İnşaat İşçilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Algıları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, Erzurum ilinde devam eden bir toplu konut şantiyesinde görev alan işçilerle yapılan mülakatlar aracılığıyla inşaat sektöründe çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) algılarını, deneyimlerini ve tutumlarını nitel bir bakış açısıyla derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, 17 katılımcıya 7 farklı soru yöneltilmiş, Fenomenolojik desen tercih edilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA programı ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, katılımcıların İSG'ye ilişkin algı ve beklentilerini ortaya koymuş; kişisel koruyucu donanım kullanımındaki isteksizlik, eğitimsizlik, bireysel umursamazlık ve yetersiz kurumsal denetimin algı zayıflığının temel nedenleri olduğunu göstermiştir. Ayrıca, bireysel risk algısı ile güvenli davranış arasındaki tutarsızlık dikkat çekmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, İSG farkındalığının artırılmasında sürekli ve uygulamalı eğitimlerin, devlet denetimlerinin güçlendirilmesinin ve işverenlerin İSG'yi kurumsal bir sorumluluk olarak benimsemelerinin kritik önemde olduğu belirlenmiştir. İSG kültürünün kalıcı hale gelmesi için ödül-ceza mekanizmalarının etkin kullanılması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, inşaat sektöründe güvenli ve sürdürülebilir bir iş ortamı için bireysel bilinç, kurumsal sorumluluk ve kamu denetiminin eşgüdüm içinde çalışması gerektiği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG)
• Algı
• Fenomenoloji
• Nitel Araştırma.

A Qualitative Study on Occupational Health and Safety Perceptions of Construction Workers

Öz

This study aims to deeply examine the occupational health and safety (OSH) perceptions, experiences and attitudes of construction sector employees from a qualitative perspective through interviews conducted with workers working at an ongoing public housing construction site in Erzurum. In the study, 7 different questions were asked to personal protective equipment, lack of education, individual indifference and insufficient institutional control were the main reasons for the weak perception. In addition, the inconsistency between individual risk perception and safe behavior was striking. According to the research results, it was determined that continuous and practical training, strengthening state inspections and employers' adoption of OSH as an institutional responsibility are of critical importance in increasing OSH awareness. It was emphasized that reward-punishment mechanisms should be used effectively in order to make the OSH culture permanent. As a result, it was revealed that individual awareness, institutional responsibility and public inspection work in coordination for a safe and sustainable work environment in the construction sector.

Anahtar Kelimeler

• Occupational Health and Safety (OHS)
• Perception
• Phenomenology
• Qualitative Research.

Etik Beyan

This study was approved by the Igdir University Scientific Research and Publication Ethics Committee (Number: E-37077861-900-126362, Decision Number: 2024/2, Date: 01.11.2024).

Kaynakça

1. Akpınar, Ş., & Meral, M. (2020). Otomotiv sektörü çalışanlarının iş güvenliği farkındalıklarının belirlenmesi ve değerlendirilmesi. Social Sciences Research Journal, 9, 168–180.
2. Börekçi, N. E. (2025). İş sağlığı ve güvenliği farkındalığının çalışan motivasyonuna etkisi: Ardahan örneği. Çalışma ve Toplum, 4(87), 1671–1702.
3. Ceylan, H. (2014). Türkiye'de inşaat sektöründe meydana gelen iş kazalarının analizi. International Journal of Engineering Research and Development, 6(1), 1–6.
4. Ebekozien, A., Aigbavboa, C., Samsurijan, M. S., Radin Firdaus, R. B., & Rohayati, M. I. (2024). Investigating safety violations on Nigerian construction sites. International Journal of Construction Management, 24(13), 1454–1464.
5. Elbir, U. (2025). The role of human resource management in implementing 'prevention through design' (PtD) strategies to enhance occupational health and safety in the construction industry: A thematic analysis approach. Business & Management Studies: An International Journal, 13, 1391–1413.
6. Ercan, A. (2010). Türkiye'de yapı sektöründe işçi sağlığı ve güvenliğinin değerlendirilmesi. Politeknik Dergisi, 13(1), 49–53.
7. Ergezer, S. (2019). İnşaat işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları ile farkındalık düzeylerine ilişkin bir araştırma [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İzmir Ekonomi Üniversitesi.
8. Ergin, H., & Mergen, A. (2017). Hazır giyim mağazacılık sektöründe iş kazaları ve çözüm önerileri: Örnek bir uygulama. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, (1), 29–38.

9. Gözüak, M. H., & Ceylan, H. (2021). Türkiye'de inşaat sektöründe meydana gelen iş kazalarının iş sağlığı ve güvenliği bağlamında analizi: Güncel eğilimlere genel bir bakış. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 8(2), 133–143.
10. Hamarat, H. (2016). İş sağlığı ve güvenliği kavram ve kurallarının gelişimi. http://docplayer.biz.tr/1003950-Is-sagligi-ve-guvenligi-kavram-ve-kurallarin
11. Koç, E., Kaya, K., & Şenel, M. C. (2017). Türkiye'de inşaat sektörünün gelişimi: Temel inşaat sanayi göstergeleri. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 6(2), 643–660.
12. Konzen, I. G. D. C., Souto, A. B., & Neto, J. M. D. (2023). Occupational safety: Reasons that lead construction workers to stop using PPE. Revista de Gestão e Secretariado-GESEC, 14(6), 8875–8896.
13. Mastrantonio, R., Cofini, V., Mastrangeli, G., Pettinaro, M., Mastrodomenico, M., & Fabiani, L. (2024). Occupational risk perception of construction workers: A cross-sectional study. Frontiers in Public Health, 12, 1338604.
14. Mwemezi, B. R., Kikwasi, G. J., & Phoya, S. (2024). Perception of masonry workers on health and safety risks in informal construction sites in Dar es Salaam, Tanzania. International Journal of Construction Management, 24(12), 1305–1313.
15. Öter, S. (2022). İş sağlığı ve güvenliği farkındalığının ölçülmesi, maliyetlerinin hesaplanması: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi örneği [Doktora tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi].
16. Özen, İ. (2016). İnşaat sektöründe iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları üzerine bir alan araştırması [Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi].
17. Özorhon, Y. D. (2012). Türkiye'de inşaat sektörü ve dünyadaki yeri. İstanbul Ticaret Odası Yayınları.
18. Sağlam, N. (2009). OHSAS 18001 iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemleri ve bir uygulama [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
19. Seber, V. (2012). İş sağlığı ve iş güvenliğinde risk analizleri nasıl yapılır? Elektrik Mühendisliği Dergisi, (445), 30–34.
20. Serin, G., & Çuhadar, T. (2015). İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi. SDU Teknik Bilimler Dergisi, 5(2), 54.
21. Sosyal Güvenlik Kurumu. (2023). İnşaat sektöründe 2023 istatistikleri. https://guvenliinsaat.csgb.gov.tr/media/3w4lph4f/in%C5%9Faat-sekt%C3%B6r%C3%BC-2023-istatistikleri.pdf
22. Taşseten, Ö. M. (2019). Sivas ilindeki kamu ve özel iş yerlerinde inşaat sektöründe iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ve çalışanların farkındalık düzeylerinin araştırılması [Yüksek lisans tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi].
23. Topuz, D. (2022). Türkiye'de inşaat sektöründe iş sağlığı ve güvenliği algısının araştırılması [Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi].