COGNITIVE BIASES IN VOTING BEHAVIOR AND THEIR REFLECTION ON POLITICAL MARKETING ACTIVITIES

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 312 - 337, 02.01.2026

Elif Boyraz

Öz

The purpose of this research is to identify the thought traps voters experience before and during voting. Data was collected from 389 voters across Turkey via online surveys. Exploratory factor analysis, conducted to test the construct validity of the statements, yielded an eight-factor solution. These factors were labeled: overcaution and status quo bias, overconfidence bias, confirmatory evidence bias, anchoring bias, sunk cost bias, skepticism, recallability bias, and indifference. The analysis results indicate that the thought trap most frequently experienced by voters in their voting decisions is the overconfidence bias. The framing effect was measured using two scenarios, and it was determined that approximately one-quarter of voters' decisions changed depending on the frame they were drawn.

Anahtar Kelimeler

Thought Traps , Cognitive Bias , Heuristics , Voter Behaviour , Voting

SEÇMENLERİN OY VERME DAVRANIŞINDA ORTAYA ÇIKAN DÜŞÜNCE TUZAKLARI VE SİYASAL PAZARLAMA FAALİYETLERİNE YANSIMALARI

Öz

Bu araştırmanın amacı seçmenlerin oy verme öncesi ve esnasında deneyimledikleri düşünce tuzaklarını tespit etmektir. Bu amaçla çevrimiçi anketler aracılığıyla Türkiye genelinden 389 seçmenden veri toplanmıştır. Kullanılan ifadelerin yapı geçerliliğini test etmek için yapılan açıklayıcı faktör analizi neticesinde sekiz faktörlü çözüm elde edilmiştir. Bu faktörler aşırı ihtiyatlılık ve statüko tuzağı, aşırı güven tuzağı, doğrulayıcı kanıt tuzağı, çıpalama tuzağı, batık maliyet tuzağı, şüphecilik, geri çağrılabilirlik tuzağı ve boşvermişlik olarak isimlendirilmiştir. Analiz sonuçları seçmenlerin oy verme kararlarında en çok yaşadıkları düşünce tuzağının aşırı güven tuzağı olduğunu göstermektedir. Çerçeveleme etkisi geliştirilen iki senaryo ile ölçülmüş ve seçmenlerin yaklaşık dörtte birinin kararının çizilen çerçeveye bağlı olarak değişim gösterdiği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Düşünce Tuzakları , Bilişsel Önyargılar , Bilişsel Yanlılıklar , Seçmen Davranışı , Oy Verme

Kaynakça

• Aczel, B., Bago, B., Szollosi, A., Foldes, A. & Lukacs, B. (2015). Measuring individual differences in decision biases: Methodological considerations. Frontiers in Psychology, 6 (November 2015): 1-13.
• Akın, M. Ş. (2019). Davranışsal iktisatta uygulamalı örneklerle pasif metotlar: Başlangıç ayarı ve bağlam etkisi. Ekonomi Bilimleri Dergisi, 11 (2): 149-167.
• Arnott, D. (2006). Cognitive biases and decision support systems development: A design science approach. Information Systems Journal, 16: 55-78.
• Aydın, S. & Güneysu, Y. (2022). Aşırı güven eğilimi ile yatırım performansı arasında risk eğiliminin aracılık rolü: Borsa İstanbul’da bir araştırma. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 2022 (37): 157-172.
• Aygün, İ. Z. & Aktaş, E. (2023). İktisadi aktörlerin rasyonel karar alma sürecindeki engeller: Bilişsel ön yargılar ve zihinsel kısa yollar. Journal of Applied and Theoritical Social Sciences, 5 (1): 64-96.
• Batı, U. (2020). Kusursuz kararlar vermek ve ikna sanatı. Doğan Kitap, İstanbul. Batmaz, S., Koçbıyık, S., Yüncü, Ö. A. (2015). Turkish version of the cognitive distortions questionnaire: Psychometric properties. Depression Research and Treatment, 2015: 1-8.
• Bayar, Y. (2011). Yatırımcı davranışlarının davranışçı yaklaşım çerçevesinde değerlendirilmesi. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 6 (2): 133-160.
• Bayazıt Hayta, A. (2014). Bireysel yatırımcıların finansal risk algısına etki eden psikolojik önyargılar. TSA, 18 (3): 329-352.
• Bergman, O., Ellingsen, T., Johannesson, M., Svensson, C. (2010). Anchoring and cognitive ability. Economics Letters, 107 (2010): 66-68.
• Black, C. (2023). Düşünme labirentleri algı, uyumluluk ve karar verme. Gece Kitaplığı.
• Blankenship, K. L., Wegener, D. T., Petty, R. E., Detweiler-Bedell, B. & Macy, C. L. (2008). Elaboration and consequences of anchored estimates: An attitudinal perspective on numerical anchoring. Journal of Experimental Social Psychology, 44 (2008): 1465-1476.
• Bozoğlan, B. (2020). Bireyin psikolojik durumunun iktisadi karar verme sürecinde güven, statüko yanlılığı ve sürü davranışına etkisi. [Yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi].
• Bozyer, S. & Doğan, S. (2022). E-ticarette bilişsel önyargılar ve tüketici kararlarına etkileri. Bartın Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13 (26): 195-219.
• Bulut, E. & Er, B. (2018). Yönetici iyimserliğinin kurumsal yatırım kararları üzerindeki etkileri: Turizm sektörü örneği. Muhasebe ve Finansman Dergisi, Ocak (2018): 177-192.
• Ceschi, A., Costantini, A., Sartori, R., Weller, J. & Di Fabio, A. (2019). Dimensions of decision-making: An evidence-based classification of heuristics and biases. Personality and Individual Differences, 146 (2019): 188-200.
• Costa, D. F., Carvalho, F. M., Moreira, B. C. M., Prado, J. W. (2017). Bibliometric analysis on the association between behavioral finance and decision making with cognitive biases such as overconfidence, anchoring effect and confirmation bias. Scientometrics, 111 (2017): 1775-1799.
• Cwalina, W. & Falkowski, A. (2008). Constructivist mind: False memory, freedom, and democracy. Journal of Political Marketing, 7 (3-4): 239-255.
• Çalık, M. (2021). Karar verme açısından batık maliyet. İ.E. Tarakçı & B. Göktaş (Ed.). Muhasebe ve Finans Alanında Bilimsel Çalışmalar (ss.57-92). İstanbul: EfeAkademi.
• Çetin, M. (2021). Dürtme teorisi kapsamında sosyal normların bireysel tasarruflara etkisi üzerine nitel bir uygulama. [Yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmet Bey Üniversitesi].
• Dean, D. & Croft, R. (2009). Reason and choice: A conceptual study of consumer decision making and electoral behavior. Journal of Political Marketing, 8 (2): 130-146.