Yükseköğretimde Yaratıcı Düşünme: Akış Deneyimi ve Nomofobinin Etkisi

Öz

Bu araştırma, nomofobi, akış deneyimi ve yaratıcı düşünme kavramalarının akademisyenler üzerinde etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, çalışma öncelikle geniş ve daha önce keşfedilmemiş bir perspektiften değişkenlere odaklanarak, bu kavramların akademik alandaki etkilerini kavramsal bir düzeyde detaylı bir şekilde açıklamaktadır. Araştırmanın amacı, akademisyenlerin yaratıcı düşünme becerilerindeki akış deneyimi ve nomofobi etkilerini ölçmektir. Çalışmanın örneklemini, İstanbul devlet üniversitelerinde görev yapan 492 akademisyen oluşturmaktadır. Anket tekniği ile toplanan veriler, SPSS ve AMOS programları kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, akış deneyimi ile yaratıcı düşünme arasında pozitif yönlü bir ilişki bulunmaktadır. Diğer önemli bulgu ise, nomofobi ile yaratıcı düşünme arasında negatif yönlü bir ilişki olduğudur. Değişkenler arasındaki bu ilişkilerin akademisyenler üzerindeki etkisinin daha önce araştırılmamış olması, elde edilen sonuçların gelecekteki çalışmalara rehberlik edebileceği ve literatüre orijinal bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akış deneyimi
• Yaratıcılık
• Nomofobi

Creative Thinking in Higher Education: Flow Experience and the Impact of Nomophobia

Öz

This research aims to examine the effects of nomophobia, flow experience and creative thinking concepts on academics. In this context, the study first focuses on variables from a broad and previously unexplored perspective and explains in detail the effects of these concepts in the academic field at a conceptual level. The aim of the research is to measure the effects of flow experience and nomophobia on academics' creative thinking skills. The sample of the study consists of 492 academics working at Istanbul state universities. The data collected with the survey technique was analyzed using SPSS and AMOS programs. According to the analysis results, there is a positive relationship between flow experience and creative thinking. Another important finding is that there is a negative relationship between nomophobia and creative thinking. It is thought that the effects of these relationships between variables on academics have not been investigated before, and the results obtained can guide future studies and make an original contribution to the literature.

Anahtar Kelimeler

• Flow Experience
• Creativity
• Nomophobia

Kaynakça

1. Adnan, M., & Gezgin, D. (2016). A Modern Phobia: Prevalence of Nomophobia Among Collage Student. Journal of Faculty of Educational Sciences, 49(1), 141-158.
2. Akçakanat, T., Erhan, T., & Uzunbacak, H. H. (2019). Meslek Aşkının İş Tatmini Üzerine Etkisi: Akış Deneyiminin Aracı Rolü. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi İİBF Dergisi, 2(1), 80-95.
3. Al-Mamun, F., Mamun, M. A., Prodhan, M. S., Muktarul, M., Griffiths, M. D., Muhit, M., & Sikder, M. T. (2023). Nomophobia among university students: Prevalence, correlates, and the mediating role of smartphone use between Facebook addiction and nomophobia. Heliyon, 9(3).
4. Amabile, T. M., Barsage, S. G., Mueller, J. S., & Staw, B. M. (2005). Affect and creativity at work. Administrative Science Quarterly, 50, 367-374.
5. Anshari, M., Alas, Y., & Sulaiman, E. (2019). Smartphone addictions and nomophobia among youth. . Vulnerable Children and Youth Studies, 14(3), 242-247.
6. Arpacı, İ. (2020). Gender differences in the relationship between problematic internet use and nomophobia. Current Psychology, 1(10), 1-10.
7. Asakawa, K. (2004). Flow Experıence And Autotelıc Personalıty In Japanese College Students: How Do They Experıence Challenges In Daıly Lıfe? Journal of Happiness Studies, 5, 123-154.
8. Atalı, Y., & Siyez, D. M. (2023). İş Akışı Deneyimi (Work Flow Experience). Kariyer Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 6(2), 86-100.

