Araştırma Makalesi

LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Cilt: 8 Sayı: 2 2 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA

Öz

Liderlik 1990’lı yıllara kadar büyük ölçüde aydınlık yüzüyle ele alınmış, karanlık yüzü ise ihmal edilmiştir. 1990’lı yıllardan bugüne kadar, birçok araştırmacı liderlik kavramını olumsuz özellikleri bağlamında incelemiş, pek çok farklı sınıflandırma yapılmış ancak yazında karanlık liderlikle ilgili henüz tanım birliğine ulaşılamamıştır. Diğer yandan Batı kültürüne özgü ölçüm araçlarının evrensel geçerlilik varsayımı ile kullanılması olgunun kültürel bağlama duyarlılığını göz ardı ederek, araştırma alanının sınırlanmasına neden olmuştur. Bu çalışmanın amacı, katılımcıların liderliğin karanlık yüzü ile ilgili deneyim ve algılarını keşfederek, karanlık liderliğe özgü davranışları ortaya çıkarmak ve Liderliğin Karanlık Yüzüne ilişkin Türk kültürüne özgü bir ölçek geliştirme çalışmasının ilk basamağını oluşturmaktır. Araştırma kapsamında, kartopu örnekleme yöntemiyle 16 farklı sektörden 30 katılımcıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek veriler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda, oluşturulan kodlar kavramsal çerçeveye uygun şekilde gruplandırılmış ve ortaya çıkan kategoriler ve temalar aracılığıyla liderliğin karanlık yüzüne yönelik davranışlar niyet, kasıt, aktif ve pasiflik bağlamlarında yazınla bağlantılı olarak tartışılmış ve mevcut karanlık liderlik türleriyle bağlantıları değerlendirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, liderliğin karanlık yüzüne ilişkin davranış temaları: Gücün Olumsuz Kullanımı Temelli Karanlık, Ego/Çıkar Temelli Karanlık, Adaletsizlik Temelli Karanlık, Duygusal Zekâ Yoksunluğu Temelli Karanlık, Güvensizlik Temelli Karanlık, Liyakatsizlik Temelli Karanlık, Etik İhlal Temelli Karanlık, Statüko Temelli Karanlıktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma ile ilgili Dokuz Eylül Üniversitesi tarafından düzenlenen bir Etik Kurul İzin Belgesi mevcuttur.

Kaynakça

  1. Aasland, M.S., Skogstad, A., Notelaers, G., Nielsen, M.B. & Einarsen, S. (2010). The Prevalence of Destructive Leadership Behaviour. British Journal of Management. 21(2): 438-452.
  2. Ashforth, B.E. (1994). Petty Tyranny in Organizations. Human Relations. 47(7): 755-778.
  3. Bass, B.M. (1990). Bass & Stogdill’s Handbook of Leadership. New York, NY: The Free Press.
  4. Bligh, M.C., Kohles, J.C., Pearce, C.L., Justin, J.E. & Stovall, J.F. (2007). When the Romance is Over: Follower Perspectives of Aversive Leadership. Applied Psychology: An International Review. 56(4): 528-557.
  5. Brown, M.E. & Mitchell, M.S. (2010). Ethical and Unethical Leadership: Exploring New Avenues for Future Research. Business Ethics Quarterly. 20(4): 583-616.
  6. Burke, R.J. (2006). Why Leaders Fail: Exploring the Dark Side. International Journal of Manpower. 27(1): 91-100.
  7. Camm, T.W. (2019). The Dark Side of Servant-Leadership. The International Journal of Servant-Leadership. 13(1): 107-132.
  8. Christie, R. & Geis, F.L. (1970). Studies in Machiavellianism. New York, NY: Academic Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

24 Kasım 2025

Kabul Tarihi

9 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Dikili, Ç., & Özer, P. (2026). LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Journal of Business in The Digital Age, 8(2), 239-261. https://doi.org/10.46238/jobda.1829678
AMA
1.Dikili Ç, Özer P. LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA. JOBDA. 2026;8(2):239-261. doi:10.46238/jobda.1829678
Chicago
Dikili, Çisem, ve Pınar Özer. 2026. “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA”. Journal of Business in The Digital Age 8 (2): 239-61. https://doi.org/10.46238/jobda.1829678.
EndNote
Dikili Ç, Özer P (01 Ocak 2026) LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA. Journal of Business in The Digital Age 8 2 239–261.
IEEE
[1]Ç. Dikili ve P. Özer, “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA”, JOBDA, c. 8, sy 2, ss. 239–261, Oca. 2026, doi: 10.46238/jobda.1829678.
ISNAD
Dikili, Çisem - Özer, Pınar. “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA”. Journal of Business in The Digital Age 8/2 (01 Ocak 2026): 239-261. https://doi.org/10.46238/jobda.1829678.
JAMA
1.Dikili Ç, Özer P. LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA. JOBDA. 2026;8:239–261.
MLA
Dikili, Çisem, ve Pınar Özer. “LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA”. Journal of Business in The Digital Age, c. 8, sy 2, Ocak 2026, ss. 239-61, doi:10.46238/jobda.1829678.
Vancouver
1.Çisem Dikili, Pınar Özer. LİDERLİĞİN KARANLIK YÜZÜNE İLİŞKİN DAVRANIŞLARIN KEŞFEDİLMESİNE YÖNELİK NİTEL BİR ARAŞTIRMA. JOBDA. 01 Ocak 2026;8(2):239-61. doi:10.46238/jobda.1829678

                                                                Creative Commons Lisansı

Bu eser Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.