Türkiye’de Kurumlar Vergisinin Gayri Safi Sermaye Oluşumuna Etkisinin Dinamik ARDL Simülasyonu Tekniğiyle İncelenmesi

Öz

Kurumlar vergisi devletin servet vergilerinden yeterli kaynağı elde edememesi nedeniyle ilk defa Batılı ülkelerde hayata geçirilmiştir. Bu vergi dünya genelinde giderek yaygınlaşmış ve 1950’den itibaren Türkiye’de de uygulanmaya başlanmıştır. Kurumlar vergisi Türkiye’de 1980’li yıllardan itibaren küreselleşmenin de etkisiyle sık sık değişikliğe uğrayan bir vergi olmuştur. Bu verginin günümüzde daha adil gelir dağılımı sağlanması ve ülkeye yabancı yatırımların çekilmesi gibi birbiriyle çelişkili görünen amaçları vardır. Bu yüzden etkin bir kurumlar vergisi oranının tespit edilmesinde zorluklar yaşanmaktadır. Bu çalışmada kurumlar vergisinin yatırımlarla olan ilişkisine odaklanılmıştır. Bu kapsamda Dinamik ARDL Simülasyonu Tekniği ile kurumlar vergisi oranlarında yapılan artışın gayri safi sermaye oluşumuna etkisi analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular bu vergide yapılan artışın gayri safi sermaye oluşumunu negatif etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu durum ise Türkiye’de uzun dönemde yatırımların azalmasına neden olarak kamu gelirlerinde bir azalmayla sonuçlanacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kurumlar Vergisi
• Gayri Safi Sermaye Oluşumu
• Vergi Politikası
• Dinamik ARDL Simülasyonu Tekniği

Analysis of the Effect of Corporate Tax on Gross Capital Formation in Turkey by Dynamic ARDL Simulation Technique

Öz

Corporate income tax was first introduced in Western countries due to the state's inability to obtain sufficient resources from wealth taxes. This tax has gradually become widespread around the world and has been applied in Turkey since 1950. Corporate income tax has been a tax that has been subject to frequent changes in Turkey since the 1980s due to globalization. Today, this tax has seemingly contradictory objectives such as providing a fairer distribution of income and attracting foreign investments to the country. Therefore, there are difficulties in determining an effective corporate tax rate. In this study, we focus on the relationship between corporate tax and investments. In this context, the Dynamic ARDL Simulation Technique is used to analyze the effect of an increase in corporate tax rates on gross capital formation. The findings reveal that the increase in this tax has a negative impact on gross capital formation. This will lead to a decrease in investments in Turkey in the long run, which will result in a decrease in public revenues.

Anahtar Kelimeler

• Corporate Tax
• Gross Capital Formation
• Tax Policy
• Dynamic ARDL Simulation Technique

Kaynakça

1. Abdioğlu, N., Biniş, M., & Arslan, M. (2016). The Effect of Corporate Tax Rate on Foreign Direct Investment: A Panel Study for OECD Countries. Ege Academic Review, 16(4), 599-610.
2. Abbas, S.M.A., Klemm, A. (2013), A partial Race to the Bottom: Corporate Tax Developments in Emerging And Developing Economies, Int Tax Public Finance, 20(4), 596–617. https://doi.org/10.1007/s10797-013-9286-8
3. Acet, H., Sönmez, A., & Acar, M. S. (2022), 1995-2019 Yılları Arasında Türkiye’nin Yolsuzluk Düzeyi ile Kurumlar Vergisi Arasındaki İlişki, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (47), 16-30. DOI: 10.52642/susbed.908308
4. Beşoluk, E. & Keskin, A. (2023), Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri: Hacker ve Hatemi-J Nedensellik Analizi. Journal of Emerging Economies and Policy, 8(1), 266-284.
5. Bond, S., & Xing, J. (2015), Corporate Taxation and Capital Accumulation: Evidence From Sectoral Panel Data for 14 OECD Countries. Journal of Public Economics, 130, 15-31. https://doi.org/10.1016/j.jpubeco.2015.08.001
6. Brandstetter, L., & Jacob, M. (2013). Do corporate tax cuts increase investments? arqus Discussion Paper, No. 153, Arbeitskreis Quantitative Steuerlehre (arqus), Berlin.
7. Brockmeyer, A. (2014). The Investment Effect of Taxation: Evidence from a Corporate Tax Kink, Fiscal Studies, 35(4), 477–509.
8. Bulutoğlu, K. (1958), Kurumlar Vergisi Üzerine Bir Deneme. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 20(1-4). Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iuifm/issue/839/927

9. Çak, M., & Karakaş, M. (2015), Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarını Belirleyen Unsurlar Ve Etkileri, Marmara Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 26(1), 43-54.
10. Çelikkaya, A. (2010), Globalleşmenin Neden Olduğu Kurumlar Vergisi Reformları ve OECD Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Değerlendirme. Maliye Dergisi, Sayı 159 Temmuz-Aralık 2010, https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/AliÇELİKKAYA.pdf
11. Chang, H.J. (2021). Ekonomi Rehberi: Ekonomi Hakkında Size Söylenenler ve Söylenmeyenler, Çev: Mihriban Doğan, Say Yayınları, İstanbul
12. Djankov, S., Ganser, T., McLiesh, C., Ramalho, R., & Shleifer, A. (2010). The Effect of Corporate Taxes on Investment and Entrepreneurship. American Economic Journal: Macroeconomics, 2(3), 31–64. doi:10.1257/mac.2.3.31
13. Dobbins, L., & Jacob, M. (2016), Do Corporate Tax Cuts Increase Investments?, Accounting and Business Research, 46(7), 731-759. https://doi.org/10.1080/00014788.2016.1192985
14. Dökmen, G. (2018), Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(3), 77-97. DOI: 10.11616/asbed.vi.470681
15. Ela, M., & Yurtkuran, S. (2020), Türkiye’de Makroekonomik Faktörler ve Kurumlar Vergisinin Doğrudan Yabancı Yatırıma Etkisi, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 11(Ek), 65-79. https://doi.org/10.21076/vizyoner.730391
16. Göze Kaya, D., & Ezanoğlu, Z. (2020), OECD Ülkelerinde Kurumlar Vergisi Oranlarının Doğrudan Yabancı Yatırımlar Üzerine Etkisi, Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (2020 Sonbahar Özel Sayı I/II), 30-37.
17. Gropp, R. & Kostial, K. (2000), The Disappearing Tax Base: Is Foreign Direct Investment (FDI) Eroding Corporate Income Taxes?, IMF Working Paper, https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2000/wp00173.pdf
18. Jacob, M. (2022). Real Effects of Corporate Taxation: A Review, European Accounting Review, 31(1), 269-296. https://doi.org/10.1080/09638180.2021.1934055
19. Jensen, N. M. (2012). Fiscal Policy and the Firm: Do Low Corporate Tax Rates Attract Multinational Corporations?, Comparative Political Studies, 45(8), 1004-1026. https://doi.org/10.1177/0010414011428594
20. Jordan, S., & Philips, A. Q. (2018). Cointegration Testing and Dynamic Simulations of Autoregressive Distributed Lag Models. The Stata Journal, 18(4), 902–923. https://doi.org/10.1177/1536867X1801800409
21. Kripfganz, S., & Schneider, D. (2020). Response Surface Regressions for Critical Value Bounds and Approximate p-values in Equilibrium Correction Models, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 82(6), 1456-1481. DOI: 10.1111/obes.12377
22. Lesmana, A., & Soetjipto, W. (2023). The Effect of Corporate Tax Policy on Foreign Direct Investment: Empirical Evidence from Asian Countries. Buletin Ekonomi Moneter Dan Perbankan, 25(4), 647-672. https://doi.org/10.21098/bemp.v25i4.1729
23. Mukherjee, A., Singh, M., & Žaldokas, A. (2017). Do Corporate Taxes Hinder Innovation?, Journal of Financial Economics, 124(1), 195–221. doi:10.1016/j.jfineco.2017.01.004
24. Ngwaba, C.A. (2023) Corporate Taxes and FDI in Developing Economies, Int Econ Econ Policy 20, 613–633. https://doi.org/10.1007/s10368-023-00575-8
25. Nistor, I. & Păun, D. (2013), Taxation and Its Effect On Foreign Direct Investments – The Case Of Romania, Financial Sciences, 3(16)
26. OECD (2023-a), Gross domestic product (GDP) (indicator). doi: 10.1787/dc2f7aec-en (Accessed on 10 July 2023)
