Readability and Understandability of Turkish Migraine Websites: An Evaluation of Fifty Online Resources

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 4, 454 - 458, 31.12.2025

Ahmet Hilmi Günüç

https://doi.org/10.36516/jocass.1806384

Öz

Aim: Online health information can only benefit patients if it is presented in language they can easily read and understand. Migraine is a common neurological disorder in Türkiye, but the readability of Turkish-language migraine websites has been uncertain. This study evaluated 50 Turkish migraine websites spanning hospitals, professional associations, media, physician blogs, health portals, and encyclopedic sources. Textual readability was measured using three established Turkish formulas, and each site’s language and layout were qualitatively reviewed.
Methods: For each site, readability scores were calculated with the Ateşman Reading Ease (Turkish Flesch adaptation), the Çetinkaya–Uzun formula, and the Bezirci–Yılmaz grade-level index. Scores were interpreted by standard difficulty bands (e.g., “easy” vs “difficult”), and structural features (sentence length, medical jargon, use of headings, lists, Q&A format) that could affect understandability were noted.
Results: Overall readability was poor. None of the 50 sites were classified as “easy” to read; approximately 75% fell into “difficult” or “very difficult” ranges, indicating they demand advanced reading skills. Hospital and professional association pages had especially low readability, often equivalent to a high-school or college reading level. Even the relatively simpler media articles and health portal pages were only “moderately difficult,” above the recommended middle-school level.
Conclusion: The current readability of Turkish migraine websites is unacceptably low, with most content requiring at least a high-school education to comprehend. To better serve patients, Turkish health websites should be rewritten and redesigned with clarity in mind.

Anahtar Kelimeler

migraine disorders , health literacy , readability , internet , comprehension

Türkçe Migren Web Sitelerinin Okunabilirliği ve Anlaşılabilirliği: Elli Çevrim İçi Kaynağın Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Çevrimiçi sağlık bilgileri ancak hastaların kolayca okuyup anlayabileceği bir dille sunulduğunda fayda sağlayabilir. Migren, Türkiye’de yaygın görülen bir nörolojik bozukluktur; ancak migrenle ilgili Türkçe web sitelerinin okunabilirlik düzeyi belirsizdir. Bu çalışmada, hastaneler, mesleki dernekler, medya, hekim blogları, sağlık portalları ve ansiklopedik kaynaklar dâhil olmak üzere toplam 50 migrenle ilgili Türkçe web sitesi değerlendirilmiştir. Metinlerin okunabilirliği üç yerleşik Türkçe formül kullanılarak ölçülmüştür; her sitenin dili ve sayfa düzeni ise nitel olarak incelenmiştir.
Yöntem: Her bir site için okunabilirlik puanları, Ateşman Okunabilirlik Kolaylığı (Türkçe Flesch uyarlaması), Çetinkaya–Uzun formülü ve Bezirci–Yılmaz sınıf düzeyi indeksi kullanılarak hesaplandı. Skorlar, standart zorluk derecelerine (örn. “kolay” ve “zor”) göre yorumlandı; ayrıca anlaşılabilirliği etkileyebilecek yapısal özellikler (cümle uzunluğu, tıbbi jargon, başlık kullanımı, liste kullanımı ve Soru-Cevap formatı) kaydedildi.
Bulgular: Okunabilirlik düzeyi genel olarak düşüktü. 50 sitenin hiçbiri “kolay okunur” olarak sınıflandırılmadı; sitelerin yaklaşık %75’i “zor” veya “çok zor” aralığında yer aldı. Bu durum, söz konusu sitelerin ileri düzey okuma becerileri gerektirdiğini göstermektedir. Hastane ve meslek dernekleri sayfalarının okunabilirliği özellikle düşüktü; sıklıkla lise veya üniversite okuma düzeyine eşdeğerdi. Göreceli olarak daha basit olan medya makaleleri ve sağlık portalı sayfaları bile ancak “orta derecede zor” olarak değerlendirildi; bu ise önerilen ortaokul düzeyinin üzerindeydi.
Sonuç: Türkçe migren web sitelerinin mevcut okunabilirlik düzeyi kabul edilemez derecede düşüktür; içeriklerin çoğunun anlaşılabilmesi için en az lise düzeyinde bir eğitim gerekmektedir. Hastalara daha iyi hizmet verebilmek için, Türk sağlık web siteleri daha anlaşılır olacak şekilde yeniden yazılmalı ve yeniden tasarlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

