be integrated into textbooks and that their classroom implementation be promoted.

Anahtar Kelimeler

• Marie Curie
• social studies
• female personages
• life story
• activity

Sosyal Bilgiler Derslerinde Kadın Şahsiyetlerin Öğretimi Üzerine Bir Etkinlik Örneği: Marie Curie

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul Sosyal Bilgiler derslerinde kadın şahsiyetlerin öğretimi üzerine bir etkinlik örneği sunmak ve etkinliğe ilişkin öğrencilerin deneyimlerini ve öğretmenin görüşlerini ortaya koymaktır. Etkinlik, İzmir ilinde yer alan bir ortaokulda beşinci sınıf öğrencileri ve Sosyal Bilgiler öğretmeniyle gerçekleşmiştir. Etkinlik uygulamasında, araştırmacılar tarafından hazırlanan Marie Curie’nin yaşam öyküsü kullanılmış ve öğrencilerden afiş hazırlamaları istenmiştir. Etkinlik sonunda öğrenciler, gruplar halinde hazırladıkları afişleri sınıf arkadaşlarına sunmuştur. Sonuç olarak çalışmaya katılan öğrenciler ile öğretmenin etkinlik ile ilgili deneyimleri genellikle olumludur. Öğrencilerin çoğunun Marie Curie etkinliğini beğendikleri, etkinliği heyecanlı buldukları, etkinliği yaparken eğlendikleri ve pek çok bilgi edindikleri tespit edilmiştir. Bununla birlikte etkinliğin iş birliğini artırdığı saptanmıştır. Sosyal Bilgiler öğretmeninin görüşleri de çoğu öğrencinin görüşleriyle paralellik göstermiştir. Bu çalışma ile kadın şahsiyetlerin öğretimine yönelik etkinlik örneklerinin ders kitaplarına entegre edilmesi ve bu biçimde düzenlenmiş etkinliklerin sınıflarda uygulanmasının yaygınlaştırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Marie Curie
• sosyal bilgiler
• kadın şahsiyetler
• yaşam öyküsü
• etkinlik

Kaynakça

1. Akay Şahin, M. (2023). Ortaokul Sosyal Bilgiler derslerinde kadın şahsiyetlerin öğretimine yönelik etkinliklerin geliştirilmesi ve uygulanması [Yayımlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa.
2. Akay Şahin, M., & Açıkalın, M. (2021). Gender representation in elementary and middle school Social Studies textbooks in Turkey. Journal of International Women’s Studies, 22(1), 417-445. https://vc.bridgew.edu/jiws/vol22/iss1/25
3. Akay Şahin, M. ve Açıkalın, M. (2024). Sosyal Bilgiler ders kitaplarındaki biyografilerin incelenmesi: Kadın şahsiyetler biyografilerde nasıl tanıtılıyor? KADEM: Kadın Araştırmaları Dergisi, 10(1), 241-282. https://doi.org/10.21798/kadem.2024.152
4. Açık, İ. (2020). İlkokul 4. sınıf Sosyal Bilgiler dersinde kültürel mirasa duyarlılık ve vatanseverlik değerlerinin biyografilerle öğretimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi.
5. Akyol, Y. (2013). Sosyal Bilgiler öğretiminde çocuk edebiyatı ürünlerinin kullanımının öğrencilerin empatik eğilimlerine etkisi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 1-14. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1119815
6. Alparslan, G. (2009). Şiir, yaşam öyküsü, öz yaşam öyküsü. N. Demir ve E. Yılmaz (Ed.), Türk dili yazılı ve sözlü anlatım içinde (ss. 120-135). Nobel Yayın.
7. Aşcı, F. (2020). Cumhuriyet’ten günümüze Sosyal Bilgiler ders kitaplarında toplumsal cinsiyet kalıp yargıları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
8. Aydın, E. ve Kaya, M. (2022). Biyografi eserlerinin ortaokul öğrencilerinin öz güven duygusunun gelişimine etkisi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 11(2), 777-792. https://dergipark.org.tr/tr/pub/teke/issue/70605/1136636