9. Aydın, M. K., & Metin, K. U. Ş. (2023). Öğrencilerin Telefonsuz Kalma Korkusunu (Nomofobi) İnceleyen Çalışmaların Sistematik Bir Analizi. Journal Of Computer And Education Research, 11(21), 275-296.
10. Baker , M., Rudd , R., & Pomeroy, C. (2001). Relationships between critical and creative thinking . Journal of Southern Agricultural Education Research, 51(1), 173-188.
11. Bakker, A. B. (2008). The work-related flow inventory: Construction and initial validation of the WOLF. Journal of Vocational Behavior, 72, 400-414.
12. Basadur, M., Prıngle, P. & Kırkland, D. (2002), ‘‘Crossing Cultures: Training Effects On The Divergent Thinking Attitudes Of Spanish-Speaking South American Managers’’, Creativity Research Journal, Vol. 14, Pp. 395-408.
13. Baştürk, S., & Taştepe, M. (2013). Evren ve Örneklem. S. Baştürk (Dü.) içinde, Bilimsel Araştırma Yöntemleri (s. 129-159). Ankara: Vize Yayıncılık.
14. Bayram, N. (2010). Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş Amos Uygulamaları. Bursa: Ezgi Kitapevi
15. Beghetto, R. A. (2007). Does creativity have a place in classroom discussions? Prospective teachers’ response preferences. Thinking skills and creativity, 2(1), 1-9.
16. Bekman, M. (2022). Halkla İlişkiler Uygulamalarında Nicel Araştırma Yöntemi: İlişkisel Tarama Modeli. Meriç Dergisi, 6(16), 238-258. https://doi.org/10.54707/meric.1143322
17. Bilkay, S. (2020). Pozitif Psikolojik Sermayenin İlişki Ağı Kurma Yeteneği Üzerindeki Etkisine Nomofobinin Düzenleyici Rolü: Havacılık Sektöründe Bir Araştırma. İstanbul: İstanbul Arel Üniversitesi SBE Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi.
18. Burucuoğlu, M. (2017). Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Nomofobi Düzeyleri Üzerinde Bir Araştırma. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 482-489.
19. Byrne, B. M. (2010). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts,applications, and programming (2. b.). New York: Taylor and Francis Group.
20. Celsi , R. L., Rose , R. L., & Leigh, T. W. (1993). An exploration of high-risk leisure consumption through skydiving. Journal of consumer research, 20(1), 1-23.
21. Cheever , N. A., Rosen, L. D., Carrier, L. M., & Chavez, A. (2014). Out of sight is not out of mind: The impact of restricting wireless mobile device use on anxiety levels among low, moderate and high users. Computers in Human Behavior, 37, 290-297.
22. Chilton, G. (2013). Art therapy and flow: A review of the literature and applications. Art Therapy, 30(2), 64-70.
23. Clarke, S., & Haworth, J. (1994). ‘Flow’experience in the daily lives of sixth‐form college students. British Journal of Psychology, 85(4), 511-523.
24. Cseh , G. M., Phillips , L. H., & Pearson, D. G. (2015). Flow, affect and visual creativity. Cognition and Emotion, 29(2), 281-291.
25. Csikszentmihalyi, M. (1975). Beyond Boredom and Anxiety. San Francisco, CA: Jossey-Bass Publishers.
26. Csikszentmihalyi, M. (1990). Flow: The Psychology Of Optimal Experience. New York: Harper.
27. Csikszentmihalyi, M. (2003). Good Business, Leadership, flow, and the making of meaning.USA: Pinguin Books.
28. Csikszentmihalyi, M. (2008). Flow: The psychology of optimal experience. New York: HarperCollins.: HarperCollins.
29. Csikszentmihalyi, M. (2014). Flow and the Foundations of Positive Psychology. New York: Springer.
30. Csikszentmihalyi, M. (2020). Liderlik Akış ve Anlam Yaratma. (N. Tümay, Çev.) İstanbul: Okyanuz Yayınları
31. Engeser, S. and Rheinberg, F. (2008). Flow, performance and moderators of challenge-skill balance. Motivation and Emotion, 32, 158–172.
32. Erdem , H., Türen , U., & Kalkın, G. (2016). Üniversite Öğrencilerinde Mobil Telefon Yoksunluğu Korkusunun (Nomofobi) Akademik Başarıya Etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Dergisi, 21(3), 923-936.
