Yaşlı İstismarını Belirlemeye Yönelik Ölçek Geliştirme Çalışması

Öz

Amaç: Bireysel ve toplumsal açıdan yıkıcı etkileri olan yaşlı istismarına müdahalede ilk adım, istismarın belirlenmesidir. Birinci basamak sağlık hizmetlerinde yaşlı istismarının taranmasında kolay ve kısa bir aracın varlığı, istismarın tespiti ve müdahalesinde sağlık politikalarının geliştirilmesi açısından önemlidir. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de yaşlı istismarını belirlemek için geçerli kültüre ve Türkiye’deki anlayışa uygun, Türkçe bir tarama ölçeği geliştirmektir. Yöntem: Metodolojik türdeki bu araştırma, Aralık 2016 – Mart 2017 tarihleri arasında X Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı’na bağlı iki eğitim aile sağlığı merkezi ile B ve A illerindeki iki aile sağlığı merkezine başvuran 65 yaş üstü bireyler arasında yürütülmüştür. Katılımcılardan sözlü ve yazılı onam alınmıştır. Katılımcıların bilişsel becerilerini değerlendirmek için Mini Mental Test (MMT) / eğitimsizler için Mini Mental Test (MMT-E) uygulanmıştır. Veri toplamak amacıyla Sosyodemografik Bilgi Formu, Hwalek-Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi ve Yaşlı İstismarı Tarama Ölçeği-Soru Havuzu (YİTÖ-SH) kullanılmıştır. Analizlerde SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. Tanımlayıcı istatistikler olarak ortalama, standart sapma, sayı ve yüzde hesaplanmıştır. Kapsam geçerliği için uzman görüşleri alınmış ve delphi tekniği ile değerlendirilmiştir; ölçüt geçerliği için Pearson korelasyon analizi, yapı geçerliği için açımlayıcı faktör analizi yapılmıştır. Ölçeğin güvenirliği için Cronbach alfa, madde toplam puan korelasyonu ve iki yarı test analizleri kullanılmıştır. Ölçeğin kesme puanı, Hwalek-Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi temel alınarak ROC analizi ile hesaplanmıştır. Bulgular: Araştırmacılar tarafından literatür taraması sonucunda oluşturulan 47 maddelik soru havuzu, uzman görüşlerinin iki aşamalı analizi sonrasında 57 maddeye ulaşmıştır. Ön uygulama sonrasında yapılan madde azaltma çalışması ile 41 maddelik bir uygulama formu elde edilmiştir. Asıl uygulama sonrasında, açımlayıcı faktör analizi sonucunda toplam varyansın %67,53’ünü açıklayan üç alt boyutlu 15 maddelik bir ölçek formu elde edilmiştir. Ölçeğin güvenirlik analizinde Cronbach α iç tutarlılık katsayısı 0,85 ve iki yarı test korelasyonu 0,90 olarak bulunmuştur. Ölçüt geçerliği kapsamında, Hwalek-Sengstock Yaşlı İstismarı Tarama Testi ile yeni geliştirilen Yaşlı İstismarı Tarama Ölçeği arasında r=0,691 (p<0,001) düzeyinde anlamlı ve orta düzeyde bir korelasyon saptanmıştır. Yeni geliştirilen ölçeğin tüm maddelerine ROC analizi uygulandığında eğri altında kalan alan 0,865 (p<0,000) olup kesme değeri 20 alındığında duyarlılık %73, özgüllük %85 olarak bulunmuştur. Sonuç: Yaşlı İstismarı Tarama Ölçeği’nin Türk toplumunda yaşlı istismarının taranmasında geçerli ve güvenilir bir araç olduğu gösterilmiştir. Bu ölçeğin klinik ortamlarda ve farklı çalışmalarda test edilmesi önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yaşlı istismarı
• ölçek geliştirme
• tarama
• birinci basamak

Proje Numarası

yok

Scale Development Study to Determine Elderly Abuse

Öz

Objective: The first step in intervening in elder abuse, which is destructive in terms of individual and socially, is to determine abuse. The existence of an easy and short tool in the screening of elderly abuse in primary health care services is important for developing health policy in detection and intervention of abuse. The aim of this study is to develop a screening scale in Turkish, which is relevant to the valid culture and understanding in Turkey, to determine elderly abuse. Methods: A methodologic research is conducted among the individuals over 65 years of age who applied for two educational family health centers affiliated to x University Faculty of Medicine Family Medicine Department and also two family health centers in B and A between December 2016 and March 2017. Oral and written consent was obtained from participants. Mini-Mental Test (MMT)/The Mini Mental Test (MMT-UE) for the uneducated for assessing participants' cognitive skills. Socio-demographic information form, The HwalekSengstock Elderly Abuse Screening Test and Elderly Abuse Screening Scale-Question Pool (EASS-QP) were applied for obtaining data. SPSS 22.0 package program is used for analysis. Mean, standard deviation, number and percentage are obtained as descriptive statistics. Expert opinions are obtained and evaluated by delphi technique for content validity; Pearson correlation analysis for criterion validity and exploratory factor analysis for the construct validity were performed. For the reliability of the scale, Cronbach's alpha, item total score correlation and two half-test analyzes were used. The cut-off score of the scale was calculated by ROC analysis based on The Hwalek-Sengstock Elder Abuse Screening Test. Results: The 47-item question pool generated by the researchers as a result of literature review. It reached to 57 items after the two-stage analysis of expert opinions. A 41-item application form was obtained with item reduction study after a pre-trial. After the actual application, a 15-item scale form with three sub-dimensions explaining 67.53% of the total variance resulting from exploratory factor analysis is obtained. In the reliability analysis of the scale, the Cronbach α internal consistency coefficient is 0.85 and the split half-test correlation is found 0.90. As the criterion validity a significant and moderate correlation is found with r = 0,691 (p <0,001) between the Hwalek-Sengstock Elder Abuse Screening Test and newly developed Elderly Abuse Screening Scale. The area under the curve is 0.865 (p <0.000) when ROC analysis applied to all items of the newly developed scale and it was yielded a sensitivity of 73% and a specificity of 85% when the cut-off value was 20. Conclusion: The Elderly Abuse Screening Scale has been shown to be a valid and reliable tool for screening elderly abuse in Turkish society. It is important to test this scale in clinical settings and in different studies.

Anahtar Kelimeler

• elderly abuse
• scale development
• screening
• primary care

Destekleyen Kurum

Dokuz Eylül University

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

The study was approved by the Dokuz Eylül University Faculty of Medicine Ethics Committee. Approval dated 07.01.2016 with decision number 2016/01-31 (Annex-1) and Izmir Public Health. Permission was obtained from the Directorate of the Directorate on 17.05.2016 with the number 55396543/604.02.

Kaynakça

1. Patel K, Bunachita S, Chiu H, Suresh P, Patel UK. Elder abuse: a comprehensive overview and physician-associated challenges. Cureus. 2021;13(4):e14375. https://doi.org/10.7759/cureus.14375
2. Pak M. The prevalence and associated risk factors of elder abuse among older people applied to the family health center in the rural district of Turkey. Soc Work Health Care. 2020;59(4):236-256. https://doi.org/10.1080/00981389.2020.1740377
3. Tatara T, Blumerman LM. Summaries of the Statistical Data on Elder Abuse in Domestic Settings: An Exploratory Study of State Statistics for FY 93 & FY 94. National Center on Elder Abuse; 1996.
4. Gokdemir O, Bhattacharya S. Violence at healthcare. Turk J Fam Med Prim Care. 2020;14(2):323-328. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.653082
5. Yang Y. Domestic elder abuse among Chinese migrant old parents: a structural equation modeling [dissertation]. Burapha University; 2022.
6. Garre-Olmo J, Planas-Pujol X, López-Pousa S, Juvinyà D, Vilà A, Vilalta-Franch J. Prevalence and risk factors of suspected elder abuse subtypes in people aged 75 and older: clinical investigations. J Am Geriatr Soc. 2009;57(5):815-822. https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.2009.02221.x
7. DeLiema M, Gassoumis ZD, Homeier DC, Wilber KH. Determining prevalence and correlates of elder abuse using promotores: low-income immigrant Latinos report high rates of abuse and neglect. J Am Geriatr Soc. 2012;60(7):1333-1339. https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.2012.04025.x
8. Rosay AB, Mulford CF. Prevalence estimates and correlates of elder abuse in the United States: the National Intimate Partner and Sexual Violence Survey. J Elder Abuse Negl. 2017;29(1):1-14. https://doi.org/10.1080/08946566.2016.1249817

