SAĞLIK HİZMETLERİNDE YENİDEN YAPILANMA VE SAĞLIK HİZMETLERİNDE ETKİNLİK

Öz

Sağlık hizmetlerinin ve hekimliğin temel amacı, kişileri hastalıklardan korumak, sağlıklı ve mümkün olduğu kadar uzun yaşamalarını sağlamaktır. Yapılan tüm çabalara karşın insanlar hastalandıklarında, bu kez sağlık hizmetlerinin tedavi, rehabilitasyonu kapsayan diğer amaçları devreye girer. İlk amacın koruma/korunma olması dikkate alındığında, sağlık hizmetleri, temel ve vazgeçilmez bir hak, giderilmesi/sağlanması gereken hayati, zorunlu bir ihtiyaçtır. Kişi bakımından temel bir hak olan bu hak, devlet bakımından temel bir görev ve sorumluluk, toplum bakımından hem hak hem de görev ve sorumluluktur Ülkelerde sağlık sistemleri; ülkenin sağlıkla ilgili değer yargıları, ulusal sağlık politikası, toplumun sağlık ihtiyacı, sağlık kaynakları ile bu kaynakların niteliksel ve niceliksel özelliklerine bağlı olarak oluşmaktadır. Ülkemiz, daha Cumhuriyet bile ilan edilmeden 3 Sayılı Kanun’la Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı-SB’nı kurarak sağlık hizmetini devlet görevi olarak kabul etmiştir. TBMM’nin kuruluşundan İkinci Dünya Savaşı’nın başlamasına kadar olan dönemde sağlık hizmetlerinin sunumunda temel ilke, “koruyucu hizmetlere öncelik” verilmesidir. Dönemsel kopuşlar olsa da 1980’ne gelene kadar Türk Sağlık Sektörünün temel yapısı, bu hizmetin devlet tarafından sunumunu temel alan “devletçilik” ilkesine dayalı olarak oluşturulmuştur. Bu çalışmanın amacı, 1980 sonrasında dünyadaki küreselleşme rüzgarlarına paralel, ülkemizde yeniden yapılanma çalışmalarının gerçekleştiği sektörlerden biri olan sağlık sektöründe, mevcut yapı ve politikaları kökten değiştiren ve Sağlık Reformu ya da Sağlıkta Dönüşüm Programı-SDP olarak adlandırılan çalışmaların öngörülen amaç ve hedeflere ulaşamadıklarını aksine sağlık hizmetlerine ulaşmada soruna, sağlık giderlerinde de artışa yol açtıklarını ortaya koymaktır. Bu çalışmada öne sürülen hipotezler, hem literatür taramasıyla edinilen bilgilerle hem de bir Sağlık Bakanlığı Bağlı kuruluşu olan Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığında bu sürecin uygulanmasına yönelik bilgi ve belgelere dayanılarak doğrulanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Hizmeti, Yeniden Yapılanma, Özelleştirme, Etkinlik

REORGANIZATION AND EFFICIENCY IN HEALTH SERVICES

Öz

The main purpose of health care and medical sciences is to protect people from diseases and ensure that they are healthy and live as long as possible. In spite of all the efforts made, when people get sick, then other purposes of the health services including treatment and rehabilitation are put into use. Taking into consideration that its first objective is protection, health services is a vital and indispensable right, and a compulsory need that must be provided. This right, which is a fundamental right for a person, is a fundamental duty and responsibility for the state, both right, and duty and responsibility for the society Health systems in countries are based on value judgement of the country regarding health, national health policy, health needs of the society and the qualitative and quantitative characteristics of these resources. Our country, before even declaring the republic, established the Ministry of Health and Social Assistance by Law Number 3 and accepted health service as a state duty. The main principle in the provision of health services from the establishment of the Turkish Grand National Assembly to the beginning of the Second World War is to give "priority to protective services "Despite periodical breaks, the basic structure of the Turkish Health Sector was based on the principle of "statism" until 1980, which is based on presentation of this service by the government. The aim of this study, in parallel with the globalization winds in the world after 1980, is to reveal the fact that the efforts which radically change the existing structures and policies, and named as Health Reform or Health Transformation Program, have not reached the goals and the objectives, on the contrary, they have leaded to the problems in reaching health services and the increase in the health expenditures in the health sector. Hypotheses suggested in this study have been tried to be confirmed with both the information obtained by literature search, and the information and documents regarding the implementation of this process under the Presidency of Refik Saydam Hıfzısıhha Health Center, a subsidiary of the Ministry of Health.

Anahtar Kelimeler

• Health Service, Reorganization, Privatization, Efficiency