33. etimolojiturkce. (2021). etmolojiturkce. Kasım 25, 2021 tarihinde https://www.etimolojiturkce.com/arama/yarat%C4%B1c%C4%B1 adresinden alındı
34. Fabito , B. S., Trillanes, A. O., Bermudez, J. D., Ramirez, E. Q., & Guadana, R. H. (2020). Mediating Flow Theory in PC Game Addiction and Cyberbullying: A Quantitative Study. In 2020 The 4th International Conference on E-Society, E-Education and E-Technology, 140-144.
35. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
36. Gutiérrez-Puertas , L., Márquez-Hernández, V. V., São-Romão-Preto , L., Granados-Gámez , G., Gutiérrez-Puertas , V., & Aguilera-Manrique, G. (2019). Comparative study of nomophobia among Spanish and Portuguese nursing students. Nurse education in practice, 34, 79-84.
37. Guilford, J. P. (1962). Factors that aid and hinder creativity. Teachers College Record, 63(5), 380-392.
38. Gürbüz, İ. B., & Özkan, G. (2020). What is Your Level of Nomophobia? An Investigation of Prevalence and Level of Nomophobia Among Young People in Turkey. Community Mental Health Journal, 56, 814-822.
39. Hair, J. F. (2009). Multivariate Data Analysis: A Global Perspective. (7. b.). Upper Saddle River: Prentice Hall.
40. Hoffman, D. L., & Novak, T. P. (1996). Marketing in hypermedia computer-mediated environments: Conceptual foundations. Journal of marketing, 60(3), 50-68.
41. Hu , H., Zhang , G., Yang , X., Zhang , H., & Lei, L. (2022). Online Gaming Addiction and Depressive Symptoms Among Game Players Of The Glory Of The King İn China: The Mediating Role Of Affect Balance and The Moderating Role Of Flow Experience. International Journal of Mental Health and Addiction, 1-14.
42. Jackson, S. A., & Eklund, R. C. (2002). Assessing flow in physical activity: The flow state scale–2 and dispositional flow scale–2. Journal of sport and exercise psychology, 24(2), 133-150.
43. Kanbay, Y., Akçam, A., Özbay, S. Ç., & Özbay, Ö. (2022). Developing Fırat Nomophobia Scale and investigating its psychometric properties. Perspectives in Psychiatric Care, 58(4), 2534-2541.
44. Karasar, N. (2014). Bilimsel Araştırma Yönetemi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
45. Kılış, S. (2016). Cronbach'ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47-48.
46. King , A. S., Valença , A. M., & Nardi, A. E. (2010). Nomophobia: the mobile phone in panic disorder with agoraphobia: reducing phobias or worsening of dependence?. Cognitive and Behavioral neurology, 23(1), 52-54.
47. King , A., Valenç, A. M., Silva, A. C., Sancassiani, F., Machado, S., & Nardi, A. E. (2014). “Nomophobia”: Impact of Cell Phone Use Interfering with Symptoms and Emotions of Individuals with Panic Disorder Compared with a Control Group. Clinical Practice & Epidemiology in Mental Health, 10, 28-35.
48. Kuo, T. H., & Ho, L. A. (2010). Individual difference and job performance: The relationships among personal factors, job characteristics, flow experience, and service quality. Social Behavior and Personality: an international journal, 38(4), 531-552.
49. Lee, K. H. (2005). The Relationship between Creative Thinking Ability and Creative Personality of Preschoolers. International Education Journal, 6(2), 194-199.
50. Marsh , H. W., & Jackson, S. A. (1999). Flow experience in sport: Construct validation of multidimensional, hierarchical state and trait responses. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(4), 343-371.
51. Martins, E. C., & Terblanche, F. (tarih yok). Building Organisational Culture That Stimulates Creativity And İnnovation. European Journal of Innovation Management, 6(1), 64-74.
