The Mediating Role of Body Satisfaction and Attitude Towards Sports in the Relationship Between Self-Esteem and Appearance Anxiety: A Study on Female University Students

Öz

This study aims to examine the impact of self-esteem on social appearance anxiety among female university students, as well as the mediating role of body satisfaction and attitude towards sports in this relationship. Data from 396 female participants were analyzed using structural equation modeling and Hayes PROCESS Model 4. The findings indicate a strong negative relationship between self-esteem and social appearance anxiety (r = -0.612, p < .01). Self-esteem positively influences body satisfaction (B = 0.1917, p < .001), and body satisfaction negatively predicts social appearance anxiety (B = -0.5233, p < .001). Accordingly, body satisfaction was found to play a significant mediating role (indirect effect B = -0.1003, 95% CI [-0.1440, -0.0596]), whereas the mediating effect of attitude towards sports was not statistically significant (B = 0.0003, 95% CI [-0.0116, 0.0126]). The model explains 41.9% of the variance in social appearance anxiety. These results highlight the critical role of self-esteem and body satisfaction in reducing social appearance anxiety, suggesting intervention programs for university women should target these dimensions.

Anahtar Kelimeler

• Self-Esteem
• Social Appearance Anxiety
• Body Satisfaction
• Attitude Towards Sports
• Mediating Variable

Özgüven ve Görünüş Kaygısı İlişkisinde Beden Memnuniyeti ve Spor Tutumunun Aracı Rolü: Üniversiteli Kadınlar Üzerine Bir Çalışma

Öz

Bu araştırma, üniversiteli kadın öğrencilerde özgüvenin sosyal görünüş kaygısı üzerindeki etkisini ve bu ilişkide beden memnuniyeti ile spora yönelik tutumun aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. 396 kadın katılımcıdan elde edilen veriler, yapısal eşitlik modellemesi ve Hayes PROCESS Model 4 ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre, özgüven ile sosyal görünüş kaygısı arasında güçlü ve negatif bir ilişki bulunmaktadır (r = -0.612, p < .01). Özgüvenin beden memnuniyetini pozitif yönde etkilediği (B = 0.1917, p < .001) ve beden memnuniyetinin de sosyal görünüş kaygısını negatif yönde yordadığı görülmüştür (B = -0.5233, p < .001). Bu doğrultuda, beden memnuniyetinin anlamlı bir aracı rol oynadığı (dolaylı etki B = -0.1003, %95 GA [-0.1440, -0.0596]) belirlenmiştir. Ancak, spora yönelik tutumun aracılık etkisi istatistiksel olarak anlamlı değildir (B = 0.0003, %95 GA [-0.0116, 0.0126]). Model, sosyal görünüş kaygısındaki varyansın %41.9’unu açıklamaktadır. Sonuçlar, özgüvenin ve beden memnuniyetinin sosyal görünüş kaygısını azaltmada kritik rol oynadığını göstermekte, üniversite kadınlarına yönelik müdahale programlarının bu boyutları hedeflemesi gerektiğini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Özgüven
• Sosyal Görünüş Kaygısı
• Beden Memnuniyeti
• Spor Tutumu
• Aracı Değişken

Kaynakça

1. Aggarwal, S., Joshi, S. & Mangal, S. (2023). Effect of body image on self esteem: A systematic literature review and future implication. Journal of Positive Psychology and Wellbeing, 7(2), 245-262. https://doi.org/10.48047/ecb/2023.12.si4.5412023.09/05/2023
2. Akagündüz, N. (2006). İnsan yaşamında özgüven kavramı. İstanbul: Ümraniye Rehberlik ve Araştırma Merkezi Müdürlüğü Yayınları, (1).
3. Akgün, N. (1992). Spor hekimliği kavramı. Spor Hekimliği. Ankara: Maya Matbaacılık Yayıncılık Ltd. Şti, 1-3.
4. Allen, M. S. & Walter, E. E. (2016). Personality and body image: A systematic review. Body image, 19, 79-88. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2016.08.012
5. Arnett, J. J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American psychologist, 55(5), 469.
6. Avalos, L., Tylka, T. L. & Wood-Barcalow, N. (2005). The body appreciation scale: Development and psychometric evaluation. Body image, 2(3), 285-297. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2005.06.002
7. Bakalım, O. & Taşdelen-Karçkay, A. (2016). Beden memnuniyeti ölçeği: Türk kadın ve erkek üniversite öğrencilerinde faktör yapısı ve psikometrik özelliklerinin değerlendirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(1), 410-422. https://doi.org/10.17860/efd.38032
8. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.

