Robert Dahl İlkeleriyle Demokratikleşmenin Koşulları: Türkiye Örneği

Öz

Bu çalışma, demokratikleşmenin mutlak koşullarını ortaya koyarak, Türkiye özelinde, özellikle son dönem siyasi politikalarını ele alıp demokrasi tartışması yapmayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda Robert Dahl’ın belirlediği demokrasinin asgari şartları açıklanmaktadır. Dahl’a göre demokrasi, vatandaşın özgür bir ortamda karar alıcıları seçtiği, siyasal eşitliğe sahip olduğu, serbestçe karar aldığı, düşüncesini ifade edebildiği, savunusuna dair topluluk kurabildiği, âdil ve gücün tek elde toplanmadığı ortamda filizlenir. Demokrasinin bir ülkede köklenmesi için bireyin, kendisini toplumun bir parçası olduğunu her alanda hissetmesi ve vatandaşın öncelendiği politikaların uygulanması gereklidir. Bu doğrultuda demokratikleşmenin asgari koşullarının ele alındığı çalışmada, Türkiye ve demokrasi ilişkisinin uzun soluklu yolundaki son dönem politika ve uygulamaları incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Demokrasi
• Demokratikleşme
• Türkiye
• Robert Dahl

Conditions of Democratization with Robert Dahl’s Principles: The Case of Turkey

Öz

This study aims to present the absolute conditions of democratization, to discuss especially the recent political policies in Turkey and to discuss democracy. In this context, the minimum conditions of democracy determined by Robert Dahl have been defined. Democracy according to Dahl, sprouts in an environment where citizens can choose decision-makers in a free environment, have political equality, make decisions freely, express their opinions, establish a community for their defense, and where the power is not gathered in a single hand. For democracy to take root in a country, it is necessary for the individual to feel that he is a part of the society in every field and to implement policies that prioritize the individual. In this respect, in the study where the minimum conditions of democratization are discussed, the latest policies and practices in the long-term relationship between Turkey and democracy are examined.

Anahtar Kelimeler

• Democracy
• Democratization
• Turkey
• Robert Dahl

Kaynakça

1. Ahmad, F. (1996). Demokrasi Sürecinde Türkiye (1945-1980). İstanbul: Hil Yayın.
2. AK Parti Tanıtım ve Medya Başkanlığı (2010). Soruları ve Cevaplarıyla Demokratik Açılım Süreci, Milli Birlik ve Kardeşlik Projesi. Ankara: AKP.
3. Aksu, H. (2018). Demokratikleşme Ve Türkiye’de Demokratikleşme Sürecinde Karşılaşılan Temel. International Social Sciences Studies Journal, 5949-5958.
4. Alkan, H. (2018). Cumhurbaşkanlığı Sisteminin Kurumsal Özellikleri ve Demokratikleşme Sürecine Olası Etkileri. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi, 139-153.
5. Ataay, F. (2019). Türkiye Demokrasi Tarihi. Ankara: Nika Yayınevi.
6. Başbakanlık Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı (2013). Türkiye’nin Demokratik Değişim ve Dönüşüm Envanteri (2002-2012). Ankara: Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı Yayınları.
7. Beetham, D. (2016). Demokrasi ve İnsan Hakları . Ankara: Liberte Yayınları .
8. BM Genel Kurulu (Erişim: 09.11.2021) İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi. İnsan Hakları Derneği: https://www.ihd.org.tr/insan-haklari-evrensel-beyannames/ adresinden alındı.

