A Theoretical Perspective on Concept Teaching in Social Studies Education: An Examination of the Michaelis and Garcia Concept Teaching Strategy

Öz

This study aims to examine the concept teaching strategy developed by Michaelis and Garcia within a theoretical framework, based on the importance of concept teaching in social studies education. The research was conducted using a qualitative research approach, specifically through document review and content analysis. In this context, the national and international literature on concept teaching, social studies education, and teaching strategies, as well as the 2024 Social Studies Curriculum, were analyzed. The findings revealed that Michaelis and Garcia’s concept teaching strategy approaches concept teaching as a phased and systematic process; it incorporates the use of example–non-example scenarios, classification, problem-solving, and inquiry-based activities. It was found that the strategy offers a framework that supports students in addressing concepts not merely at the definitional level but within various contexts and relationships. Additionally, it was determined that the structural characteristics of the strategy align with the conceptual learning, inquiry, and student-centered teaching approaches emphasized in the 2024 Social Studies Curriculum. This study presents an original analysis that theoretically examines the aforementioned strategy within the context of the 2024 curriculum; it establishes a theoretical framework that teachers and researchers can utilize in concept instruction.

Anahtar Kelimeler

• Michaelis ve Garcia
• social studies
• concept teaching
• teaching strategies

Sosyal Bilgiler Öğretiminde Kavram Öğretimine Kuramsal Bir Bakış: Michaelis ve Garcia Kavram Öğretim Stratejisinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, sosyal bilgiler öğretiminde kavram öğretiminin öneminden hareketle Michaelis ve Garcia tarafından geliştirilen kavram öğretim stratejisini kuramsal bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. Bu doğrultuda kavram öğretimi, sosyal bilgiler öğretimi ve öğretim stratejilerine ilişkin ulusal ve uluslararası alan yazın ile 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı analiz edilmiştir. İncelemeler sonucunda, Michaelis ve Garcia’nın kavram öğretim stratejisinin kavram öğretimini aşamalı ve sistematik bir süreç olarak ele aldığı; örnek–örnek olmayan durumların kullanımı, sınıflandırma, problem çözme ve araştırmaya dayalı etkinliklere yer verdiği görülmüştür. Alan yazın çerçevesinde değerlendirildiğinde, stratejinin öğrencilerin kavramları yalnızca tanım düzeyinde değil, farklı bağlamlar ve ilişkiler içinde ele almalarına olanak tanıyabilecek bir yapı sunduğu ifade edilebilir. Ayrıca stratejinin yapısal özelliklerinin, 2024 Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda vurgulanan kavramsal öğrenme, sorgulama ve öğrenci merkezli öğretim anlayışıyla örtüşen yönler taşıdığı söylenebilir. Bu yönüyle çalışmanın, sosyal bilgiler öğretiminde kavram öğretimine ilişkin kuramsal tartışmalara katkı sağlaması ve öğretmenler ile araştırmacılar için kavram öğretiminde yararlanılabilecek kuramsal bir çerçeve sunması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Michaelis ve Garcia
• sosyal bilgiler
• kavram öğretimi
• öğretim stratejileri

Kaynakça

1. Akşit, İ., & Dinç, E. (2015). Sosyal bilgiler dersinde iskân kavramının öğretimi üzerine bir eylem araştırması [An action research on the teaching of the settlement concept in social studies]. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 78–87. https://doi.org/10.29065/usakead.232408
2. Altun, P. (2025). Sosyal bilgiler dersinde öğrenme amaçlı yazma etkinliklerinin kavram öğretimine ve finansal okuryazarlık becerisine etkisi [The effect of writing-to-learn activities on concept teaching and financial literacy in social studies] [Master’s thesis, Atatürk University].
3. Atabay, M. (2021). Din kültürü ve ahlak bilgisi derslerinde kavram öğretiminde metafor kullanımı - 11. sınıf 3. ünite örneği- [The use of metaphor in concept teaching in religious culture and ethics courses: Example of 11th grade unit 3] [Master’s thesis, Recep Tayyip Erdoğan University].
4. Ateş, Y. (2025). Sosyal bilgiler derslerinde küresel sorunların öğretimi üzerine bir eylem araştırması [An action research on teaching global issues in social studies courses] [Doctoral dissertation, Necmettin Erbakan University].
5. Ausubel, D. P. (1968). Educational psychology: A cognitive view. Holt, Rinehart and Winston.
6. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
7. Bruner, J. S., Goodnow, J. J., & Austin, G. A. (1956). A study of thinking. John Wiley & Sons.
8. Çelikkaya, T. (2020). Kavram öğretimi strateji ve modelleri [Concept teaching strategies and models]. In T. Çelikkaya & Y. Akbaş (Eds.), Kuramdan uygulamaya sosyal bilgilerde kavram öğretimi (pp. 43–64). Nobel Akademik Yayıncılık.