9. Byrne, B. M. (2016). Structural equation modeling with AMOS. New York: Routledge.
10. Christensen, L. B., Johnson, B. & Turner, L. A. (2014). Research methods, design, and analysis. Global Edition.
11. Collantes, L. H., Saputro, N. A., Akmaluddin, R., Liliana, S. A., Umam, Y. K. & Harviansyah, Y. R. (2022). The Psychological Effects of Using Instagram: Its Effects on Anxiety, Self-Confidence, and Body Image. Bulletin of Social Informatics Theory and Application, 6(1), 31-52. https://doi.org/10.31763/businta.v6i1.414
12. Creswell, J. W. & Clark, V. L. P. (2016). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage Publications.
13. Çetinkaya, B., Gülaçtı, F. & Çiftci, Z. (2019). Lise öğrencilerinin sosyal görünüş kaygı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 904-922. https://doi.org/10.26466/opus.523444
14. Dakanalis, A., Clerici, M., Bartoli, F., Caslini, M., Crocamo, C., Riva, G. & Carrà, G. (2017). Risk and maintenance factors for young women’s DSM-5 eating disorders. Archives of women's mental health, 20(6), 721-731. https://doi.org/10.1007/s00737-017-0761-6
15. Daniali, S., Azadbakht, L. & Mostafavi, F. (2013). Relationship between body satisfaction with self esteemand unhealthy body weight management. Journal of education and health promotion, 2(1), 29. https://doi.org/10.4103/2277-9531.115804
16. De La Torre-Cruz, T., Luis-Rico, I., di Giusto-Valle, C., Escolar-Llamazares, M. C., Hortigüela-Alcalá, D., Palmero-Cámara, C. & Jiménez, A. (2021). A mediation model between self-esteem, anxiety, and depression in sport: the role of gender differences in speleologists. International journal of environmental research and public health, 18(16), 8765. https://doi.org/10.3390/ijerph18168765
17. Deci, E. L. & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227-268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
18. Doğan, T. (2010). Sosyal Görünüş Kaygısı Ölçeği’nin (SGKÖ) Türkçe uyarlaması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(39), 151-159. Erişim: https://l24.im/pUuIh
19. Durukan, E. & Aydın, G. (2025). Fiziksel aktivitenin sosyal görünüş kaygısı ve özgüven düzeylerine etkisi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 20(1), 13-24. https://doi.org/10.33459/cbubesbd.1481301
20. Fardouly, J., Diedrichs, P. C., Vartanian, L. R. & Halliwell, E. (2015). Social comparisons on social media: The impact of Facebook on young women's body image concerns and mood. Body image, 13, 38-45. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2014.12.002
21. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A. & Lang, A. G. (2009). Statistical power analyses using G* Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior research methods, 41(4), 1149-1160. Erişim https://l24.im/GaRVNui
22. Feltz, D. L. (1988). Self-confidence and sports performance. Exercise and sport sciences reviews, 16(1), 423-458. https://doi.org/10.1249/00003677-198800160-00016
23. Fredrickson, B. L. & Roberts, T. A. (1997). Objectification theory: Toward understanding women's lived experiences and mental health risks. Psychology of Women Quarterly, 21(2), 173-206. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1997.tb00108.x
24. Gao, J., Feng, Y., Xu, S., Wilson, A., Li, H., Wang, X. & Wang, Y. (2023). Appearance anxiety and social anxiety: A mediated model of self-compassion. Frontiers in public health, 11, 1105428. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1105428
25. George, D. & Mallery, P. (2003). SPSS for Windows step by step: A simpleguide and reference. 11.0 update (4 th ed.). Boston: Allyn & Bacon.