9. Yon Y, Mikton CR, Gassoumis ZD, Wilber KH. Elder abuse prevalence in community settings: a systematic review and meta-analysis. Lancet Glob Health. 2017;5(2):e147-e156. https://doi.org/10.1016/S2214-109X(17)30006-2
10. Aslan H. Yaşlıların istismar ve ihmal ile karşılaşma durumları ve etkileyen faktörler. 2012.
11. Erol S, Gür K, Helacı F, Canbay T. The frequency of and contributing factors to the psychological abuse of older people in nursing homes in Turkey. Clin Exp Health Sci. 2020;15. https://doi.org/10.33808/marusbed.553271
12. Öztürk YK, Düzenli E, Karaali C, Öztürk F. Yaşlılarda fiziksel şiddet: acil servise başvuruların analizi. Ulus Travma Acil Cerrahi Derg. 2017;23(1):56-60. https://doi.org/10.5505/tjtes.2016.90457
13. Lok N. Elder abuse and neglect in Turkey: a systematic review. Psikiyatride Guncel Yaklasimlar. 2014;7(2):1. https://doi.org/10.5455/cap.20140714124315
14. Woodhead L. Truth and deceit in institutions. Stud Christ Ethics. 2022;35(1):87-103. https://doi.org/10.1177/09539468211051162
15. Hawes C. Elder abuse in residential long-term care settings: what is known and what information is needed. In: Elder Mistreatment: Abuse, Neglect, and Exploitation in an Aging America. National Academies Press; 2003.
16. World Health Organization. Abuse of older people. 2022. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/abuse-of-older-people
17. Hwalek M, Sengstock MC, Lawrence R. Assessing the Probability of Abuse of the Elderly. 1984.
18. Worrilow WM. Physician Screening for Elder Abuse in the Emergency Department: A Literature Review. 2015.
19. Pickering CEZ, Ridenour K, Salaysay Z, Reyes-Gastelum D, Pierce SJ. Identifying elder abuse & neglect among family caregiving dyads: a cross-sectional study of psychometric properties of the QualCare scale. Int J Nurs Stud. 2017;69:41-46. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2017.01.012
20. Grenier F, Capriz F, Lacroix-Hugues V, Paysant F, Pradier C, Franco A. Évaluation du Vulnerability to Abuse Screen Scale (VASS), version française d’un test de dépistage de la maltraitance du sujet âgé. Geriatr Psychol Neuropsychiatr Vieil. 2016;14(2):142-150. https://doi.org/10.1684/pnv.2016.0595
21. Registered Nurses’ Association of Ontario. Clinical Best Practice Guidelines: Preventing and Addressing Abuse and Neglect of Older Adults. 2014.
22. Yurdabakan İ, Çüm S. Scale development in behavioral sciences (based on exploratory factor analysis). Turk J Fam Med Prim Care. 2017;11(2):108-108. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.317880
23. Tavşancıl E. Tutumların Ölçülmesi ve SPSS Analizi. Nobel Akademik Yayıncılık; 2019.
24. Mundfrom DJ, Shaw DG, Ke TL. Minimum sample size recommendations for conducting factor analyses. Int J Test. 2005;5(2):159-168. https://doi.org/10.1207/s15327574ijt0502_4
25. Folstein MF, Folstein SE, McHugh PR. “Mini-mental state”: a practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. J Psychiatr Res. 1975;12(3):189-198. https://doi.org/10.1016/0022-3956(75)90026-6
26. Güngen C, Ertan T, Eker E, Yaşar R, Engin F. Reliability and validity of the standardized Mini Mental State Examination in the diagnosis of mild dementia in Turkish population. Turk Psikiyatri Derg. 2002;13(4):273-281.
27. Ertan T, Eker E, Güngör C, et al. The standardised Mini-Mental Examination for illiterate Turkish elderly population. 2nd International Symposium on Neurophysiological and Neuropsychological Assessment of Mental and Behavioral Disorders. 1999.
28. Özçakar N, Toprak Ergönen A, Kartal M, Baydur H. Adaptation, reliability, and validity study of the Hwalek-Sengstock Elder Abuse Screening Test (H-S/EAST): a Turkish version. Turk J Med Sci. 2017;47(6):1894-1902. https://doi.org/10.3906/sag-1606-166
29. Özmete E. Hwalek-Sengstock yaşlı istismarı tarama testi: Türkçeye uyarlama çalışması. Anadolu Psikiyatri Derg. 2016;17:45-52. https://doi.org/10.5455/apd.200727
30. Greenaway KH, Louis WR, Parker SL, Kalokerinos EK, Smith JR, Terry DJ. Measures of coping for psychological well-being. In: Measures of Personality and Social Psychological Constructs. Elsevier; 2015. https://doi.org/10.1016/B978-0-12-386915-9.00012-7
31. Artan T. Family abuse against the elders living in nursing homes. Toplum ve Sosyal Hizmet. 2013;24(2):109-122.
32. Keskinoglu P, Ucku R, Yener G, Yaka E, Kurt P, Tunca Z. Reliability and validity of revised Turkish version of Mini Mental State Examination (rMMSE-T) in community-dwelling educated and uneducated elderly. Int J Geriatr Psychiatry. 2009;24(11):1242-1250. https://doi.org/10.1002/gps.2252
33. Jeon GS, Cho SI, Choi K, Jang KS. Gender differences in the prevalence and correlates of elder abuse in a community-dwelling older population in Korea. Int J Environ Res Public Health. 2019;16(1). https://doi.org/10.3390/ijerph16010100
34. Wong JS, Waite LJ. Elder mistreatment predicts later physical and psychological health: results from a national longitudinal study. J Elder Abuse Negl. 2017;29(1):15-42. https://doi.org/10.1080/08946566.2016.1235521
35. Kissal A, Beşer A. Elder abuse and neglect in a population offering care by a Primary Health Care Center in Izmir, Turkey. Soc Work Health Care. 2011;50(2):158-175. https://doi.org/10.1080/00981389.2010.527570
36. Wiklund N, Ludvigsson M, Nägga K, Simmons J. Elder abuse and life-course victimization in hospitalized older adults in Sweden: prevalence and associations with mental ill-health. BMC Geriatr. 2022;22(1):1-11. https://doi.org/10.1186/s12877-022-03638-8
37. Roberto KA, Teaster PB. Theorizing elder abuse. In: Elder Abuse: Research, Practice and Policy. Springer; 2017:21-41. https://doi.org/10.1007/978-3-319-47504-2_2