9. Çelikkaya, T., & Akbaş, Y. (Eds.). (2020). Kuramdan uygulamaya sosyal bilgilerde kavram öğretimi [From theory to practice: Concept teaching in social studies]. Nobel Akademik Yayıncılık.
10. Çoban, A., & Temir, M. (2022). Sosyal bilgilerde kavram öğretimi konusunda yapılmış bilimsel çalışmaların analizi [Analysis of scientific studies conducted on concept teaching in social studies]. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 9(31), 69–76. https://doi.org/10.29228/INESJOURNAL.62654
11. Çolak, R. (2010). Kavram haritalarının sosyal bilgiler eğitimi çerçevesinde tarihsel kavramların öğretiminde kullanılması: Kavram haritası ile yapılan öğretim ile tutum, başarı ve kalıcılık arasındaki ilişkinin incelenmesi [The use of concept maps in teaching historical concepts in social studies education: An examination of the relationship between concept mapping instruction and attitude, achievement, and retention] [Master’s thesis, Marmara University].
12. Dewey, J. (1986). Experience and education. The Educational Forum, 50(3), 241–252. https://doi.org/10.1080/00131728609335764
13. Doğan, O. (2007). İlköğretim 5. sınıf dersi “Bir Ülke Bir Bayrak” ünitesindeki kavramların öğrenilmesinin bazı değişkenler açısından incelenmesi [An examination of concept learning in the “One Country One Flag” unit of 5th grade elementary social studies in terms of some variables] [Master’s thesis, Çukurova University].
14. Doğanay, A. (2002). Öğretimde kavram ve genellemelerin geliştirilmesi [Developing concepts and generalizations in instruction]. Pegem Akademi.
15. Doğanay, H. (2021). Üst düzey düşünme becerilerinin öğretimi [Teaching higher-order thinking skills]. In A. Doğanay (Ed.), Öğretim ilke ve yöntemleri (13th ed., pp. 328–380). Pegem Akademi.
16. Dündar, H. (2008). Sosyal bilgilerde kavram öğretimi [Concept teaching in social studies]. In B. Tay & H. Öcal (Eds.), Özel öğretim yöntemleriyle sosyal bilgiler öğretimi (pp. 355–360). Pegem Akademi.
17. Eren, R. (2024). Sosyal bilgiler dersi kavram öğretiminde sanal müzelerle tarihi mekanların öğrencilerin akademik başarılarına ve derse ilişkin tutumlarına etkisi [The effect of virtual museums on students’ academic achievement and attitudes in concept teaching in social studies] [Master’s thesis, Yıldız Technical University].
18. Ertuğrul, T. (2023). Sosyal bilgiler dersinde demokrasi ile ilgili temel kavramların öğretimi ve kavram yanılgıları [Teaching basic democracy-related concepts in social studies and concept misconceptions] [Doctoral dissertation, Anadolu University].
19. Gültekin, E. (2016). Ortaokul 5. sınıf sosyal bilgiler dersi “Adım Adım Türkiye” ünitesinde bulunan kavramların kazandırılmasına ilişkin öğretmen görüşleri [Teachers’ views on the acquisition of concepts in the “Step by Step Turkey” unit of 5th grade middle school social studies] [Master’s thesis, Adnan Menderes University].
20. Gürkan, B., & Doğanay, A. (2016). Sosyal bilgiler dersinde disiplinler arası öğretim yaklaşımına dayalı analoji tekniği uygulamalarının kavram gelişimine etkisi: Bir durum çalışması [The effect of analogy technique based on interdisciplinary approach on concept development in social studies: A case study]. Turkish Studies, 11(19), 395–416. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9861
21. Güven, A. (2024). Sosyal bilgiler dersi “Tarihe Yolculuk” ünitesi ile öğrencilerin bilişsel yapılarının ve kavramsal gelişim süreçlerinin incelenmesi [Examining students’ cognitive structures and conceptual development processes through the “Journey to History” unit in social studies] [Master’s thesis, Necmettin Erbakan University].
22. İlter, İ. (2017). Concept-teaching practices in social studies classrooms: Teacher support for enhancing the development of students' vocabulary. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(4), 1135–1164. https://doi.org/10.12738/estp.2017.4.0343