27. OECD (2023-b), Tax on corporate profits (indicator). doi: 10.1787/d30cc412-en (Accessed on 07 August 2023)
28. Örücü, A.İ, Aysu, A., & Bakırtaş, D. (2012). Yolsuzluğun Kurumlar Vergisi Gelirleri Üzerine Etkisi: OECD Ülkeleri Analizi. Maliye Dergisi, Sayı 163, Temmuz-Aralık, https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/163-28.pdf
29. Özen, A., & Kıdemli, M. (2020), Türkiye’de Doğrudan Yabancı Yatırımların Belirleyicileri Üzerine Ekonometrik Bir Analiz, Ekonomi Politika Ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(3), 643-666. https://doi.org/10.30784/epfad.760149
30. Pesaran M.H., Shin Y., & Smith R.J. (2001). Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships, J Appl Econ, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
31. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for Unit Roots in Time Series Regression. Biometrika, 75(2), 335–346. https://doi.org/10.1093/biomet/75.2.335
32. Sassen, S. (2023). Sürgünler: Küresel Ekonominin Acımasız ve Karmaşık Yapısı, Çev. Nihan Aksoy, Albaraka Yayınları, İstanbul
33. SBB (2023). 2023 Yılı Haziran Ayı Bütçe Gerçekleşmeleri. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2023/07/2023-Yili-Haziran-Ayi-MYB-Gerceklesmeleri.pdf, Erişim Tarihi: 17 Ağustos 2023
34. Şahan, Ö. (2022). Kurumlar Vergisi Oran Değişiminin Vergi Hasılatı Üzerindeki Olası Etkileri. TNKÜ İİBF Uluslararası Kamu Maliyesi Sempozyumu. https://www.researchgate.net/profile/Osman-Geyik-2/publication/363472693_Turkiye'de_Turizm_Tesviklerinin_Etkinligi_Uzerine_Genel_Bir_Degerlendirme/links/631ddc710a70852150e79710/Tuerkiyede-Turizm-Tesviklerinin-Etkinligi-Uezerine-Genel-Bir-Degerlendirme.pdf#page=74
35. Şen, H., & Sağbaş, İ. (2017). Vergi Teorisi ve Politikası. Barış Arıkan Yayınları, Ankara
36. Tomonori, S. (2012). Empirical Analysis of Corporate Tax and Foreign Direct Investment, Public Policy Review, Policy Research Institute, Ministry of Finance Japan, 8(1), 1-20, June.
37. Topcu, E., Altinoz, B., & Aslan, A. (2020). Global Evidence from the Link between Economic Growth, Natural Resources, Energy Consumption, and Gross Capital Formation, Resources Policy, 66, 101622. ISSN 0301-4207, https://doi.org/10.1016/j.resourpol.2020.101622.
38. Uygun, E. (2022). “Vergiden Kaçınmayı Önlemeye Yönelik Küresel Asgari Kurumlar Vergisi”. International Journal of Public Finance, 7(1), 93-112. https://doi.org/10.30927/ijpf.1067733
39. VAP (2023). MKK Kâr Endeksi. https://www.vap.org.tr/mkk-kar-endeksi, Erişim Tarihi: 14 Ağustos 2023
40. World Bank Data (2023-a). Gross capital formation (constant LCU) (indicator). https://data.worldbank.org/indicator/NE.GDI.TOTL.KN (Accessed on 7 August 2023)
41. World Bank Data (2023-b). Foreign Direct Investment, Net Inflows (% of GDP) (indicator). https://data.worldbank.org/indicator/BX.KLT.DINV.WD.GD.ZS (Accessed on 7 August 2023)
42. World Bank Data (2023-c). External Debt Stock (% of GNI) (indicator). https://data.worldbank.org/indicator/DT.DOD.DECT.GN.ZS (Accessed on 7 August 2023)
43. 32249 Sayılı Temmuz 2023 Tarihli Resmî Gazete, 6/2/2023 Tarihinde Meydana Gelen Depremlerin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpların Telafisi için Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi İhdası ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı
44. Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/07/20230715-2.htm