TMS 21 Çerçevesinde Kur Değişimi Etkilerinin Finansal Tablolara Yansıması: BIST İnşaat ve Bayındırlık Sektörü Üzerine Bir Araştırma

Öz

Bu çalışmada Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrası döviz kurlarındaki hareketliliğin Borsa İstanbul (BIST) inşaat sektörü şirketlerinin finansal tabloları üzerindeki etkisinin TMS 21 Kur Değişimi Etkileri Standardı çerçevesinde araştırılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda şirketlerin 2016-2023 yılları arasındaki finansal tabloları Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP)’ndan elde edilmiştir. Finansal tablolarda yer alan önemli hesap kalemleri (aktif toplamı, özkaynak toplamı, hasılat büyüklüğü ve dönem net kâr (zararı)) içerisinde şirketlerin esas faaliyetlerine ilişkin net kur farkı gelir ve gider dağılımları oran yöntemi ile incelenmiştir. Pandemi öncesi (2016-2017), (2018-2019) ve sonrası (2020-2021), (2022-2023) karşılaştırmalı analiz gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri
• İnşaat ve Bayındırlık Sektörü
• Covid-19 Pandemisi

Reflection of Impacts of Currency Change in the Financial Statements of BIST Construction and Public Works Sector Companies Within the Framework TAS 21

Öz

This study aims to investigate the impact of fluctuation in exchange rates before and after the Covid-19 pandemic on the financial statements of BIST construction sector companies within the framework of TAS 21 The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates Standard. For this purpose, the financial statments of the companies between 2016-2023 were obtained from Public Disclosure Platform (KAP). Among the important account items in the financial statements (total assets, total equity, revenue size and net profit (loss)) net foreign exchange difference income and expense distributions related to the main activities of the businesses were examined by the ratio method. A comparative analysis was carried out before (2016-2017), (2018-2019) and after the pandemic (2020-2021), (2022-2023).

Anahtar Kelimeler

• TAS 21 Effects of Exchange Rates Change
• Construction and Public Work Sector
• Covid-19 Pandemic

Kaynakça

1. Agyekum, K., Kukah, A. S., and Amudjie, J. (2022). The Impact of COVID-19 on The Construction Industry in Ghana: The Case of Some Selected Firms. Journal of Engineering, Design and Technology, 20(1), 222-244.
2. Ağsakal, A., ve Baral, G. (2016). Dış Ticaret İşlemlerinin TMS 21 Kur Değişim Etkileri Standardına Göre Muhasebeleştirilmesi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(12), 262-277.
3. Ahmed, S., Haq, I., and Anam, A. S. (2024). Impacts of COVID-19 on the Construction Sector in the Least Developed Countries. International Journal of Building Pathology and Adaptation, 42(6), 1085-1105.
4. Akıncı, N., ve Erdoğan, N. (1995). Finansal Tablolar Analizi, 4. Baskı, İzmir: Barış Yayınları.
5. Alhammadi, S. A. (2022). Factors Affecting the Management of Riyadh's Construction Sector in the Light of COVID-19. Heliyon, 8, 1-11.
6. Allianz Trade. (2024). İnşaat Sektör Risk Raporu. İstanbul: Allianz Trade.
7. Artekin, A. Ö. (2023). Türkiye’de İnşaat Sektörü, İstihdam ve Ekonomik Büyüme Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: GMM Yaklaşımı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 26(2), 491-503.
8. Bekçioğlu, S., ve Köroğlu, Ç. (2008). UMS-21, TMS-21 Kur Değişim Etkileri Standardına Göre Finansal Tabloların Çevrimi ve Kur Farklarının Muhasebeleştirilmesi. Mali Çözüm(86), 29-39.