23. İnel, D. (2012). Kavram karikatürleri destekli probleme dayalı öğrenme yönteminin öğrencilerin problem çözme becerileri algılarına, fen öğrenmeye yönelik motivasyonlarına ve kavramsal anlama düzeylerine etkileri [Effects of concept cartoon-supported problem-based learning on students’ problem-solving perceptions, science learning motivation, and conceptual understanding] [Doctoral dissertation, Dokuz Eylül University].
24. Kahveci, M. (2023). Sosyal bilgiler dersi 5. sınıf öğrencilerinin insan ve çevre öğrenme alanı ile ilgili kavram yanılgılarına ilişkin öğretmen görüşleri [Teachers’ views on 5th grade social studies students’ misconceptions related to human and environment concepts] [Master’s thesis, Yıldız Technical University].
25. Kızılkoca, Z. (2023). 5. sınıf sosyal bilgiler dersi insan ve çevre ünitesindeki kavram yanılgılarını giderme: Bir eylem araştırması [Eliminating concept misconceptions in the human and environment unit of 5th grade social studies: An action research] [Master’s thesis, Ahi Evran University].
26. Kök, T. (2020). 2005-2017 sosyal bilgiler öğretim programlarının karşılaştırılması: Olgubilimsel bir çalışma [Comparison of 2005–2017 social studies curricula: A phenomenological study] [Master’s thesis, Amasya University].
27. Kutsyuruba, B. (2023). Document analysis. In J. M. Okoko, S. Tunison, & K. D. Walker (Eds.), Varieties of qualitative research methods: Selected contextual perspectives (pp. 139–146). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-031-04394-9_18
28. Liao, Y. W., & She, H. C. (2009). Enhancing eighth grade students’ scientific conceptual change and scientific reasoning through a web-based learning program. Journal of Educational Technology & Society, 12(4), 228–240. https://www.jstor.org/stable/jeductechsoci.12.4.228
29. Michaelis, J. U., & Garcia, J. (1996). Social studies for children. Allyn and Bacon.
30. Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar) [Social studies curriculum (Grades 4–7 primary and secondary education)]. https://mufredat.meb.gov.tr/
31. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 4, 5, 6 ve 7. sınıflar) [Social studies curriculum (Grades 4–7 primary and secondary education)]. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/sosyal-bilgiler-dersi
32. Morgan, H. (2022). Conducting a qualitative document analysis. The Qualitative Report, 27(1), 64–77. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2022.5044
33. National Council for the Social Studies. (2017). National standards for the preparation of social studies teachers. https://www.socialstudies.org/standards/national-standards-preparation-social-studies-teachers
34. Nowell, L. S., Norris, J. M., White, D. E., & Moules, N. J. (2017). Thematic analysis: Striving to meet the trustworthiness criteria. International Journal of Qualitative Methods, 16(1), Article 1609406917733847. https://doi.org/10.1177/1609406917733847
35. Özgen, K., & Alkan, H. (2014). Yapılandırmacı öğrenme yaklaşımı kapsamında, öğrencilerin öğrenme stillerine uygun öğrenme etkinliklerinin akademik başarı ve tutuma etkileri: Fonksiyon ve türev kavramı örneklemesi [Effects of constructivist learning activities suited to students’ learning styles on achievement and attitude: The example of function and derivative concepts]. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education, 5(1), 1–38. https://doi.org/10.16949/turcomat.35299
36. Özmen, F. (2024). Sosyal bilgiler dersinde web 2.0 destekli kavram öğretiminin küresel sorunlar ile ilgili kavramları öğrenme üzerindeki etkisi [The effect of Web 2.0-supported concept teaching on learning global issues concepts in social studies] [Master’s thesis, Giresun University].
37. Page, M. J., McKenzie, J. E., & Bossuyt, P. M. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, Article n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71
