2008 KÜRESEL KRİZİNİN TURİZM İSTATİSTİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ÇOK DEĞİŞKENLİ İSTATİSTİKSEL TEKNİKLER VE TOPSIS METODU İLE ANALİZİ

Öz

ÖZETBu çalışmanın amacı, 145 ülkenin uluslararası turizm performansları sıralamasını üç temel göstergeyi (turizm harcamaları, turizm gelirleri ve gelen turist sayısı) ve 2008 küresel ekonomik kriz etkisini dikkate alarak değerlendirmektir. Çalışmada ülke grupları, Türkiye’nin bu gruplardaki yeri ve ülkelerin sıralaması Faktör Analizi, Kümeleme Analizi ve TOPSIS metodu ile 2006-2012 yılları arasındaki veriden hareketle değerlendirilmiştir. Ayrıca, Türkiye için analiz derinleştirilerek küresel krizin turizm firmaları mali oranlarına etkisi irdelenmiş ve analiz kapsamındaki turizm firmaları mali oranlar açısından performanslarına göre sıralanmıştır. Elde edilen bulgulara göre kriz öncesi ve sonrası dönem için, kümeleme analizine göre ülke grupları ve faktör analizine göre ülke sıralamaları birbiriyle uyumlu sonuç vermiştir. Faktör Analizine göre ilk sıralarda yer alan Fransa, Çin, ABD ve İspanya gibi ülkelerin TOPSIS metoduna göre de ilk 10’da yer aldığı görülmüştür. Türkiye’nin içinde bulunduğu küme kriz öncesi ve sonrası dönemde değişmemiş, bununla beraber hem Faktör Analizi hem de TOPSIS yöntemine göre kriz sonrası sıralaması yükselmiştir. Türkiye’deki turizm firmalarının mali oranlarının kriz sonrasında oynaklığının azaldığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Turizm, Küresel Kriz, Faktör Analizi, TOPSIS, Kümeleme Analizi

ANALYSING THE EFFECTS OF 2008 GLOBAL ECONOMIC CRISES ON TOURISM STATISTICS WITH MULTIVARIATE STATISTICAL TECHNIQUES AND TOPSIS

Abstract

The purpose of this study is to evaluate tourism performance rankings of 145 countries considering three main criteria (tourism revenue, tourism expenditure and number of tourist arrivals) and the effects of 2008 global economic crisis. In this study, classification and rankings of countries and the place of Turkey in the rankings have been investigated using factor analysis, cluster analysis and TOPSIS method for the years between2006-2012. Furthermore, the analysis has been deepened for Turkey, the effects of crisis on Turkish tourism companies have been examined using their financial ratios. Findings reveal that country classifications and rankings are compatible for period before economic crisis and period after economic crisis. The results of both Factor Analysis and TOPSIS indicate that France, China, United States and Spain are belong to ranking of first 10 countries. The classification of Turkey remains the same before and after the crisis, however after the economic crisis, the ranking of Turkey has been moved up according to Factor Analysis and TOPSIS. The volatilities of financial ratios of Turkish tourism companies have been decreased after the period of economic crisis

Keywords

• Tourism, Economic Crises, Factor Analysis, TOPSIS, Cluster Analysis