26. Gizir, C. (2007). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme çalışması. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 3(28), 113-128. Erişim https://l24.im/LwsOM
27. Gündüz, A. & Bilge, Y. (2023). Beden algısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişkide atılganlığın aracı rolü. International Journal of Social Sciences and Education Research, 9(2), 157-167. https://doi.org/10.24289/ijsser.1263599
28. Gürbüz, S. (2021). Sosyal bilimlerde aracı, düzenleyici ve durumsal etki analizleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
29. Güven, G. & Solmaz, D. Y. (2022). Kadın ve erkek bireylerin fiziksel aktivite düzeyleri ve beden algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences-IJSETS, 8(2), 56-70. https://doi.org/10.18826/useeabd.1081183
30. Hagger, M. S., Chatzisarantis, N. & Biddle, S. J. (2001). The influence of self-efficacy and past behaviour on the physical activity intentions of young people. Journal of sports sciences, 19(9), 711-725. https://doi.org/10.1080/02640410152475847
31. Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J. & Anderson, R. E. (2014). Multivariate data analysis. 7th Edition. Hawlow: Pearson.
32. Hart, T. A., Flora, D. B., Palyo, S. A., Fresco, D. M., Holle, C. & Heimberg, R. G. (2008). Development and examination of the social appearance anxiety scale. Assessment, 15(1), 48-59. https://doi.org/10.1177/1073191107306673
33. Hayes, A. F. (2022). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (3rd ed.). Guilford Press.
34. Hofmann, S. G. & Otto, M. W. (2008). Cognitive behavioral therapy for social anxiety disorder: Evidence-based and disorder-specific treatment techniques. Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315617039
35. Jenkins, E. (2025). Exploring body image, confidence, and anxiety in university athletes (Doctoral dissertation, University of Prince Edward Island).
36. Karasar, N. (2023). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (37. baskı). Nobel Akademik Yayıncılık.
37. Kline, R. B. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3. bs.). New York: The Guilford Press.
38. Koçak, F. (2014). Üniversite öğrencilerinin spora yönelik tutumları: bir ölçek geliştirme çalışması. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 12(1), 59-69. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000254
39. Koivula, N., Hassmén, P. & Fallby, J. (2002). Self-esteem and perfectionism in elite athletes: Effects on competitive anxiety and self-confidence. Personality and individual differences, 32(5), 865-875. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(01)00092-7
40. Liao, J., Xia, T., Xu, X. & Pan, L. (2023). The effect of appearance anxiety on social anxiety among college students: Sequential mediating effects of self-efficacy and self-esteem. Behavioral Sciences, 13(8), 692. https://doi.org/10.3390/bs13080692
41. Lo Destro, C. (2024). Unraveling the impact of self-esteem on the utilization of Instagram filters: the mediating role of fear of negative evaluation. Frontiers in Psychology, 15, 1302662. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1302662
42. Luthar, S. S., Cicchetti, D. & Becker, B. (2000). The construct of resilience: A critical evaluation and guidelines for future work. Child development, 71(3), 543-562. https://doi.org/10.1111/1467-8624.00164
43. Lyubomirsky, S., Sheldon, K. M. & Schkade, D. (2005). Pursuing happiness: The architecture of sustainable change. Review of General Psychology, 9(2), 111-131. https://doi.org/10.1037/1089-2680.9.2.111
44. MacKinnon, D. P., Lockwood, C. M. & Williams, J. (2004). Confidence limits for the indirect effect: Distribution of the product and resampling methods. Multivariate behavioral research, 39(1), 99-128. https://doi.org/10.1207/s15327906mbr3901_4
