Beliren Yetişkinlerde Reddilme Duyarlılığı ve Sosyal Anksiyete İlişkisinde Beden İmajının Aracı Rolü

Öz

Sosyal kaygı, beliren yetişkinlik döneminde yaygın bir endişe kaynağıdır ve genellikle reddedilmeye karşı artan duyarlılık ve olumsuz benlik algılarıyla bağlantılıdır. Bu çalışma, gelişmekte olan yetişkinler arasında reddedilme hassasiyeti ve sosyal kaygı arasındaki ilişkide beden imgesinin aracı rolünü incelemektedir. Yaşları 18-29 arasında değişen 300 katılımcıdan oluşan bir örneklem reddedilme hassasiyeti, beden imajı ve sosyal kaygıyı değerlendiren ölçümleri tamamlamıştır. Bulgular, reddedilme duyarlılığı yüksek olan bireylerin olumsuz beden imajı yaşama olasılıklarının daha yüksek olduğunu ve bunun da sosyal kaygı düzeylerini artırdığını göstermektedir. Beden imajının önemli bir aracı olarak ortaya çıkması, sosyal reddedilmeye karşı daha hassas olan yeni yetişkinlerin bu deneyimleri, özellikle fiziksel görünümleriyle ilgili olumsuz öz değerlendirmeler olarak içselleştirebileceğini göstermektedir. Bu bulgular, özellikle reddedilme hassasiyetine yatkın bireyler için sosyal kaygıyı azaltmayı amaçlayan müdahalelerde beden imajı endişelerini ele almanın önemini vurgulamaktadır. Bu aracılık yolunun anlaşılması, yetişkinliğe geçiş sürecinde ruh sağlığının desteklenmesinde daha hedefe yönelik yaklaşımlar için içgörüler sunabilir.

Anahtar Kelimeler

• beliren yetişkinlik
• reddedilme duyarlılığı
• sosyal kaygı

The Mediating Role of Body Image in the Relationship Between Rejection Sensitivity and Social Anxiety in Emerging Adults

Öz

Aim: Social anxiety is a prevalent concern during emerging adulthood and is often associated with heightened sensitivity to rejection and negative self-perceptions. This study examines the mediating role of body image in the relationship between rejection sensitivity and social anxiety among emerging adults. Materials and Methods: A total of 300 participants aged 18-29 completed measures assessing rejection sensitivity, body image, and social anxiety. Results: Findings suggest that individuals with high rejection sensitivity are more likely to experience negative body image, which in turn increases their levels of social anxiety. Body image emerged as a significant mediator, indicating that emerging adults who are more sensitive to social rejection may internalize these experiences as negative self-evaluations, particularly regarding their physical appearance. Conclusion: These findings highlight the importance of addressing body image concerns in interventions aimed at reducing social anxiety, particularly for individuals prone to rejection sensitivity. Understanding this mediation pathway may provide insights for developing more targeted approaches to support mental health during the transition to adulthood.

Anahtar Kelimeler

• emerging adulthood
• rejection sensitivity
• social anxiety
• social avoidance
• body image

Kaynakça

1. 1. Galambos NL, Tilton LC. Adolescents’ psychosocial maturity, subjec¬tive age, and problem behavior: In search of the adultoid. Appl Dev Sci. 2000;4:178-92.
2. 2. Arnett J. Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. Am Psychologist. 2000;469-80.
3. 3. Atak H, Çok F. Emerging adulthood in Turkey: Does it (yet) exist? The Online Journal of Counseling and Education. 2015;3(4):46-75.
4. 4. Arnett JJ. Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. Am Psychol. 2000;55(5):469.
5. 5. Douglass CB. From duty to desire: Emerging adulthood in Europe and its consequences. Child Dev Perspect. 2007;101-8.
6. 6. Nelson L, Chen X. Emerging adulthood in China: The role of social and cultural factors. Child Dev Perspect. 2007;1(2):86-91.
7. 7. Downey G, Feldman S, Ayduk O. Implications of rejection sensitivity for intimate relationships. J Pers Soc Psychol. 2010;70:1327-43.
8. 8. Marston E, Hare A, Allen J. Rejection sensitivity in late adolescence: Social and emotional sequelae. J Res Adolesc. 2010;20(4):959-82.

