Bankaların Çekirdek Dışı Yükümlülüklerinin Banka Sisteminin İstikrarına Etkileri: Yükselen Ekonomiler ve Türkiye

Kredi talebi, çekirdek yükümlülük olarak kabul edilen, mevduat artışından daha hızlı yükselmeye başladığı dönemlerde bankalar bu talebi karşılamak için alternatif dış kaynaklara yani çekirdek dışı yükümlülüklere yönelmektedirler. Güncel bilimsel çalışmalar, borçların vadesinin yanı sıra borç kaynağının da yapısını inceleyerek, finansal sistemin işleyişini açıklayan yeni veri setleri yardımıyla, çekirdek dışı yükümlülüklerin kriz potansiyelini araştırmaktadır. Bilindiği gibi banka krizleri, bankaların likidite sıkıntısı nedeniyle ödeme güçlerini kaybetmesi sonucunda ortaya çıkmaktadır. Bankalar kriz dönemlerinde nakit sıkışıklıklarını varlık satışı yoluyla çözmek zorunda kalabilirler. Bu durumda varlıkların nakde çevrilme hızı ve piyasada oluşan anlık değeri önem kazanmaktadır. Banka sisteminin krize girme potansiyelinin değerlendirilmesi açısından, sermaye yeterliliği ve likit olma durumu ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken ölçütlerdir. Yapılan çalışmalar, kriz dönemlerinde oluşabilecek sermaye açığının hesaplanmasının gerekli dengelerin sağlanmasında öncü bir gösterge olarak kullanılabileceğini göstermiştir. Türk bankacılık sektörünün çekirdek dışı yükümlülükleri 2012 yılından itibaren artış trendindedir. Kredi / GSYH açığı yükselerek genel trendden ayrılmakta, kârlılıkta azalma, tahsili gecikmiş alacaklarda artış, reel sektörde yüksek borçlanma görülmektedir. Bu tespitler ışığında, çalışmamızda bir kriz dinamiği olarak çekirdek dışı yükümlülüklerin Türk bankacılık sektörünün istikrarına etkileri ele alınmıştır. Elde ettiğimiz bulgular çekirdek dışı yükümlülüklerde ki artışın sistemin istikrarını tehdit ettiği yönündedir.

During periods in which demand for credit rapidly increases in correlation with the increase of deposit considered as core liabilities, the usual course of action by the banks is to steer towards alternative external sources - non-core liabilities. Recent empirical studies work on the source structure of liabilities as well as their maturity to produce new data sets for the financial system to examine the crisis potential of non-core liabilities. As known, the major reason for banking crisis is banks becoming insolvent as a result of liquidity shortage. Banks may be forced into fire sale their assets to solve their liquidity shortage. In that case the turnover rate and the current market value become crucial. To evaluate the crisis potential of the banking system the solvency and liquidity nexus criterion should be evaluated separately. Studies show that the calculation of the possible capital shortage could be a pioneer indicator to establish the financial balance. Also calculation of the capital shortage might be use to establish an insurance pool that can provide a safe and accessible envoriment to the financial sytem working without any break. The non-core liabilities in Turkish banking system tend to increase since 2012. The growing credit gap differs from the general trend. The profitability decreases. The non-performing loans rise. In real sector, high borrowing occurs. Basing on these evidence, our study deals with the effects of non-core liabilities over the stability of Turkish banking sector as a crisis dynamic. Our findings support that increasing non-core liabilities threat the system stability.