52. Meydan , C. H., & Şeşen, H. (2011). Yapısal eşitlik modellemesi ve AMOS uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
53. MOBİSAD. (2023). Mobil İletişim Sektörü Raporu . İstanbul: MOBİSAD.
54. Moneta, G. B. (2012). On the measurement and conceptualization of flow. In Advances in flow research. G. Moneta içinde, On the measurement and conceptualization of flow. In Advances in flow research (s. 23-50). New York: Springer.
55. Mostafa, M. M., & El-Masry, A. (2008). Perceived Barriers To Organizational Creativity: A Cross-Cultural Study Of British And Egyptian Future Marketing Managers. Cross Cultural Management, 15(1), 81-93.
56. Özaşkın, A. G., & Bacanak, A. (2016). Eğitimde Yaratıcılık Çalışmaları: Neler Biliyoruz? Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5, 212-226.
57. Özbay, S. Ç., Özbay, Ö., Akçam, A., & Kanbay, Y. (2023). Evaluation of factors strongly associated with nomophobia using structural equation modelling: A cross-sectional study. Archives of psychiatric nursing, 44, 69-75.
58. Özdamar, K. (1999). Paket Programlar İle İstatistiksel Veri Analizi 1. Eskişehir: Kaan Kitapevi.
59. Özerbaş, M. A. (2011). Yaratıcı Düşünme ve Öğrenme Ortamının Akademik Başarı ve Bilgilerin Kalıcığına Etkisi. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31(3), 675-705.
60. Özgenel, M., & Çetin, M. (2017). Marmara Yaratıcı Düşünme Eğilimleri Ölçeğinin Geliştirilmesi: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 46, 113-132.
61. Park, J. (2017). How can we Develop Students' Creativity?: Redesigning a Creativity Program based on Flow Theory. . Journal of Practical Engineering Education, 9(2), 91-98.
62. Pavithra , M. B., Madhukumar, S., & TS, M. (2015). A study on nomophobia-mobile phone dependence, among students of a medical college in Bangalore. 6(3), 340-344. National Journal of community medicine, 340-344.
63. Pelet, J. É., Ettis, S., & Cowart, K. (2017). Optimal experience of flow enhanced by telepresence: Evidence from social media use. Information & Management, 54(1), 115-128.
64. Perry-Smith, J. E., & Shalley, C. E. (2003). The social side of creativity: A static and dynamic social network perspective. Academy of management review, 28(1), 89-106.
65. Rasulzada, F., & Dackert, I. (2009). Organizational Creativity and Innovation in Relation to Psychological Well-Being and Organizational Factors. Creativity Research Journal, 2(3), 191-198.
66. Raykov , T., & Marcoulides , G. A. (2006). On Multilevel Model Reliability Estimation From the Perspective of Structural Equation Modeling, Structural Equation Modeling. A Multidisciplinary Journal, 130-141. doi:DOI: 10.1207/s15328007sem1301_7
67. Rice, G. (2006). Individual Values, Organizational Context, and Self-Perceptions of Employee Creativity: Evidence from Egyptian Organizations. Journal of Business Research, 59, 233-241.
68. Rodríguez-García , A. M., Moreno-Guerrero, A. J., & Belmonte , J. L. (2020). Nomophobia: An individual’s growing fear of being without a smartphone—a systematic literature review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(2), 1-19.
69. Schutte , N. S., & Malouff, J. M. (2020). Connections between curiosity, flow and creativity. Personality and Individual Differences, 152.
70. Shahzad, U., Shahzad, H., Anwer, N., Khader, Y., Mnan, F., Akhtar, S. & Akhtar, H. (2021). Prevalence of Nomophobia in students due to COVID-19 pandemic in Pakistan. Preprint.
71. Schumacker , R. E., & Lomax, R. G. (2010). A beginner's guide to structural equation modeling (3. b.). New York: NY: Routledge.
72. Sırakaya, M. (2018). Ön Lisans Öğrencilerinin Nomofobi Düzeylerinin Akıllı Telefon Kullanım Durumlarına Göre İncelenmesi. Mersin University Journal of the Faculty of Education, 14(2), 714-727.