45. Marshall, C. & Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research (6th ed.). Sage Publications.
46. Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American psychologist, 56(3), 227. https://doi.org/10.1037/0003-066X.56.3.227
47. Murray, R. M., Gilchrist, J. D., Conroy, D. E., & Sabiston, C. M. (2022). Examining associations between self-conscious emotions and implicit and reflective processes among adolescent girls and boys. Psychology of Sport and Exercise, 61, 102196. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2022.102196
48. Musa, M. (2020). Fitness Merkezlerinde Spor Yapan Bireylerin Sosyal Görünüş Kaygısı Ve Özgüven Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(3), 503-518. Erişim: https://l24.im/EgL7re
49. Orth, U., Robins, R. W. & Widaman, K. F. (2012). Life-span development of self-esteem and its effects on important life outcomes. Journal of personality and social psychology, 102(6), 1271.
50. Raosoft, (2025). Sample Size Calculator by Raosoft, Inc. Access: http://www.raosoft.com/samplesize.html
51. Shavelson, R. J., Hubner, J. J. & Stanton, G. C. (1976). Self-concept: Validation of construct interpretations. Review of Educational Research, 46(3), 407-441. https://doi.org/10.3102/00346543046003407
52. Sowislo, J. F. & Orth, U. (2013). Does low self-esteem predict depression and anxiety? A meta-analysis of longitudinal studies. Psychological bulletin, 139(1), 213. https://doi.org/10.1037/a0028931
53. Strong, W. B., Malına, R. M., Blımkıe, C. J., Danıels, S. R., Dıshman, R. K., Gutın, B. & Vefrancxoıs Trudeau, S. T. (2005). Evidence Based Physical Activity for School-Age Youth. The Journal of Pediatrics, 1(3), 183-189. https://doi.org/10.1016/j.jpeds.2005.01.055
54. Şanlı, Y. & Çelik, D. (2023). Genç Kızlarda Beden Algısı Ve Obezite Fobinin, Sosyal Görünüş Kaygısı Ve Psikolojik İyi Oluşa Etkisi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 6(1-Cumhuriyet'in 100. Yılı Özel Sayısı), 350-368. https://doi.org/10.38021/asbid.1341211
55. Tekeli, Ş. C. (2017). Beden eğitimi ve spor öğretmeni adayları ile diğer öğretmen adaylarının sosyal görünüş kaygısı ve akademik öz-yeterlik düzeylerinin karşılaştırılması (Master's thesis, Bartin University (Turkey).
56. Thompson, J. K., Heinberg, L. J., Altabe, M. N. & Tantleef-Dunn, S. (1999). Theory assessment, and treatment of body image disturbance. Thomson JK, Heinberg LJ, Altabe MN, Tantlee-Dunn. Exacting beauty: theory, assessment, and treatment of body image disturbance. Washington, DC: American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/10312-000
57. Tylka, T. L. & Wood-Barcalow, N. L. (2015). What is and what is not positive body image? Conceptual foundations and construct definition. Body Image, 14, 118-129. https://doi.org/10.1016/j.bodyim.2015.04.001
58. Yılmaz, A. & Ağgön, E. (2023). Aktif spor yapan üniversite öğrencilerinin beden memnuniyeti, mental iyi oluş ve özgüven düzeylerinin incelenmesi. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 14(1), 31-42. https://doi.org/10.17155/omuspd.1185626
59. Yurtçiçek Ergüntop, S. (2019). Kadın Öz Güven Ölçeğinin geliştirilmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, İstanbul. Erişim: https://l24.im/7cOAzn
60. Zartaloudi, A., Christopoulos, D., Kelesi, M., Govina, O., Mantzorou, M., Adamakidou, T. & Vlachou, E. (2023). Body image, social physique anxiety levels and self-esteem among adults participating in physical activity programs. Diseases, 11(2), 66. https://doi.org/10.3390/diseases11020066