EN
TR
İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk
Öz
Keneler, dünya genelinde 200’den fazla patojeni taşıyabilen kan emici artropodlar olup, birçok zoonotik hastalığın biyolojik vektörüdür. Türkiye’de özellikle son yıllarda artan vakalarla dikkat çeken kene kaynaklı hastalıklar, İstanbul gibi büyük şehirlerde de halk sağlığı açısından ciddi bir risk teşkil etmektedir. İstanbul’un sahip olduğu iklim çeşitliliği, zengin doğal alanları ve artan şehirleşme, kene popülasyonlarının çeşitlenmesine ve yayılmasına elverişli bir ortam sunmaktadır. Özellikle Ixodes ricinus, Hyalomma marginatum, Hyalomma aegyptium ve Rhipicephalus sanguineus gibi türler, Lyme hastalığı, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA), Anaplazmoz, Babezyoz ve Akdeniz Benekli Ateşi gibi ciddi hastalıkların vektörüdür. Göçmen kuşlarla taşınan keneler, İstanbul’a egzotik türlerin ulaşmasına ve yerleşmesine neden olabilmektedir. Şehirleşmenin doğal yaşam alanlarına yayılması, insanların kenelerle temasını artırmakta; doğa yürüyüşleri, kamp ve piknik gibi rekreasyonel faaliyetler bu riski daha da yükseltmektedir. Literatür, İstanbul’da insanlardan ve hayvanlardan toplanan kenelerde KKKA virüsü, Borrelia burgdorferi, Anaplasma phagocytophilum ve diğer önemli patojenlerin tespit edildiğini göstermektedir. Bu durum, İstanbul’un kene kaynaklı hastalıklar açısından potansiyel bir tehlike bölgesi olduğunu ortaya koymaktadır. Bu nedenle, düzenli epidemiyolojik izleme çalışmaları, vektör kontrol programlarının uygulanması ve halk sağlığı bilincinin artırılması büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Marmara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi
Proje Numarası
TYL-2024-11215
Kaynakça
- [1] Ahrabi, S. Z., Akyildiz, G., Kar, S., & Keles, A. G. (2023). Detection of the Crimean–Congo Hemorrhagic Fever Virus Genome in Questing Ixodes spp. and Haemaphysalis spp. in the Periurban Forestry Areas of Istanbul: Has a New Biorisk Emerged? Vector-Borne and Zoonotic Diseases, 23(10), 528-536.
- [2] Akyildiz, G. (2022). Lyme Borreliosis presence and prevalence in Ixodes ricinus ticks, and regarding biosafety risks in Istanbul (Publication Number 734632) Marmara University]. Istanbul.
- [3] Akyildiz, G., Bente, D., Keles, A. G., Vatansever, Z., & Kar, S. (2021). High prevalence and different genotypes of Crimean-Congo hemorrhagic fever virus genome in questing unfed adult Hyalomma marginatum in Thrace, Turkey. Ticks and Tick-borne Diseases, 12(2), 101622.
- [4] Anderson, J. F., & Magnarelli, L. A. (2008). Biology of ticks [Research Support, Non-U.S. Gov't Review]. Infectious Disease Clinics of North America, 22(2), 195-215, v.
- [5] Apanaskevich, D. A. (2003). [Towards a diagnostic view of Hyalomma (Hyalomma) aegyptium (Acari, Ixodidae)]. Parazitologiia, 37(1), 47-59. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12677670 (K diagnostike vida Hyalomma (Hyalomma) aegyptium (Acari, Ixodidae).)
- [6] Aydın, M. F., & Coşkun, A. (2019). İnsanlarda kene ile bulaşan hastalık etkenleri ve Türkiye’deki mevcut durumu [Tick-borne diseases agents in humans and current situation in Turkey]. Journal of Advances in VetBio Science and Techniques, 4(1), 26-32.
- [7] Bacak, E., Ozsemir, A. C., Akyildiz, G., Gungor, U., Bente, D., Keles, A. G., Beskardes, V., & Kar, S. (2024). Bidirectional tick transport by migratory birds of the African-Western Palearctic flyway over Turkish Thrace: observation of the current situation and future projection. Parasitology Research, 123(1), 37.
- [8] Bakonyi, T., Hubálek, Z., Rudolf, I., & Nowotny, N. (2005). Novel flavivirus or new lineage of West Nile virus, central Europe. Emerging Infectious Diseases, 11(2), 225-231.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Halk Sağlığı (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
11 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
21 Mayıs 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 5 Sayı: 3
APA
Balcı, K., & Akyıldız, G. (2025). İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk. Journal of Health Sciences and Management, 5(3), 96-106. https://izlik.org/JA38SN87KC
AMA
1.Balcı K, Akyıldız G. İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk. JOHESAM. 2025;5(3):96-106. https://izlik.org/JA38SN87KC
Chicago
Balcı, Kübra, ve Gürkan Akyıldız. 2025. “İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk”. Journal of Health Sciences and Management 5 (3): 96-106. https://izlik.org/JA38SN87KC.
EndNote
Balcı K, Akyıldız G (01 Eylül 2025) İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk. Journal of Health Sciences and Management 5 3 96–106.
IEEE
[1]K. Balcı ve G. Akyıldız, “İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk”, JOHESAM, c. 5, sy 3, ss. 96–106, Eyl. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38SN87KC
ISNAD
Balcı, Kübra - Akyıldız, Gürkan. “İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk”. Journal of Health Sciences and Management 5/3 (01 Eylül 2025): 96-106. https://izlik.org/JA38SN87KC.
JAMA
1.Balcı K, Akyıldız G. İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk. JOHESAM. 2025;5:96–106.
MLA
Balcı, Kübra, ve Gürkan Akyıldız. “İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk”. Journal of Health Sciences and Management, c. 5, sy 3, Eylül 2025, ss. 96-106, https://izlik.org/JA38SN87KC.
Vancouver
1.Kübra Balcı, Gürkan Akyıldız. İstanbul keneleri ve kene kaynaklı biyotehlikeleri: Metropoldeki risk. JOHESAM [Internet]. 01 Eylül 2025;5(3):96-106. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38SN87KC