9. 9. Downey G, Feldman S, Ayduk ÖN. Rejection sensitivity and male violence in romantic relationships. Pers Relatsh. 2000;7:45-61.
10. 10. Olgaç D, Özen Şirvalı D. Kişilerarası kabul red kuramının ebeveynli¬ğe bakışı. Türkiye Klinikleri. 2019;22-31.
11. 11. Khaleque A, Rohner R, Cournoyer D. Perceived parental accep¬tance-rejection and psychological adjustment: A meta-analysis of cross-cultural and intracultural studies. J Marriage Fam. 2002;64:54- 64.
12. 12. Staebler K, Helbing E, Rosenbach C, Renneberg B. Rejection sensi¬tivity and borderline personality disorder. Clin Psychol Psychother. 2011;18(4):275.
13. 13. Berenson KR, Gyurak A, Ayduk O, Downey G, Garner MJ, Mogg K, Bradley BP, Pine DS. Rejection sensitivity and disruption of atten¬tion by social threat cues. J Res Pers. 2009;43(6):1064-72. https://doi. org/10.1016/j.jrp.2009.07.007
14. 14. Stafford L. Interpersonal rejection sensitivity: Toward exploration of a construct. Issues Ment Health Nurs. 2007;28(4):359.
15. 15. Schaan V, Schulz A, Bernstein M, Schächinger H, Vögele C. Effects of rejection intensity and rejection sensitivity on social approach be¬havior in women. PLoS One. 2020.
16. 16. Downey G, Feldman S. Implications of rejection sensitivity for inti¬mate relationships. J Pers Soc Psychol. 1996;70:1327-43.
17. 17. Öztürk O. Ruh Sağlığı ve Bozuklukları. İstanbul: Nobel Tıp Kitabev¬leri; 2002.
18. 18. Liebowitz MR. Social phobia or social anxiety disorder: What’s in a name? Arch Gen Psychiatry. 2000;181-92.
19. 19. McDonald KL, Bowker JC, Rubin KH, Laursen B, Duchene MS. In¬teractions between rejection sensitivity and supportive relationships in the prediction of adolescents’ internalizing difficulties. J Youth Ad¬olesc. 2010;39(5):563-74. https://doi.org/10.1007/s10964-010-9519-4
20. 20. Carriere L, Kluck A. Appearance commentary from romantic part¬ners: Evaluation of an adapted measure. Body Image. 2014;137-45.
21. 21. Fisher S, Cleveland SE. Body image and personality. Contemporary Psychology: A Journal of Reviews; 1968.
22. 22. Grogan S. Body image: Understanding body dissatisfaction in men, women, and children. 2021.
23. 23. Demiralp M, Demiralp B, Sarıkoç G, İyigün E, Açıkel C, Başbozkurt M. Beden imgesinin yaşam niteliğine etkisi ölçeğinin Türkçe uyar¬laması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anatolian J Psychiatry. 2016;82-90.
24. 24. Acarer E. Üniversite öğrencilerinde obsesif inançlar ve beden imgesi ile baş etme stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanma¬mış yüksek lisans tezi]. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi; 2019.
25. 25. Koç M. Gelişim psikolojisi açısından ergenlik dönemi ve genel özel¬likleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2004;231-56.
26. 26. Güneş İ. Medyada yer alan kadın bedeni ve imgeleri ve kadınlarda beden imgesi hoşnutsuzluğu [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü; 2009.
27. 27. Doğan T, Sapmaz F, Totan T. Adaptation of the body image coping strategies inventory to Turkish: A validity and reliability study. Anato¬lian J Psychiatry. 2011;121-9.
28. 28. Şirin E. Ergenlerin vücut kitle indeksi ile sosyal görünüş kaygı düze¬yi ve benlik saygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Haliç Üniversitesi Lisansüstü Enstitüsü; 2015.
29. 29. Göncü Köse A, Özen-Çıplak A, Ulaşan ET, Sümer N. Reddedilme duyarlılığı ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması. Nesne Psikoloji Dergisi. 2017;5(11):383-403.
30. 30. Soykan C, Özgüven H, Gençöz T. Liebowitz social anxiety scale: The Turkish version. Psychol Rep. 2003;93:1059-69.
