Sjögren Sendromlu Hastanın Fonksiyonel Sağlık Örüntüsü Modeline Göre Hemşirelik Bakımı: Olgu Sunumu

Öz

Amaç: Bu olgu sunumu, Sjögren sendromu tanısı alan ve yoğun bakım ünitesinde izlenen bir hastaya verilen hemşirelik bakımının Marjory Gordon’un Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli (FSÖM) temelinde değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Olgu: 54 yaşında erkek hasta, yeni Sjögren sendromu tanısı ile göğüs hastalıkları kliniğinde pnömoni ön tanısı nedeniyle takip edilmiştir. Klinik tablonun kötüleşmesi üzerine romatoloji konsültasyonu sonrası steroid ve immünsüpresif tedavi başlanmıştır. Akciğer tutulumu ve hipoksemi gelişmesi üzerine hasta entübe edilerek yoğun bakım ünitesine alınmıştır. FSÖM kapsamında hastanın 11 fonksiyonel sağlık örüntüsü alanı değerlendirilmiş; “Etkisiz solunum örüntüsü”, “Enfeksiyon bulaştırma riski”, “Kardiyovasküler fonksiyonda bozulma riski”, “Yatak içi hareketlilikte bozulma”, “Oral mukoz membranda bozulma riski” ve “Düşme riski” tanıları belirlenmiş; uygun hemşirelik girişimleri uygulanmıştır. Bulgular: Hastanın klinik durumu Sjögren sendromuna bağlı sistemik tutulumlarla ağır seyretmiş, enfeksiyon bulguları ve solunum yetmezliği belirginleşmiştir. Uygulanan hemşirelik girişimleri ile komplikasyonların yönetimi desteklenmiş ancak hasta 4. günde exitus olmuştur. Sonuç: Sjögren sendromunda sistemik komplikasyonların çok yönlü seyrine bağlı olarak hemşirelik bakımının FSÖM temelinde planlanması, bütüncül ve bireyselleştirilmiş yaklaşımın sağlanması açısından önemlidir. Fonksiyonel sağlık örüntülerine dayalı sistematik bakım planı, olası komplikasyonların erken tanılanmasına ve bakım kalitesinin artırılmasına katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sjögren Sendromu
• Hemşirelik Bakımı
• Fonksiyonel sağlık örüntüleri modeli
• yoğun bakım ünitesi
• olgu sunumu

Nursing Care According to the Functional Health Pattern Model in a Patient with Sjögren Syndrome: Case Report

Öz

Aim: This case report aims to evaluate the nursing care provided to a patient diagnosed with Sjögren’s syndrome based on Marjory Gordon’s Functional Health Patterns Model (FHPM). Case Presentation: A 54-year-old male patient newly diagnosed with Sjögren’s syndrome was hospitalized with a preliminary diagnosis of pneumonia. Despite antibiotic treatment, his clinical condition deteriorated, and immunosuppressive therapy was initiated after rheumatology consultation. Due to pulmonary involvement and hypoxemia, the patient was intubated and transferred to the intensive care unit (ICU). Within the framework of the FHPM, eleven functional health patterns were assessed, and the nursing diagnoses of “Ineffective breathing pattern,” “Risk for infection transmission,” “Risk for impaired cardiovascular function,” “Impaired bed mobility,” “Risk for impaired oral mucous membrane,” and “Risk for falls” were identified and managed with appropriate nursing interventions. Results: The patient’s condition worsened due to systemic complications associated with Sjögren’s syndrome, characterized by infection and respiratory failure. Despite comprehensive nursing interventions, the patient died on the fourth day of ICU admission. Conclusion: Systematic nursing care based on the Functional Health Patterns Model ensures a holistic and individualized approach to patients with Sjögren’s syndrome, facilitating early identification of potential complications and improving the quality of care.

Anahtar Kelimeler

• Sjögren’s Syndrome
• Nursing care
• Functional health pattern model
• Intensive care unit
• case report