38. Polat, S., & Çalış, A. (2019). 6. sınıf sosyal bilgiler dersindeki bazı kavramların algılanışları ve kavram yanılgıları [Perceptions and misconceptions of some concepts in 6th grade social studies]. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(4), 2057–2072. https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunisosbil/article/673474
39. Sarıoğlan, A. B., & Bayırlı, M. G. (2017). Sorgulamaya dayalı öğretimin Ay’ın evreleri konusunda öğrencilerin kavramsal anlamalarına etkisi [The effect of inquiry-based instruction on students’ conceptual understanding of the moon’s phases]. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 19(3), 147–154. https://doi.org/10.25092/baunfbed.366218
40. Schunk, D. H. (2014). Eğitimsel bir bakışla öğrenme teorileri [Learning theories: An educational perspective] (M. Şahin, Trans., 3rd ed.). Nobel.
41. Shenton, A. K. (2004). Strategies for ensuring trustworthiness in qualitative research projects. Education for Information, 22(2), 63–75. https://doi.org/10.3233/EFI-2004-22201
42. Soylu, T., & Memişoğlu, H. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kavram öğretimine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi [Determining social studies teachers’ views regarding concept teaching]. International Journal of Social Sciences and Education Research, 5(4), 464–484. https://doi.org/10.24289/ijsser.648605
43. Şeker, M. (2010). Sosyal bilgiler öğretiminde öğrenme stillerine uygun etkinliklerin kullanılmasının öğrencilerin öğrenme düzeyi ve kavram yanılgılarının giderilmesi üzerindeki etkinliklerin araştırılması [Investigating the effectiveness of using learning-style-appropriate activities in social studies teaching on students’ learning levels and elimination of concept misconceptions] [Doctoral dissertation, Marmara University].
44. Şenyiğit, Ç. (2020). Sorgulama temelli öğrenmenin sınıf öğretmeni adaylarının bilimsel süreç becerilerine ve kavramsal anlamalarına etkisi [The effect of inquiry-based learning on pre-service classroom teachers’ scientific process skills and conceptual understandings] [Doctoral dissertation, Dokuz Eylül University].
45. Şimşek, S. (2020). Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenleri için sosyal bilgiler öğretimi [Social studies teaching for social studies and classroom teachers]. Anı Yayıncılık.
46. Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt, Brace and World.
47. Tisdell, E. J., Merriam, S. B., & Stuckey-Peyrot, H. L. (2025). Qualitative research: A guide to design and implementation. John Wiley & Sons.
48. Tokcan, H. (2015). Sosyal bilgilerde kavram öğretimi [Concept teaching in social studies]. Pegem Akademi.
49. Turan, R. (2018). İlkokul ve ortaokul sosyal bilgiler dersi öğretim programı üzerine genel bir değerlendirme [A general evaluation on the primary and secondary school social studies curriculum]. Diyalektolog-Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 1–20. https://doi.org/10.22464/diyalektolog.257
50. Utkugün, C. (2022). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ders kitapları hakkında görüşleri [Social studies teacher candidates’ views on textbooks]. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 63–80. https://doi.org/10.29065/usakead.1034588
51. Ülgen, G. (2001). Kavram geliştirme (kuram ve uygulamalar) [Concept development: Theory and practices]. Pegem Akademi.
52. Vosniadou, S. (2013). Conceptual change in learning and instruction: The framework theory approach. In S. Vosniadou (Ed.), International handbook of research on conceptual change (pp. 11–30). Routledge.
53. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in social sciences]. Seçkin Yayıncılık.
54. Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırmalı analizi [Comparative analysis of the 2024 social studies curriculum with the 2005, 2015, and 2018 curricula]. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 8(1), 108–142. https://doi.org/10.46452/baksoder.1485390