9. Bozan, M. (2018). AB Raporları Üzerinden Ak Parti Dönemi Demokratikleşme Politikalarının Analizi. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(1).
10. Can, M. (2019). İnsan Hakları ve Demokrasi Arasındaki İlişkinin Felsefi Analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(23 (özel sayı)), 2155-2167.
11. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Erişim: 15.07.2018). Bakanlıklara Bağlı, İlgili, Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşanlığı Karanamesi. Resmi Gazete: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/07/20180715-1.pdf adresinden alındı.
12. Dahl, R. A. (1971). Polyarchy: Participation and Opposition. New Haven: Yale University Press.
13. Dahl, R. A. (1993). Demokrasi ve Eleştirileri. Ankara: Yetkin Yayıncılık.
14. Dahl, R. A. (1998). On Democracy. Yale University Press.
15. Dahl, R. A. (2006). A Preface to Democratic Theory. Chicago: The University of Chicago Press.
16. Emini, F. T. (2006). Türkiye’de Demokratikleşme Sürecinin Düşünsel ve Tarihsel Temelleri. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 521-540.
17. Ercoşkun, B. (2020). Türkiye'nin Demokratikleşme Sürecindeki Parametreleri. Lectio Socialis, 4(1), 41-58.
18. Erdoğan, M. (Erişim: 08.12.2020). 1982 Anayasası’na göre Cumhurbaşkanlığı ve Vesayet. Hür Fikirler Web Sitesi : http://www.hurfikirler.com/1982-anayasasina-gore-cumhurbaskanligi-ve-vesayet/ adresinden alındı.
19. Freedom House (2023). Freedom House in The World 2023 - Turkey. Freedom House Resmi Web Sitesi: https://freedomhouse.org/country/turkey/freedom-world/2023 adresinden alındı.
20. Hacker, J. S., & Pierson, P. (2010). Winner-Take-All Politics. (Simon, & Schuster, Dü) New York.
21. Heywood, A. (1999). Demokrasi. A. Yayla içinde, Sosyal ve Siyasal Teori (s. 67-84). Ankara: Siyasal Kitabevi.
22. Huntington, S. P. (2001). Medeniyetler Çatışması. Ankara: Vadi Yayınları.
23. İktidar Yüzde 7 Barajında Anlaştı: 41 İlde Örgütlülük Şartı Aranacak (Erişim: 13.11.2022), Birgün Gazetesi: https://www.birgun.net/haber/iktidar-yuzde-7-barajinda-anlasti-41-ilde-orgutluluk-sarti-aranacak-374226 adresinden alındı.
24. Kahraman, H. B. (2008). Türk Siyasetinin Yapısal Analizi I - Kavramlar, Kuramlar, Kurumlar. İstanbul: Agora Kitaplığı.
25. Kalaycıoğlu, E. (2020). Halk Yönetimi: Popülizm ve Demokrasi. İktisat ve Toplum(115), 4-21.
26. Kalfa, C., & Ataay, F. (2014). Tocquevı̇lle’ı̇n Demokrası̇ Teorı̇sı̇ne Katkıları Üzerı̇ne. Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 29-55.
27. Karpat, K. (1996). Türk Demokrasi Tarihi, Sosyal, Ekonomik, Kültürel Temeller. İstanbul: Alfa Yayınları.
28. Karpat, K. (2010). Türk Demokrasi Tarihi. İstanbul: Timaş Yayınları.
29. Mardin, Ş. (2007). Türk Siyasasını Açıklayabilecek Bir Anahtar: Merkez-Çevre İlişkileri. A. Y. Sarıbay, & E. Kalaycıoğlu içinde, Türkiye'de Politik Değişim ve Modernleşme (s. 138-140). İstanbul: Alfa Yayınları.
30. MGK (Erişim: 13.11.2022). Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Hakkında Genel Bilgi. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği: https://www.mgk.gov.tr/index.php/kurumsal/hakkimizda#:~:text=Genel%20Sekreter%2C%20Genelkurmay%20Ba%C5%9Fkan%C4%B1n%C4%B1n%20m%C3%BCtalaas%C4%B1,emirleriyle%20yay%C4%B1nlanan%20talimata%20g%C3%B6re%20y%C3%BCr%C3%BCtm%C3%BC%C5%9Ft%C3%BCr. adresinden alındı.
31. Mill, J. S. (2003). On Liberty. (D. Bromwich, & G. Kateb, Dü) New Haven: Yale University Press.
32. Oğuz, M. C. (2019). Seçı̇mlerı̇n, Demokratı̇kleşme Sürecı̇ne Etkı̇lerı̇: Seçı̇m İttı̇fakları Ve Türkı̇ye Üzerı̇ne Bı̇r Tartışma. Memleket, Siyaset, Yönetim, 14(31), 93-128.
33. Özbudun, E. (2011). Otoriter Rejimler, Seçimsel Demokrasiler ve Türkiye. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
34. Özdemir, G. (2018). Huntı̇ngton’un Demokratı̇kleşme Dalgaları Bağlamında Türk Demokratı̇kleşmesı̇ne Bakış ve 15 Temmuz’un Önemı̇. Sakarya İktisat Dergisi, 7(1), 27-51.