9. Başaran, M. (2019). Sosyal Bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarında toplumsal cinsiyet eşitliği eğitimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
10. Bektaş, A. E. (2019). Sosyal Bilgiler ders kitaplarında kullanılan biyografilerin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
11. Biçer, H. (2019). Sosyal Bilgiler öğretiminde biyografi kullanımının öğrencinin akademik başarısına ve derse karşı tutumuna etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Kütahya Dumlupınar Üniversitesi.
12. Caine, B. (2019). Biyografi ve tarih. M. Sözen (Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
13. Çelik, H. (2016). Tarihi süreçte Türk kadını imgesinin Sosyal Bilgiler güncel ders kitaplarına yansımaları. Turkish History Education Journal, 5(1), 263-279. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/261315
14. Demirel, E. (2010). Sosyal Bilgiler ders kitaplarında cinsiyet ayrımcılığı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
15. Dilek, G. (2012). Tarih öğretiminde toplumsal cinsiyet: 6. sınıf öğrencilerinin perspektifinden tarihsel süreçte kadın hakları ve kadın imgesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Marmara Üniversitesi.
16. Erdem, R. (2010). Sosyal Bilgiler öğretiminde biyografi kullanımı [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Niğde Üniversitesi.
17. Fidan, S. (2019). Sosyal Bilgiler ders kitaplarında toplumsal cinsiyet [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
18. Gall, M. D., Gall, J. P., & Borg, W. R. (2015). Applying educational research: How to read, do, and use research to solve problems of practice (7th ed.). Pearson.
19. Gözeten, S., Şimşek, Z., İrişik, S., Yaman, G., Uz, M., Gündoğan, H. K. ve Özkan, H. (2024). Sosyal Bilgiler 4. ve 5. sınıf ders kitaplarında biyografi kullanımının incelenmesi. Black Sea Journal of Public and Social Science, 7(1), 14-21. https://doi.org/10.52704/bssocialscience.1334597
20. Güney, G. (2023). Sosyal Bilgiler öğretiminde biyografi kullanımının akademik başarıya etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi.
21. Hamel, S. F. (2016). Life story/science story: Biography as a tool for science communication [Unpublished master's thesis]. University of Otago.
22. Kafa, E. (2021). 2005 ve 2018 Sosyal Bilgiler öğretim programlarının toplumsal cinsiyet bağlamında karşılaştırmalı analizi. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, (8), 83-106. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1749604
23. Karaboğa, M. T. (2020). Sosyal Bilgiler ders kitaplarında cinsiyet rolleri. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(10), 4847-4881. https://doi.org/10.26466/opus.686709
24. Karaçalı Taze, H. (2018). Toplumsal cinsiyet perspektifinden bir Sosyal Bilgiler ünitesi tasarımı ve öğretimi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
25. Karagözoğlu, N. (2018). Sosyal Bilgiler dersinde vatanseverlik değerinin kazandırılmasında kadın kahramanlarımızın yaşam öykülerinin kullanılması. Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi, 4(2), 97-110. https://doi.org/10.32570/ijofe.477068
26. Kaymakcı, S. ve Er, H. (2013). Sosyal Bilgiler öğretim programı ve ders kitaplarında biyografinin kullanımı. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(25), 198-224. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/181406
27. Kemiksiz, Ö. (2018). Ortaokul Türkçe derslerinde biyografi türünün kullanımı. RumeliDe Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 12(84), 84-105. https://doi.org/10.29000/rumelide.472754
28. Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Ed. ve Çev.). Nobel Akademi.
29. Millî Eğitim Bakanlığı (2024). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı (4, 5, 6 ve 7 sınıflar): Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
30. Minaz, M. B. ve Taş, H. (2020). Biyografi temelli değerler eğitiminin ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin vatanseverlik değerine yönelik tutumlarına etkisi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 10(2), 555-592. https://doi.org/10.14527/pegegog.2020.019
31. Osmanoğlu, A. E. ve Cantemür, H. (2020). Sosyal Bilgiler ders kitaplarında şahsiyetler. EKEV Akademi Dergisi, 24(82), 1-22. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2581824
32. Oruç, Ş. ve Erdem, R. (2010). Sosyal Bilgiler öğretiminde biyografi kullanımının öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine ilişkin tutumlarına etkisi. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, (30), 215-229.
33. Öztürk, C., Coşkun Keskin, S. ve Otluoğlu, R. (2014). Sosyal Bilgiler öğretiminde edebi ürünler ve yazılı materyaller (6. baskı). Pegem Akademi.
34. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Ed. ve Çev.). Pegem Akademi.
35. Şahin, U. (2022). Sosyal Bilgiler dersinde biyografi kullanımının öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa.
36. Tarhan, M. ve Kılıç, F. (2017). Sosyal Bilgiler eğitiminde biyografilerle girişimcilik becerisinin kazandırılmasına ilişkin bir inceleme. International Journal of Field Education, 3(2), 60-71. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/396339
37. Taşdelen, V. (2006). Biyografi: Ötekine yolculuk. Millî Eğitim, 35(172), 8-16. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/172/172/01.pdf
38. Tatan, M., Demir, F. B. ve Oğuz Haçat, S. (2020). Sosyal Bilgiler dersi öğretim programlarında kadın imajı (1968-1998-2005-2018). Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 5(1), 69-79. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1132005
39. Warren, A. K. (1992, 1 January). Biography and autobiography in the teaching of History and Social Studies. Perspectives on History. https://www.historians.org/perspectives-article/biography-and-autobiography-in-the-teaching-of-history-and-social-studies/
40. Yalçın, A. ve Aytaş, G. (2011). Çocuk edebiyatı (5. baskı). Akçağ Yayınları.
41. Yel, S. ve Sel, B. (2021). Biyografilerin eğitsel işlevinin dördüncü sınıf Sosyal Bilgiler dersinde değer öğretimi açısından değerlendirilmesi. Demokrasi Platformu Dergisi, 10(35), 135-157. https://demokrasiplatformu.com/dergi/article/view/211
42. Yiğittir, S. ve Er, H. (2013). Sosyal Bilgilerde değer eğitiminde biyografi kullanımı. Millî Eğitim Dergisi, 43(200), 200-219. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/457557