EN
TR
Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması
Öz
Bu metasentez, okul temelli Beden Eğitimi ve Spor (BES) derslerinde akran zorbalığını inceleyen araştırmaların bulgularını bütüncül biçimde sentezlemeyi amaçlamaktadır. 2010–2025 (Ağustos) döneminde Web of Science, Scopus, ERIC, SPORTDiscus, PsycINFO, PubMed, TR Dizin ve Google Scholar’da yürütülen çok dilli tarama PRISMA kılavuzuna göre raporlanmış; dahil etme ölçütlerini karşılayan 18 çalışma seçilmiştir. İncelemeye yalnızca nitel çalışmalar ile karma desenli çalışmaların nitel bileşenleri dahil edilmiş, BES bağlamı dışındaki okul zorbalığı araştırmaları ve yalnız nicel tasarımlar hariç tutulmuştur. Verilerin çözümlemesinde Braun ve Clarke temelli tümevarımsal tematik analiz benimsenmiştir. Analizler, BES derslerindeki zorbalığın birçok farklı şekilde ortaya çıktığını, özellikle öğrencilerin bedeni veya performansıyla alay edilmesinin yaygın olduğunu göstermiştir. Bu davranışlar, mağdurlarda utanç, öfke ve motivasyon kaybı yaratarak onları dersten ve sosyal çevreden uzaklaştıran ciddi psikososyal sonuçlar doğurmaktadır. Öğretmen faktörü, bu noktada kilit bir rol oynamaktadır; bazı öğretmen tutumları veya rekabetçi ders iklimleri zorbalığa zemin hazırlarken, olumlu yaklaşımlar bunu önleyebilmektedir. Zorbalığın, dersin rekabetçi yapısı, toplumsal cinsiyet (örn. maskülenlik) normları ve özellikle engellilik gibi dezavantajların kesişmesiyle daha da arttığı tespit edilmiştir. Sentez bulguları, BES derslerindeki zorbalığın bireyler arası bir sorundan öte, bağlama duyarlı ve çok boyutlu bir olgu olduğunu göstermektedir. Zorbalık, öğretmen tutumları, dersin rekabetçi yapısı ve toplumsal normlarla derinden ilişkilidir. Etkili önleme, öğretimsel tasarımı, okul politikalarını ve sürdürülebilir mesleki gelişimi birleştiren bütüncül bir yaklaşımı zorunlu kılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bingölbalı, A., Akbuğa, T., ve Yücel, A. S. (2024). Beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin bakış açısıyla akran zorbalığı. The Online Journal of Recreation and Sports, 13(1), 17–27. https://doi.org/10.22282/tojras.1327675
- Braun, V., ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Coates, J., ve Vickerman, P. (2010). Empowering children with special educational needs to speak up: Experiences of inclusive physical education. Disability and Rehabilitation, 32(18), 1517–1526. https://doi.org/10.3109/09638288.2010.497037
- Dawes, M., Malamut, S.T., Guess, H., ve Lohrbach, E. (2024). Teachers’ Attitudes Toward Bullying and Intervention Responses: A Systematic and Meta‑analytic Review. Educational Psychology Review, 36:122 https://doi.org/10.1007/s10648-024-09951-5
- De Schipper, T., Lieberman, L. J., ve Moody, B. (2017). “Kids like me, we go lightly on the head”: Experiences of children with a visual impairment on the physical self-concept. British Journal of Visual Impairment, 35(1), 55–68. https://doi.org/10.1177/0264619616678651
- Defriyanto, D., Mulawarman, M., Haryono, H., ve Sunawan, S. (2024). In-depth understanding of bullying in schools: A systematic literature review. KONSELI: Jurnal Bimbingan dan Konseling (E-Journal), 11(2), 227–236. https://doi.org/10.24042/kons.v11i2.23252
- Fumes, N. L. F., ve Oliveira, M. S. (2013). Bullying, deaf students and physical education classes. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 24(4), 255–259.
- Gökler R. (2009). Okullarda akran zorbalığı. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 6(2) 511-537. Gürer, G.T., Çalık, T., ve Sezgin, F. (2025). An Evaluation of Studies on Peer Bullying in Türkiye: A Meta-Synthesis Study. Ahmet Keleşoğlu Faculty of Education Journal (AKEF), 7(2), 253-276. https://doi.org/10.38151/akef.2025.155
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Beden Eğitimi ve Spor Pedagojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
-
Gönderilme Tarihi
19 Kasım 2025
Kabul Tarihi
16 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 3
APA
Uğraş, S., Sağın, A. E., Yücekaya, M. A., & Keskin, M. A. (t.y.). Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması. Journal of Global Sport and Education Research, 8(3), 97-107. https://doi.org/10.55142/jogser.1826281
AMA
1.Uğraş S, Sağın AE, Yücekaya MA, Keskin MA. Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması. J Global Sport Educ Res. 8(3):97-107. doi:10.55142/jogser.1826281
Chicago
Uğraş, Sinan, Ahmet Enes Sağın, Mehmet Akif Yücekaya, ve Muhammet Ali Keskin. t.y. “Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması”. Journal of Global Sport and Education Research 8 (3): 97-107. https://doi.org/10.55142/jogser.1826281.
EndNote
Uğraş S, Sağın AE, Yücekaya MA, Keskin MA Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması. Journal of Global Sport and Education Research 8 3 97–107.
IEEE
[1]S. Uğraş, A. E. Sağın, M. A. Yücekaya, ve M. A. Keskin, “Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması”, J Global Sport Educ Res, c. 8, sy 3, ss. 97–107, doi: 10.55142/jogser.1826281.
ISNAD
Uğraş, Sinan - Sağın, Ahmet Enes - Yücekaya, Mehmet Akif - Keskin, Muhammet Ali. “Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması”. Journal of Global Sport and Education Research 8/3 (t.y.): 97-107. https://doi.org/10.55142/jogser.1826281.
JAMA
1.Uğraş S, Sağın AE, Yücekaya MA, Keskin MA. Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması. J Global Sport Educ Res.;8:97–107.
MLA
Uğraş, Sinan, vd. “Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması”. Journal of Global Sport and Education Research, c. 8, sy 3, ss. 97-107, doi:10.55142/jogser.1826281.
Vancouver
1.Sinan Uğraş, Ahmet Enes Sağın, Mehmet Akif Yücekaya, Muhammet Ali Keskin. Beden Eğitimi ve Spor Derslerinde Akran Zorbalığı: Bir Metasentez Çalışması. J Global Sport Educ Res. 8(3):97-107. doi:10.55142/jogser.1826281