35. Resmi Gazete (Erişim: 22.08.2023). Milletvekili Seçimi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. Resmi Gazete: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/04/20220406-1.htm adresinden alındı.
36. Sartori, G. (1987). The Theory of Democracy Revisited. New Jersey: Chatham House Publishers.
37. Sartori, G. (1994). Comparative Constitutional Engineering - An Inquiry into Structures, Incentives and Outcomes. London: Macmillan Press Ltd.
38. Schmitter, P. C. (1999). Demorkrasi Nedir, Ne Değildir? . A. Yayla içinde, Sosyal ve Siyasal Teori (s. 3-16). Ankara: Siyasal Kitabevi.
39. Schumpeter, J. (2003). Capitalism, Socialism and Democracy. London: Routledge Press.
40. Sefer, H. (2016). Metindilbilimsel Bir Çözümleme: 12 Eylül 1980 Darbe Bildirisi. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi Humanitas, 271-283.
41. Sezer, H. (1997). Yeniçeri Ocağının Kaldırışının Taşraya Yansıması (1826-1827. Tarih Araştırmaları Dergisi, 215-238.
42. Türk, H. S. (1995). Demokratik Rejimlerde Seçim Kanunları Ve Türkiye İçin Yeni Bir Seçim Kanunu Önerisi. Demokrasi ve Seçim Sistemleri Konulu Uluslararası Konferans. 44. Ankara: Ankara Hukuk Fakültesi Dergisi.
43. Türköne, M. (2008). Siyaset. Ankara: Lotus Yayınevi.
44. Tanör, B. (1995). OSmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri. İstanbul: Der Yayınları.
45. Taner, A. (2010). Murray Rothbard Liberal Gelenekte ve Siyaset Felsefesindeki Yeri. Ankara: Liberte Yayınları.
46. TBMM (Erişim:16.06.2021). Milletvekili Seçim Kanunu. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi: https://www5.tbmm.gov.tr/genser/2839.pdf adresinden alındı.
47. TBMM (Erişim:20.06.2021). Siyasi Partiler Kanunu. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2820.pdf adresinden alındı.
48. TBMM (Erişim: 27.11.2021). Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu. T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.4.211.pdf adresinden alındı.
49. TBMM (Erişim: 28.11.2021). Türkiye Cumhuriyeti Anayasası. Türkiye Büyük Millet Meclisi İnternet Sayfası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2018.pdf adresinden alındı.
50. Tocqueville, A. d. (1994). Amerika'da Demokrasi. Ankara: Yetkin Yayıncılık.
51. Uslu, C. (2022). Liberal Demokraside Elitlerin Yeri ve Rolü. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 1-34.
52. Uygun, O. (Erişim: 12.08.2023). Devlet Teorisi. Hukuk Sebili: https://www.hukuksebili.com/wp-content/uploads/2020/03/Genel-Kamu-Hukuku-Prof.-Oktay-Uygun-Taraf%C4%B1ndan-Haz%C4%B1rlanan-K%C4%B1sa-%C3%96zet-hukuksebili.com_.pdf adresinden alındı.
53. Yüksek Seçim Kurulunun Kuruluşu (Erişim: 12.03.2022). Yüksek Seçim Kurulu: https://www.ysk.gov.tr/tr/tarihce/1510 adresinden alındı.
54. Yayla, A. (2018). 15 Temmuz Direnişi ve Türkiye Demokrasisi. A. Babacan içinde, 15 Temmuz Geçmiş - Gelecek (s. 73-118). İstanbul: Pınar Yayınları.
55. Yayla, A. (2019). Siyaset Bilimi. Ankara: Adres Yayınları.
56. YSK (Erişim: 23.06.2021). 1950-1977 Yılları Arası Milletvekili Genel Seçimleri. Yüksek Seçim Kurulu Resmi Web Sitesi: https://www.ysk.gov.tr/tr/1950-1977-yillari-arasi-milletvekili-genel-secimleri/3007 adresinden alındı.
57. 1050 Muhasebei Umumiye Kanunu (Erişim:20.12.2022). Teştiş Kurulu Başkanlığı: 1050 Muhasebei Umumiye Kanunu adresinden alındı.
58. 27580 Sayılı Kanun (Erişim: 13.05.2022). 27580 Sayılı Türkiye Cumhuriyet Anayasasının Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. Resmi Gazete: https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/05/20100513-1.htm adresinden alındı.
59. 6216 Sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun (2011, 03 30). Mevzuat Resmi Web Sitesi: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6216.pdf adresinden alındı.