Sağlık Çalışanları ile Spor Bilimleri Öğrencilerinin İlk Yardım Bilgi Düzeyleri ve Öz-Yeterliliklerinin Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışma, sağlık çalışanları ile spor bilimleri öğrencilerinin ilk yardım bilgi düzeyleri ve ilk yardım öz-yeterliliklerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesini amaçlamıştır. Araştırma, tanımlayıcı ve kesitsel tarama modelinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya Samsun ilinde görev yapan 304 sağlık çalışanı ile Ondokuz Mayıs Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi’nde öğrenim gören 270 öğrenci olmak üzere toplam 574 gönüllü birey katılmıştır. Araştırma verileri; Kişisel Bilgi Formu, İlk Yardım Bilgi Düzeyi ve İlk Yardım Öz-yeterlilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler ve Bağımsız Gruplar t-testi kullanılmış, anlamlılık düzeyi p < .05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulguları, sağlık çalışanlarının ilk yardım bilgi düzeyi puanlarının spor bilimleri öğrencilerine göre anlamlı derecede daha yüksek olduğunu göstermiştir (p < .001). Her iki grupta da ilk yardım eğitimi almış bireylerin bilgi düzeylerinin eğitim almayanlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p < .001). Spor bilimleri öğrencilerinde ilk yardım eğitimi öz-yeterlilik düzeyini olumlu yönde etkilerken (p < .001), sağlık çalışanlarında eğitim alma durumuna göre öz-yeterlilik puanlarında anlamlı bir farklılık bulunmamıştır (p > .05). Sonuç olarak, sağlık çalışanlarının ilk yardım bilgi düzeyi ve öz-yeterliliği açısından spor bilimleri öğrencilerine göre daha yüksek yeterliliğe sahip olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, spor bilimleri eğitim programlarında ilk yardım ders içeriklerinin güçlendirilmesi, uygulamalı eğitimlerin artırılması ve simülasyon temelli öğretim yöntemlerinin yaygınlaştırılması gerektiği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık çalışanı
• Spor
• Öğrenci
• İlk yardım

Comparison of First Aid Knowledge Levels and Self-Efficacy Between Healthcare Workers and Sports Sciences Students

Öz

This study aimed to comparatively examine the first aid knowledge levels and first aid self-efficacy of healthcare professionals and sports science students. The research was conducted using a descriptive and cross-sectional survey model. A total of 574 volunteer individuals participated in the study, including 304 healthcare professionals working in Samsun province and 270 students studying at the Faculty of Sports Sciences of Ondokuz Mayıs University. Research data were collected using a Personal Information Form, a First Aid Knowledge Level Scale, and a First Aid Self-Efficacy Scale. Descriptive statistics and Independent Groups t-test were used in the analysis of the data, and the significance level was accepted as p < .05. The research findings showed that the first aid knowledge level scores of healthcare professionals were significantly higher than those of sports science students (p < .001). In both groups, it was found that the knowledge levels of individuals who had received first aid training were significantly higher than those who had not received training (p < .001). While first aid training positively affected self-efficacy levels in sports science students (p < .001), no significant difference was found in self-efficacy scores among healthcare professionals based on whether they received training (p > .05). In conclusion, it was determined that healthcare professionals have higher first aid knowledge and self-efficacy levels compared to sports science students. These findings suggest that first aid course content in sports science education programs should be strengthened, practical training should be increased, and simulation-based teaching methods should be widely adopted.

Anahtar Kelimeler

• Healthcare worker
• Sports
• Student
• First aid

Kaynakça

1. Altıntop, L., Dündar, C., Güven, H., Doğanay, Z., & Topbaş, M. (2000). Samsun il merkezinde görev yapan trafik polislerinin ilk yardım eğitimi öncesi ve sonrası bilgi düzeyleri.
2. Andersen, J. C., Courson, R. W., Kleiner, D. M., & McLoda, T. A. (2002). National Athletic Trainers' Association position statement: Emergency planning in athletics. Journal of Athletic Training, 37(1), 99.
3. Bakar, C., & Maral, İ. (2010). Mesleki eğitim merkezinde ve düz lisede öğrenim gören öğrencilerin ilkyardım bilgi düzeylerinin karşılaştırılması. TTB Mesleki Sağlık ve Güvenlik Dergisi, 10(36), 41–47.
4. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control (Vol. 11). Freeman.
5. Cheng, A., Nadkarni, V. M., Mancini, M. B., Hunt, E. A., Sinz, E. H., Merchant, R. M., ... & Bhanji, F. (2018). Resuscitation education science: Educational strategies to improve outcomes from cardiac arrest: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 138(6), e82–e122.
6. Çaylak, N. Y., Aydemir, A., & Ayyıldız, M. (2024). Spor lisesi öğrencilerinin ilk yardım ve temel yaşam desteği konularındaki bilgi düzeyinin değerlendirilmesi. Doğal Yaşam Tıbbı Dergisi, 6(2), 71–81.
7. Çelikli, S., Yıldırım, G. Ö., & Ekşi, A. (2012). Sağlık personelinin güncel temel yaşam desteği bilgilerinin değerlendirilmesi. Turkish Journal of Emergency Medicine, 12(3).
8. Dobbie, F., MacKintosh, A. M., Clegg, G., Stirzaker, R., & Bauld, L. (2018). Attitudes towards bystander cardiopulmonary resuscitation: Results from a cross-sectional general population survey. PLoS One, 13(3), e0193391.

