Development of a Solution-Focused Approach Program Based on Health Belief Model in Smoking Cessation Process

Öz

This review introduces a four-session Solution Focused Approach program based on the Health Belief Model, which aims to create positive behavioral change in individuals who want to quit smoking. The program can be integrated into routine treatments in smoking cessation outpatient clinics. This structure, which consists of introductions, highlighting exceptions, goal setting and reframing sessions, strengthens the participation of individuals in the process and contributes to the development of positive health behaviors. The aim of this review is to introduce the Solution Focused Approach program based on the Health Belief Model in the smoking cessation process and to provide a roadmap for its use.

Anahtar Kelimeler

• solution-focused approach
• nursing
• smoking cessation

Sigara Bırakma Sürecinde Sağlık İnanç Modeline Dayalı Çözüm Odaklı Yaklaşım Programının Geliştirilmesi

Öz

Bu derlemede, sigara bırakmak isteyen bireylerde olumlu davranış değişikliği oluşturmayı amaçlayan, Sağlık İnanç Modeline dayalı dört oturumluk bir Çözüm Odaklı Yaklaşım programı tanıtılmaktadır. Program, sigara bırakma polikliniklerinde rutin tedavilere entegre edilebilecek niteliktedir. Tanışma, istisnaların vurgulanması, hedef belirleme ve yeniden çerçeveleme oturumlarından oluşan bu yapı, bireylerin sürece katılımını güçlendirmekte ve olumlu sağlık davranışı geliştirmelerine katkı sağlamaktadır. Bu derlemede amaç, sigara bırakma sürecinde Sağlık İnanç Modeline Dayalı Çözüm Odaklı Yaklaşım programını tanıtmak, kullanımı hakkında bir yol haritası sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

• çözüm odaklı yaklaşım
• hemşirelik
• sigara bırakma

Kaynakça

1. Altin, A. Ö. (2019). Sigara bırakma polikliniğine başvuran hastalarda sigara bırakma başarısını etkileyen faktörlerin saptanması. Doktora Tezi, Dokuz Eylül Universitesi, İzmir.
2. Alyafei, A., & Easton-Carr, R. (2024). The health belief model of behavior change. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK606120. Ocak, 2025.
3. Aslam, S. P., Leslie, S. W., & Morris, J. (2024). Nicotine addiction and smoking: health effects and interventions. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537066. Ocak, 2025,
4. Aslan, F. (2020). Sağlığı geliştirme uygulamalarında çözüm odaklı yaklaşım ve hemşirelik. Sağlık ve Toplum, 30(1), 3-8.
5. Browne, A. J., Shultis, J. D., Thio-Watts, M. (1999). Solution-focused approaches to tobacco reduction with disadvantaged prenatal clients. Journal of Community Health Nursing, 16(3), 166-177.
6. Centers for Disease Control and Prevention (2024). Smoking and tobacco use. https://www.cdc.gov/tobacco/about/index.html.
7. Deniz, A. (2021). Bir Üniversite Sigara Bırakma Polikliniğinde Sigarayı Bırakamayan Bireylerin Yeniden Bırakmaya Hazır Olma Durumları ve İlişkili Faktörler (Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Aydın.
8. Doğasal, O., Karakartal, D. (2021). Çözüm odaklı kısa süreli terapiye kuramsal bir bakış. Uluslararası Beşerî Bilimler ve Eğitim Dergisi, 7(15), 130-142.

9. Döner Çakı B. (2023). Sigara Bırakma Sürecinin Sağlık İnanç Modeli’ne Uyarlanması. (Doktora Tezi). Gaziantep Üniversitesi, Gaziantep.
10. Ersoy, E., Cetin, H., Tuzun, S., Öner, C., Cömert, S., & Şimşek, E. E. (2022). Factors affecting the success of smoking cessation clinic: a cross-sectional study. Bağımlılık Dergisi, 23(2), 199-204.
11. Fırat, M., Ayran, G., Kanbay, Y. (2019). Sigara bırakma polikliniğine başvuran bireylerin sigaraya başlama, sigara kullanma ve sigara bırakmayla ilgili özellikleri. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 6 (4), 244-256.
12. Görgöz, M. (2023). Çözüm Odaklı Yaklaşıma Dayalı Verilen Duygusal Öz-Yeterlilik Psikoeğitim Programının Ergenlerin Madde Bağımlılığından Korunma Öz Yeterliliğine Etkisi, Yüksek Llisans Tezi, Ordu Üniversitesi, Ordu.
13. Günay, T. (2021). Sigara Bırakma Merkezine Başvuran Bireylerde Sigara Bırakma Sıklığı Ve Sigara Bırakma Başarısını Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi. Yüksek Llisans Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
14. Gündoğdu, N. A., Zincir, H., & Güler, N. (2016). Çözüm odaklı yaklaşım ve hemşirelikte kullanımı. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 3, 145-152.