Araştırma Makalesi

SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ

Cilt: 9 Sayı: 1 31 Ağustos 2026
PDF İndir
EN TR

SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ

Öz

Bu çalışma, Türkiye sivil havacılık sektöründe faaliyet gösteren beş havayolu firmasının 2019-2023 dönemindeki operasyonel ve finansal etkinliklerini iki aşamalı ağ yapılı veri zarflama analizi ile değerlendirmektedir. İlk aşamada operasyonel girdilerin uçuş üretimine, ikinci aşamada operasyonel çıktıların finansal rasyolara dönüşüm etkinliği hesaplanmıştır. Shannon entropi yöntemiyle objektif ağırlıklandırma, bulanık mantık ile belirsizlik modelleme ve öteleme değişmezliği ile negatif değer dönüşümü uygulanmıştır. Bulgular, operasyonel etkinlik ortalamasının (0.886) finansal etkinlikten (0.681) yüksek olduğunu göstermiştir. Sadece yüzde 16 karar verme birimi her iki aşamada tam etkindir. COVID-19 pandemisi 2020 yılında finansal etkinlikte yüzde 65 azalmaya neden olmuş, ancak sektör 2023 yılında salgın öncesi seviyelerin üzerine çıkarak güçlü toparlanma kapasitesi göstermiştir. Friedman testi yıllar arası farkları anlamlı bulmuştur (p=0.003). Çalışma, metodolojik katkı sağlamakta ve firmalar için hedefe yönelik yönetsel öneriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abate, M., Christidis, P., & Purwanto, A. J. (2020). Government support to airlines in the aftermath of the COVID-19 pandemic. Journal of Air Transport Management, 89, 101931.
  2. Asker, V. (2022). Düşük maliyetli havayolu işletmelerinde bulanık veri zarflama analizi ile finansal ve operasyonel etkinlik ölçümü. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(23), 1-25.
  3. Aydın, U., Karadayi, M. A., & Ülengin, F. (2020). How efficient airways act as role models and in what dimensions? A superefficiency DEA model enhanced by social network analysis. Journal of Air Transport Management, 82, 101725.
  4. Banker, R. D., Charnes, A., & Cooper, W. W. (1984). Some models for estimating technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis. Management Science, 30(9), 1078-1092.
  5. Barros, C. P., & Peypoch, N. (2009). An evaluation of European airlines' operational performance. International Journal of Production Economics, 122(2), 525-533.
  6. Budd, L., Ison, S., & Adrienne, N. (2020). European airline response to the COVID-19 pandemic: Contraction, consolidation and future considerations for airline business and management. Research in Transportation Business & Management, 37, 100578.
  7. Chang, Y. C., & Yu, M. M. (2014). Measuring production and consumption efficiencies using the slack-based measure network data envelopment analysis approach: The case of low-cost carriers. Journal of Advanced Transportation, 48(1), 15-31.
  8. Charnes, A., Cooper, W. W., & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429-444.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Finans ve Yatırım (Diğer), İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

23 Ocak 2026

Kabul Tarihi

12 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tüzemen, E. (2026). SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ. Journal of Business in The Digital Age, 9(1), 81-101. https://doi.org/10.46238/jobda.1870382
AMA
1.Tüzemen E. SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ. JOBDA. 2026;9(1):81-101. doi:10.46238/jobda.1870382
Chicago
Tüzemen, Ebru. 2026. “SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ”. Journal of Business in The Digital Age 9 (1): 81-101. https://doi.org/10.46238/jobda.1870382.
EndNote
Tüzemen E (01 Ağustos 2026) SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ. Journal of Business in The Digital Age 9 1 81–101.
IEEE
[1]E. Tüzemen, “SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ”, JOBDA, c. 9, sy 1, ss. 81–101, Ağu. 2026, doi: 10.46238/jobda.1870382.
ISNAD
Tüzemen, Ebru. “SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ”. Journal of Business in The Digital Age 9/1 (01 Ağustos 2026): 81-101. https://doi.org/10.46238/jobda.1870382.
JAMA
1.Tüzemen E. SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ. JOBDA. 2026;9:81–101.
MLA
Tüzemen, Ebru. “SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ”. Journal of Business in The Digital Age, c. 9, sy 1, Ağustos 2026, ss. 81-101, doi:10.46238/jobda.1870382.
Vancouver
1.Ebru Tüzemen. SİVİL HAVACILIK SEKTÖRÜNDE OPERASYONEL VE FİNANSAL ETKİNLİĞİN AĞ YAPILI VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ: COVID-19 DÖNEMİ TÜRKİYE ANALİZİ. JOBDA. 01 Ağustos 2026;9(1):81-101. doi:10.46238/jobda.1870382

                                                                Creative Commons Lisansı

Bu eser Creative Commons Atıf-AynıLisanslaPaylaş 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.