31. 31. Hovardaoğlu S. Vücut algısı ölçeği. Psikiyatri, Psikoloji, Psikofarma¬koloji (3P) Dergisi. 1992;11-26.
32. 32. McKinnon MC, Moscovitch M. Domain-general contributions to so¬cial reasoning: Theory of mind and deontic reasoning re-explored. Cognition. 2007;179-218.
33. 33. Hu L, Bentler PM. Cutoff criteria for fit indexes in covariance structu¬re analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Struct Equ Modeling. 1999;6(1):1-55.
34. 34. Carriere LJ, Kluck AS. Appearance commentary from romantic part¬ners: Evaluation of an adapted measure. Body Image. 2014;11(2):137- 45.
35. 35. Doğan T, Sapmaz F, Totan T. Beden İmgesi Baş Etme Stratejileri Ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anatolian J Psychiatry. 2011;12(2).
36. 36. Ayduk O, Downey G, Kim M. Rejection sensitivity and depressive symptoms in women: Mediating role of attachment behaviors. J Pers Soc Psychol. 2001;81(6):972-82. https://doi.org/10.1037/0022- 3514.81.6.972
37. 37. Fang A, Asnaani A, Gutner C, Cook C, Wilhelm S, Hofmann SG. Re¬jection sensitivity mediates the relationship between social anxiety and body dysmorphic concerns. J Anxiety Disord. 2011;25(7):946-9. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2011.06.001
38. 38. Fang A, Asnaani A, Gutner C, Cook C, Wilhelm S, Hofmann SG. Re¬jection sensitivity mediates the relationship between social anxiety and body dysmorphic concerns. J Anxiety Disord. 2011;25(7):946-9. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2011.06.001
39. 39. Dezutter J, Waterman AS, Schwartz SJ, Luyckx K, Beyers W, Meca A, et al. Meaning in life in emerging adulthood: A person-oriented ap¬proach. J Pers. 2014;82(1):57-68. https://doi.org/10.1111/jopy.12033
40. 40. Bayat B. Algılanan Ebeveyn Kabul-Reddinin Yetişkinlik Döneminde¬ki Psikopatoloji ile ilişkisi: Kontrol Odağının ve Benlik Kurgularının Aracı Rolü [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2015.
41. 41. Lansford JE, Dodge KA, Pettit GS, Bates JE, Crozier J, Kaplov J. A 12-year prospective study of the long-term effects of early child phys¬ical maltreatment on psychological, behavioral, and academic prob¬lems in adolescence. Arch Pediatr Adolesc Med. 2002;824-30.
42. 42. Uncu O. Reddedilme duyarlılığı, hissedilen yalnızlık ve aleksitimik özellikler arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü; 2021.
43. 43. Bandura A, Adams NE. Analysis of self-efficacy theory of behavioral change. Cogn Ther Res. 1977;287-308.
44. 44. Güney C. 15-18 Yaş Arası Ergenlerde Beden İmgesi ile Sosyal Ank¬siyete Arasındaki İlişkide Kişilik Özelliklerinin Aracı Etkisinin İnce¬lenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2018.
45. 45. Oktan V. Psikolojik sağlamlığın gelişiminde bir moderatör olarak umut. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. 2012;9(2).
46. 46. Kara A. Sosyal görünüş kaygısı ile utangaçlık arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Birey ve Toplum. 2016;96-106.
47. 47. Merino M, Tornero-Aguilera JF, Rubio-Zarapuz A, Villanueva-Tobal¬do CV, Martín-Rodríguez A, Clemente-Suárez VJ. Body perceptions and psychological well-being: A review of the impact of social media and physical measurements on self-esteem and mental health with a focus on body image satisfaction and its relationship with cultural and gender factors. Healthcare (Basel). 2024;12(14):1396. https://doi. org/10.3390/healthcare12141396
48. 48. Tort-Nasarre G, Pollina Pocallet M, Artigues-Barberà E. The meaning and factors that influence the concept of body image: Systematic re¬view and meta-ethnography from the perspectives of adolescents. Int J Environ Res Public Health. 2021;18(3):1140. https://doi.org/10.3390/ ijerph18031140