9. Drezner, J. A., Courson, R. W., Roberts, W. O., Mosesso, V. N., Jr., Link, M. S., & Maron, B. J. (2007). Inter-association task force recommendations on emergency preparedness and management of sudden cardiac arrest in high school and college athletic programs: A consensus statement. Heart Rhythm, 4(4), 549–565.
10. Duman, N. B., Koçak, C., & Sözen, C. (2013). Üniversite öğrencilerinin ilk yardım bilgi düzeyleri ve bunu etkileyen faktörler. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1).
11. Gülmez Dağ, G., & Çapa Aydın, Y. (2015). Development and validation of First Aid Self Efficacy Scale. Hamilton, R. (2005). Nurses’ knowledge and skill retention following cardiopulmonary resuscitation training: A review of the literature. Journal of Advanced Nursing, 51(3), 288–297.
12. Harmon, K. G., Asif, I. M., Maleszewski, J. J., Owens, D. S., Prutkin, J. M., Salerno, J. C., ... & Drezner, J. A. (2015). Incidence, etiology, and comparative frequency of sudden cardiac death in NCAA athletes: A decade in review. Circulation, 132(1), 10.
13. Hasselqvist-Ax, I., Riva, G., Herlitz, J., Rosenqvist, M., Hollenberg, J., Nordberg, P., ... & Svensson, L. (2015). Early cardiopulmonary resuscitation in out-of-hospital cardiac arrest. New England Journal of Medicine, 372(24), 2307–2315.
14. Källestedt, M. L. S., Berglund, A., Herlitz, J., Leppert, J., & Enlund, M. (2012). The impact of CPR and AED training on healthcare professionals' self-perceived attitudes to performing resuscitation. Scandinavian Journal of Trauma, Resuscitation and Emergency Medicine, 20(1), 26.
15. Kanstad, B. K., Nilsen, S. A., & Fredriksen, K. (2011). CPR knowledge and attitude to performing bystander CPR among secondary school students in Norway. Resuscitation, 82(8), 1053–1059.
16. Karaçetin, F. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin ilk yardım bilgi düzeyi ile öz yeterlilik inançları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 663759) [Yüksek lisans tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
17. Karazeybek, E., & Özdemir, C. (2023). İlk yardım eğitiminin hemşirelik öğrencilerinin ilk yardım öz-yeterlik düzeylerine etkisi: Yarı deneysel bir çalışma. Anatolian Journal of Health Research, 4(2), 60–65.
18. Kiguchi, T., Okubo, M., Nishiyama, C., Maconochie, I., Ong, M. E. H., Kern, K. B., ... & Iwami, T. (2020). Out-of-hospital cardiac arrest across the world: First report from the International Liaison Committee on Resuscitation (ILCOR). Resuscitation, 152, 39–49.
19. Merchant, R. M., Topjian, A. A., Panchal, A. R., Cheng, A., Aziz, K., Berg, K. M., ... & Adult Basic and Advanced Life Support, Pediatric Basic and Advanced Life Support, Neonatal Life Support, Resuscitation Education Science, and Systems of Care Writing Groups. (2020). Part 1: Executive summary: 2020 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation, 142(16_Suppl_2), S337–S357.
20. Ransone, J., & Dunn-Bennett, L. R. (1999). Assessment of first-aid knowledge and decision making of high school athletic coaches. Journal of Athletic Training, 34(3), 267.
21. Riggs, M., Franklin, R., & Saylany, L. (2019). Associations between cardiopulmonary resuscitation (CPR) knowledge, self-efficacy, training history and willingness to perform CPR and CPR psychomotor skills: A systematic review. Resuscitation, 138, 259–272.
22. World Health Organization. (2021). Injuries and violence. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/injuries-and-violence
23. Yiğit, D., Şayık, D., Açıkgöz, A., & Mumcu, Ö. (2023). Pandemide annelerin ev kazalarına yönelik güvenlik önlemlerini tanılama ve ilk yardım öz-yeterlik durumlarının belirlenmesi. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 31(6), 451–460.