migren bozuklukları , sağlık okuryazarlığı , okunabilirlik , internet , anlama

Kaynakça

• 1.Okuhara T, Furukawa E, Okada H, Kiuchi T. Readability of online and offline written health information: a protocol of a systematic review of systematic reviews. BMJ Open. 2024 Dec 23;14(12):e079756. [Crossref]
• 2.Dong L, Dong W, Jin Y, Jiang Y, Li Z, Yu D. The Global Burden of Migraine: A 30-Year Trend Review and Future Projections by Age, Sex, Country, and Region. Pain Ther. 2025 Feb;14(1):297-315. [Crossref]
• 3.Erdoğan Acar M, Buran G, Özyer Güvener Y, et al. Prevalence of migraine menstrual, migraine and risk factors in women of reproductive age: a multi-centre study. Acta Neurol Belg. Epub ahead of print 2025 Sep 29. [Crossref]
• 4.Meise R, Schwarz A, Luedtke K. Effectiveness of patient education and cognitive behavioural treatment as a non-pharmacological intervention for migraine in adults - a systematic review. SN Compr Clin Med. 2022;4:197. [Crossref]
• 5.Yılmaz R, Karpuz S, Gökpınar HH, Yılmaz H. Evaluating the information content, readability, and reliability of Turkish websites about fibromyalgia. Med Bull Haseki. 2022;60(4):425-432. [Crossref]
• 6.Okan O, Messer M, Levin-Zamir D, et al. COVID-19: health literacy is an underestimated problem. Lancet Public Health. 2020;5(5):e249-e250. [Crossref]
• 7.Weiss BD, Coyne C. Communicating with patients who cannot read. N Engl J Med. 1997;337(4):272-274. [Crossref]
• 8.Özduran E, Erkin Y, Hancı V, Taştan A, Tosun DD, Sayan EN. Evaluation of the readability of Turkish internet-based patient education materials related to "Low Back Pain". Dokuz Eylül Univ Tıp Fak Derg. 2022;36(2):135-150. [Crossref]
• 9.Solak İ, Kozanhan B, Ay E. Readability of Turkish websites containing COVID-19 information. Anatol J Family Med. 2021;4(1):57-62. [Crossref]
• 10.Tanyel Saraçoğlu T, Gürsoy G. Assessing the reliability and readability of migraine treatment information on Turkish websites. BMC Health Serv Res. 2024;24:11599. [Crossref]
• 11.Ateşman E. Türkçede okunabilirliğin ölçülmesi (Measuring readability in Turkish). Ankara Univ TÖMER Dil Derg. 1997;58:171-174.
• 12.Çetinkaya G, Uzun L. Türkçe ders kitabındaki metinlerin okunabilirlik özellikleri (Readability characteristics of texts in Turkish textbooks). In: Ülper H, editor. Türkçe Ders Kitabı Çözümlemeleri. Ankara: Pegem; 2010. p. 141-156. [Crossref]
• 13.Bezirci B, Yılmaz AE. Metinlerin okunabilirliğinin ölçülmesi üzerine bir yazılım kütüphanesi ve Türkçe için yeni bir okunabilirlik ölçütü (A new readability metric for Turkish). DEÜ Müh Fak Fen Bilimleri Derg. 2010;12(3):49-62.
• 14.Çoluk Y, Şenocak MI. Patient education in the digital age: an analysis of quality and readability of online information on rhinoplasty. Medicine (Baltimore). 2024;103(32):e39229. [Crossref]
• 15.Örge F, Özden M, Özden S. How readable are pharmaceutical leaflets in Türkiye? Medicine (Baltimore). 2025;104(37):e44467. [Crossref]
• 16.Bobek E, Tversky B. Creating visual explanations improves learning. Cogn Res Princ Implic. 2016;1(1):27. [Crossref]
• 17.Daraz L, MacDermid JC, Wilkins S, Gibson J, Shaw L. The quality of websites addressing fibromyalgia: an assessment of quality and readability using standardized tools. BMJ Open. 2011;1(1):e000152. [Crossref]
• 18.Daraz L, Morrow AS, Ponce OJ, et al. Can patients trust online health information? A meta-narrative systematic review of the quality of health information on the internet. J Gen Intern Med. 2019;34(9):1884-1891. [Crossref]
• 19.Dahm MR, Bull R, Sadow L, Tran D, Zurynski Y, Amin J, Hadley F, Harrison LJ, Waniganayake M, Wong S, Degotardi S. Readability and beyond - Health literacy and numeracy in COVID-19 communications in early childhood education: Are we communicating effectively? Patient Educ Couns. 2023;114:107823. [Crossref]