Kaynakça

1. [1] Alpay, N., Okumuş, G., Kıyan, E., Kamalı, S., Doğan, Ö., Yılmazbayhan, D., et al. (2009). Primer Sjögren Sendromunda Akciğer Tutulumu ve Lenfoma: Olgu Sunumu. Türk Toraks Derneği, 11, 140-143.
2. [2] Birol, L. (2013). Hemşirelik süreci (10. Baskı). İzmir: Berke Ofset Matbaacılık.
3. [3] Enç, N., Can, G., Özcan, Ş., Tülek, Z., Uysal, H., ve Öz-Alkan, H. (2015). İç Hastalıkları Hemşireliği Uygulama Öğrenci Modülü (2.Baskı): İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri.
4. [4] Flament T, Bigot A, Chaigne, Henique, H., Diot, E., Marchand- Adam, S. (2016). Pulmonary manifestations of Sjogren’s syndrome. European respiratory review : an official journal of the European Respiratory Society, 25(140), 110–123. doi: 10.1183/16000617.0011-2016
5. [5] Gupta, S., Ferrada, M.A., Hasni, S.A. (2019). Pulmonary manifestations of primary Sjögren's syndrome: Underlying immunological mechanisms, clinical presentation, and management. Frontiers in immunology, 10, 1327. doi: 10.3389/fimmu.2019.01327
6. [6] Jonsson, R., Moen, K., Vestrheim, D., Szodoray, P. (2002). Current issues inSjögren’s syndrome. Oral Diseases, 8(3), 130-140. doi: 10.1034/j.1601-0825.2002.02846.x
7. [7] He, C., Chen, Z., Liu, S., Chen, H., Zhang, F. (2020). Prevalence and risk factors of interstitial lung disease in patients with primary Sjögren's syndrome: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Rheumatic Disease, 23(8), 1009-1018. doi:10.1111/1756-185X.13881
8. [8] Kaplan, H., Şaş, S., Şenköy, E., Cengiz, G. (2022). Büyük Akciğer Kistlerinin Romatizmal Bir Nedeni: Sjögren Sendromu. Ahı Evran Medıcal Journal, 6(2), 220-223.

9. [9] Karadaş, C., Kapucu, S. (2017). Son On Yılda Yoğun Bakım Ünitesi İlişkili Kas Güçsüzlüğüne Yönelik Çalışmaların İncelenmesi: Sistematik Derleme, Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 4(3), 1–12
10. [10] Leone, M.C., Alunno, A., Cafaro, G., Valentini V., Marcucci, E., Bartoloni, E., et al. (2017). The clinical spectrum of primary Sjögren's syndrome: beyond exocrine glands. Reumatismo, 69, 93–100. doi: 10.4081/reumatismo.2017.1032
11. [11] Mihai, A., Caruntu, C., Jurcut, C., Blajut, F.C., Casian, M., Opris- Belinski, D., et al. (2023). The spectrum of extragrandular manifestations in primary Sjögren’s syndrome. Journal of Personalized Medicine,13(6), 961. doi 10.3390/jpm13060961
12. [12] Nannini, C., Jebakumar, A.J., Crowson, C.S., Ryu. J.H., Mattison ML. (2013). Primary Sjogren’s syndrome 1976–2005 and associated interstitial lung disease: a population-based study of incidence and mortality. BMJ Open, 3(11), e003569. doi: 10.1136/bmjopen-2013-003569
13. [13] Ordonez, I.R., Aragon, C.C., Padilla- Guzman, A., Rosero, F., Gallego, A., Quintana, JH., et al. (2020). Sjögren syndrome in the intensive care unit an observe study. Journal of clinical rheumatology, 26(7s), 174-179. doi: 10.1097/RHU.0000000000001335
14. [14] Palm, O., Garen, T., Enger, T.B., Jensen, J.L., Lund, M.B., Aaløkken, T.M., et al. (2013). Clinical pulmonary involvement in primary Sjogren's syndrome: prevalence, quality of life and mortality--a retrospective study based on registry data. Rheumatology, 52(1), 173-9. doi: 10.1093/rheumatology/kes311
15. [15] Fox, R.I. (2005). Sjögren’s syndrome. Lancet, 366, 321-31.
16. [16] Thorne, I., Sutcliffe, N. (2017). Sjögren's syndrome. British journal of hospital medicine, 78(8), 438-442. doi: 10.12968/hmed.2017.78.8.438
17. [17] Rusinovic-Lovgach, R., Plaza, Z., Castro, M.F., Rosas, J., Martínez-Taboada, V., Olivé, V., et al. (2025). Mortality in Patients With Sjögren al.Disease: A Prospective Cohort Study Identifying Key Predictors. The Journal of rheumatology, 52(3), 257-262. doi: 10.3899/jrheum.2024-1033.
18. [18] Yong, W.C., Sanguankeo, A., Upala, S. (2018). Association between primary Sjögren’s syndrome, cardiovascular and cerebrovascular disease: a systematic review and meta-analysis. Clinical and experimental rheumatology, 36 (112), 190-S197.