EN
TR
ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ
Öz
Endüstri 5.0, insan ve makine arasındaki etkileşimi yeniden tanımlayan bir paradigma olarak ortaya çıkmıştır. Ancak hibrit üretim ortamlarında insan ve makinenin ortak faaliyet yürüttüğü durumlar, görev paylaşımı ve zamanlama açısından yeni planlama ve optimizasyon problemlerini beraberinde getirmektedir. Bu çalışmada Endüstri 5.0’ın insan merkezli üretim vizyonuna uygun olarak, insan-makine etkileşiminin rasyonel karar verme yaklaşımı çerçevesinde, insan ve makine oyuncularının hangi oyun stratejilerini hangi olasılıklarla oynayacakları ve oyunun hangi fayda düzeyinde dengeye varacağı oyun teorisi çerçevesinde iki kişilik, sıfır toplamlı karma stratejili oyun olarak ele alınmaktadır. Çalışmada, insan ve makine oyuncuları için farklı etkileşim düzeylerini temsil eden üçer strateji (%25, %50, %75 insan ve makine) üç alan uzmanı tarafından literatürden elde edilen dokuz boyut temel alınarak değerlendirilmiştir. Uzmanların ödemeler matrisindeki her strateji kesişimini -10 ile +10 arasında puanladığı fayda değerleri kullanılarak kazanç/kayıp temelli İnsan-Makine İşbirliği Oyunu (İMİPO) oluşturulmuştur. Elde edilen matris, doğrusal programlama tekniğiyle modellenmiş ve Excel Solver ile çözülerek insan ve makine oyuncuları için oyunun denge değeri ve strateji olasılıkları hesaplanmıştır. Çözüm sonucunda, oyunun denge değeri karma stratejiler altında 3.245 olarak bulunmuş ve insan oyuncusunun “Yüksek İnsan Katılımı”, makine oyuncusunun ise “Baskın Cobot” stratejisini en yüksek olasılıkla tercih ettiği belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Adel, A. (2022). Future of industry 5.0 in society: human-centric solutions, challenges and prospective research areas. Journal of Cloud Computing, 11(1), 40.
- Ang, K. C., Sankaran, S., & Liu, D. (2025). Advancing sociotechnical systems theory: New principles for human-robot team design and development. Applied Ergonomics, 129, 104604.
- Bouaziz, N., Bettayeb, B., Sahnoun, M. H., & Yassine, A. (2024). Incorporating uncertain human behavior in production scheduling for enhanced productivity in industry 5.0 context. International Journal of Production Economics, 274, 109311.
- Breque, M., De Nul, L., & Petridis, A. (2021). Industry 5.0: towards a sustainable, human-centric and resilient European industry (No. KI-BD-20-021-EN-N). Directorate General for Research and Innovation (DG RTD) of the European Commission.
- Carayannis, E. G., & Morawska-Jancelewicz, J. (2022). The Futures of Europe: Industry 5.0 as an enabler of human-centric, sustainable and resilient European industry. Journal of the Knowledge Economy, 13(2), 926–943.
- Carayannis, E. G., & Morawska-Jancelewicz, J. (2022). The futures of Europe: Industry 5.0 as a renewal opportunity. Journal of the Knowledge Economy, 13(6), 3567–3584.
- Ciccarelli, M., Forlini, M., Papetti, A., Palmieri, G., & Germani, M. (2024). Advancing human–robot collaboration in handcrafted manufacturing: cobot-assisted polishing design boosted by virtual reality and human-in-the-loop. The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 132(9), 4489-4504.
- Destouet, C., Tlahig, H., Bettayeb, B., & Mazari, B. (2023). Flexible job shop scheduling problem under Industry 5.0: A survey on human reintegration, environmental consideration and resilience improvement. Journal of Manufacturing Systems, 67, 155-173.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
İşletme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
2 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
24 Kasım 2025
Kabul Tarihi
7 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2
APA
Genç, S., Basmacı Aktuna, G., & Bilgin Sarı, E. (2026). ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ. Journal of Business in The Digital Age, 8(2), 370-386. https://doi.org/10.46238/jobda.1829532
AMA
1.Genç S, Basmacı Aktuna G, Bilgin Sarı E. ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ. JOBDA. 2026;8(2):370-386. doi:10.46238/jobda.1829532
Chicago
Genç, Serkan, Gülper Basmacı Aktuna, ve Emre Bilgin Sarı. 2026. “ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ”. Journal of Business in The Digital Age 8 (2): 370-86. https://doi.org/10.46238/jobda.1829532.
EndNote
Genç S, Basmacı Aktuna G, Bilgin Sarı E (01 Ocak 2026) ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ. Journal of Business in The Digital Age 8 2 370–386.
IEEE
[1]S. Genç, G. Basmacı Aktuna, ve E. Bilgin Sarı, “ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ”, JOBDA, c. 8, sy 2, ss. 370–386, Oca. 2026, doi: 10.46238/jobda.1829532.
ISNAD
Genç, Serkan - Basmacı Aktuna, Gülper - Bilgin Sarı, Emre. “ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ”. Journal of Business in The Digital Age 8/2 (01 Ocak 2026): 370-386. https://doi.org/10.46238/jobda.1829532.
JAMA
1.Genç S, Basmacı Aktuna G, Bilgin Sarı E. ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ. JOBDA. 2026;8:370–386.
MLA
Genç, Serkan, vd. “ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ”. Journal of Business in The Digital Age, c. 8, sy 2, Ocak 2026, ss. 370-86, doi:10.46238/jobda.1829532.
Vancouver
1.Serkan Genç, Gülper Basmacı Aktuna, Emre Bilgin Sarı. ENDÜSTRİ 5.0 BAĞLAMINDA İNSAN-MAKİNE ETKİLEŞİMİNİN OYUN TEORİSİYLE MODELLENMESİ. JOBDA. 01 Ocak 2026;8(2):370-86. doi:10.46238/jobda.1829532