9. Beyazıtlı, E. (2003). TMS-12 Kur Değişim Etkilerinin Muhasebeleştirilmesi Standardına Göre Yabanacı Para Birimine Dayalı İşlemlerin Muhasebeleştirilmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, Ocak(8), 15-22.
10. Birinci, M. (2020, Haziran 1). Kamu Bankalarından Tarihin En Düşük Konut Kredi Faiz Hamlesi. Anadolu Ajansı: https://www.aa.com.tr/tr/analiz/kamu-bankalarindan-tarihin-en-dusuk-konut-kredi-faiz-hamlesi/1860874#.
11. Çayırlı, Ö. (2020). IAS 21 - The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates: A Review of Concepts and Related Issues. SSRN, 1-20.
12. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. (2018). İmar Barışı Raporu. Ankara: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. www.csb.gov.tr.
13. Deyshappriya, N. P. (2020). Economic Impacts of COVID-19 Macro and Microeconomics Evidences from Sri Lanka. SSRN, 1-19.
14. Duran, M. S., ve Acar, M. (2020). Bir Virüsün Dünyaya Ettikleri: Covid-19 Pandemisinin Makroekonomik Etkileri. International Journal of Social and Economic Sciences, 10(1), 54-67.
15. Emeke, E., Adebayo, O., Olufunmilayo, F., and Shiyanbola , T. (2022). IAS 21 - The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates: Matters Arising. International Journal of Accounting, Finance and Risk Management, 7(3), 92-98.
16. Emlak Konut GYO. (2020). Emlak Konut GYO Yıllık Raporu. İstanbul: Emlak Konut GYO. www.emlakkonut.com.tr
17. Ersungur, Ş. M., Agcakale Kılıç, F., ve Tığtepe, E. (2022). Covid-19 Pandemisinin Uluslararası Ticarete. Gümrük Ticaret Dergisi, 9(27), 66-81.
18. Gajdosikova, D., Valaskova, K., Kliestik, T., and Machova, V. (2022). COVID-19 Pandemic and Its Impact on Challenges in the Construction Sector: A Case Study of Slovak Enterprises. Mathematics, 10(17), 1-20.
19. Gümüşburun Ayalp, G., ve Çiviçi, T. (2022). Factors affecting the performance of construction industry during the COVID-19 pandemic: a case study in Turkey. Engineering, Construction and Architectural Management, 29(9), 1-43.
20. Hussein, A. M., Mohsin, A. O., and Hussein, M. A. (2024). The Impact of Inflation on Financial Statement Data. World Economics & Finance Bulletin (WEFB), 30, 151-161.
21. IAS 21 The Effects of Changes in Foreign Exchange Rates. (2024). IFRS: https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-21-the-effects-of-changes-in-foreign-exchange-rates/ (Erişim Tarihi: 9 Ağustos 2024).
22. Kamu Gözetimi Kurumu (KGK). (2019). TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri. Ankara: KGK.
23. Kamuyu Aydınlatma Platformu. (06.08.2024), KAP: https://www.kap.org.tr/tr/Sektorler.
24. Karatzimas, S., Zounta, S., and Kyriakidou, V. (2011). Impacts And Changes In The Accountıng Polıcıes After The Ias Adoptıon: A Comparıson Between The Manufacturıng And The Commercıal Sector In Greece. Accounting and Management Information Systems, 10(3), 302–317.
25. KPMG. (2021). KPMG Perspektifinden İnşaat Sektörüne Bakış. İstanbul: KPMG Türkiye.
26. Kryatova, L., Nurgalieva, R. N., Amirova, R. I., ve Gamilovskaya, A. (2021). Features of the Application of IAS 21 "Impact of Exchange Rate Changes". A. V. Bogoviz, A. E. Suglobov, A. N. Maloletko, & O. V. Kaurova içinde, Сooperation and Sustainable Development, Lecture Notes in Networks and Systems (Cilt 245, s. 711-718). Springer, Cham.
27. Küçüker, M., ve Demirci, Ş. D. (2021). Bankalarda Yabancı Para İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi: Mevcut Uygulama Ve Kur Değişiminin Etkileri Standardı Arasındaki Farklar. Mali Çözüm, 31(167), 85-106.
28. Mert, H., Duyar, G., ve Özçelik, D. (2019). Kur Farklarının Mali Tablolar Üzerindeki Etkileri ve TMS 21 Doğrultusunda Halka Açık Şirketlerde Örnek Uygulamaları. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 6(14), 43-55.
29. Paździor, A., Sokół, M., and Styk, A. (2021). The Impact of the COVID-19 Pandemic on the Economic and Financial Situation of the Micro And Small Enterprises From the Construction and Development Industry in Poland. European Research Studies Journal, 24(s2), 751-762.
30. Pedauga, L., Sáez, F., and Delgado-Márquez , B. L. (2022). Macroeconomic lockdown and SMEs: the impact of the COVID-19 pandemic in Spain. Small Business Economics, 58, 665–688.
31. Polat, M. A., ve Fendoğlu, E. (2021). nşaat Sektörünün Ekonomik Büyüme ve Finansal PiyasalarÜzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği. Business and Economics Research Journal, 12(3), 575-598.
32. Sever, E., ve Mızrak, Z. (2007). Döviz Kuru, Enflasyon Ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkiler: Türkiye Uygulaması. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 7(13), 264-283.
33. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB). (2020). Konut Kredisi Faiz Oranları Raporu. Ankara: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. www.tcmb.gov.tr.
34. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). (2019). (02.12.2024), İnşaat Sektörü İstatistikleri: https://www.tuik.gov.tr.
35. Türkiye Müteahhitler Birliği (TMB). (2020). İnşaat Sektörü Analizi - Koronavirüs Salgınından Sonrası Nasıl bir Dünya ve Türkiye? Ankara: Türkiye Müteahhitler Birliği.
36. Willett, R. J. (1987). An Axiomatic Theory of Accounting Measurement. Accounting and Business Research, 17(66), 155-177.
37. Yamak, N., Koçak, S., ve Samut, S. (2018). Türkiye’de İnşaat Sektörünün Kısa Ve Uzun Dönem Dinamikleri. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 96-113.
38. Yıldız, E., ve Kurtlar, M. (2023). Borsa İstanbul’da (BİST) Faaliyet Gösteren İmalat Şletmelerinde Kur Değişimin Etkileri: TMS 21 Kur Değişiminin Etkileri Standardı Çerçevesinde Bir Araştırma. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 6(1), 28-41.
39. Yılmaz, E., ve Teker, S. (2020). Dış Ticaret İşlemlerinin Muhasebeleştirilmesi: TMS-2 Stoklar, TMS-21 Kur Değişiminin Etkileri Standartları ve VUK İle Karşılaştırılması. PressAcademia Procedia(1), 132-137.