73. Sharma, N., Sharma, P., Sharma, N., & Wavare, R. R. (2015). Rising concern of nomophobia amongst Indian medical students.
74. Suhr, D. D. (2006). Exploratory or confirmatory factor analysis? (pp. 1-17). In.Cary: SAS Institute.
75. Swann, C., Piggott, D., Schweickle, M., & Vella, S. A. (2018). A review of scientific progress in flow in sport and exercise: normal science, crisis, and a progressive shift. Journal of Applied Sport Psychology, 30(3), 249-271.
76. Şahin, F., & Karahan, M. O. (2021). Akış Deneyiminin Mobil Oyun Bağımlılığı ve Keşifsel Davranış Üzerindeki Etkisi: Ağızdan Ağıza Pazarlama Kapsamında Bir İnceleme. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 1314-1331.
77. Tabachnick, & Fidell. (2013). Using Multivariate Statistics. Tabachnick, G. Barbara , Fidell, & S. Linda. içinde Boston: Pearson.
78. Taşlıyan, M., Karakuş, F. N., & Çakıroğlu, Z. (2021). Dijital Bağımlılık ile Yaratıcı Düşünme Eğilimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma. Akademik Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi (AKAD), 13(25), 503-517.
79. Taylor, I. A. (1959). The nature of the creative process. I. P. Creativity. içinde New York: NY: Hasting House.
80. TDK. (2021). TDK. Nisan 05, 2021 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
81. Thummakul, D., Kaeodumkoeng, K., Prasertsin, U., Sinjindawong, S., & Makmee, P. (2012). The development of happy workplace index. International Journal of Business and Management Studies, 1(2), 527-536.
82. Varışlı, N., & Bayar, M. (2023). Akademisyenlerde İş Tatmini ve Örgütsel Yaratıcılık Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 246-261.
83. Wahyuni, S. (2022). Nomophobia (No MObile PHone PhoBIA) Among Medical Students: A Literature Review. International Journal of Engineering, Science and Information Technology, 2(3), 48-51.
84. Xu J, Chen S, Wang D, Jiang Y, Hao M, Du G, Ba D, Lin Q, Mei Q, Ning Y, et al. A Microfluidic Chip with Double-Slit Arrays for Enhanced Capture of Single Cells. Micromachines. 2018; 9(4):157.
85. Yaşin, T. (2016). Kişilik Özellikleri ve Psikolojik Sermayenin Psikolojik İyi Oluş, Akış Deneyimi, İş Tatmini ve Çalışan Performansına Etkisi. . Ankara: Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmış Doktora Tezi.
86. Yeşiltaş, M. D., Yalçın, A., & Yılmaz, S. (2023). The Effect Of Authentıc Leadershıp On Flow At Work: The Role Of Psychologıcal Clımate. Sayıştay Dergisi, 34(128), 43-71.
87. Yıldırım, C. (2014). Exploring the dimensions of nomophobia: Developing and validating a questionnaire using mixed methods research (Order No. 1567249). Iowa: Iowa State University - Master of Science.
88. Yildirim , C., & Correia, A. P. (2015). Exploring the dimensions of nomophobia: Development and validation of a self-reported questionnaire. Computers in Human Behavior, 49, 130-137.
89. Yildirim , C., Sumuer , E., Adnan , M., & Yildirim, S. (2016). A growing fear: Prevalence of nomophobia among Turkish college students. . Information Development, 32(5), 1322-1331.
90. Yücenur , G. N., Demirel , N. Ç., Ceylan, C., & Demirel, T. (2011). Hizmet Değerinin Müşterilerin Davranışsal Niyetleri Üzerindeki Etkisinin Yapısal Eşitlik Modeli İle Ölçülmesi. Doğuş Üniversitesi Dergisi,, 12(1), 156-168.
91. Yükseköğretim Kurumu. (2022, Şubat 15). Yükseköğretim Kurumu. Mart 10, 2022 tarihinde yok.gov.tr: https://www.yok.gov.tr/universiteler/universitelerimiz adresinden alındı
92. Yükseköğretim Kurumu (2024). Yükseköğretimde Yeni İstatistikler, yok.gov.tr.
93. Zubair , A., & Kamal, A. (2015). Authentic leadership and creativity: mediating role of work-related flow and psychological capital. Journal of Behavioural Sciences, 25(1), 150-171.