EN
TR
Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması
Öz
Sivrisinekler, dünya genelinde geniş bir yayılım gösteren ve ekolojik açıdan büyük öneme sahip vektör organizmalardır. Bu derlemede ele alınan Culex pipiens ve Culiseta longiareolata türleri, farklı habitat özelliklerine uyum sağlamış ve larval gelişimlerini sucul habitatlarda sürdüren iki önemli sivrisinek türüdür. Sivrisineklerin larval dönemlerini geçirdikleri habitatlar; türlerin biyolojisi, popülasyon dinamikleri ve potansiyel vektörlük rollerini şekillendiren temel ekolojik faktörlerdendir.
Culex pipiens genellikle yüksek organik madde içeriğine sahip, durgun suları (kanalizasyon sistemleri, atık sular) tercih ederken; Culiseta longiareolata çoğunlukla geçici su birikintilerinde, temiz veya yarı temiz ortamlarda (yağmur havuzları, kaya oyukları) üremeyi tercih etmektedir. Ancak son yıllarda yapılan çalışmalar, bu türlerin sanılanın aksine katı ekolojik sınırlara sahip olmadığını ve çevresel strese karşı yüksek bir ekolojik plastisite geliştirdiklerini göstermektedir.
Bu çalışmada, halk sağlığı açısından kritik öneme sahip bu iki türün larval habitat tercihleri; fizikokimyasal parametreler, biyotik etkileşimler (predasyon ve rekabet) ve kimyasal kirlilik toleransı açısından kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Ayrıca, habitat karakterizasyonunda geleneksel yöntemlerin ötesine geçerek, suyun moleküler profilinin (organik bileşikler) belirlenmesinde Gaz Kromatografisi-Kütle Spektrometrisi (GC-MS) gibi analitik tekniklerin önemi tartışılmıştır. Bununla birlikte, larval habitatların kimyasal bileşenleri ile türlerin davranışsal tercihleri arasındaki ilişkilerin hâlen sınırlı sayıda çalışma ile ele alındığı görülmektedir. Derlenen veriler, türlerin habitat seçim mekanizmalarının anlaşılmasının, vektör kontrol stratejilerinin geliştirilmesindeki kritik rolünü ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Marmara Üniversitesi BAP Birimi
Proje Numarası
TYL-2025-11875
Etik Beyan
Çalışmanın gerçekleştirilmesi için herhangi bir Etik Kurul izni gerekmemektedir.
Teşekkür
Bu çalışma, Marmara Üniversitesi BAPKO tarafından TYL-2025-11875 sayılı proje ile desteklenmiştir.
Kaynakça
- 1. Abai, M. R., Saghafipour, A., Ladonni, H., Jesri, N., Omidi, S., & Azari-Hamidian, S. (2016). Physicochemical characteristics of larval habitat waters of mosquitoes (Diptera: Culicidae) in Qom Province, Central Iran. Journal of Arthropod-Borne Diseases, 10(1), 65–77.
- 2. Abbasi, M., & Yousefi, S. (2025). Assessing insecticide susceptibility of Culex pipiens Linnaeus (Diptera: Culicidae) in the Aras River basin: implications for disease control. BMC Infectious Diseases, 25, 247. https://doi.org/10.1186/s12879-025-10647-6
- 3. Abdel-Meguid, A. D. (2022). Effect of physicochemical factors of breeding sites on larval density and detoxification enzymes activities of Culex pipiens (L.) (Diptera: Culicidae) in Qalyubia Governorate, Egypt. International Journal of Tropical Insect Science, 42(1), 235–244. https://doi.org/10.1007/s42690-021-00537-0
- 4. Afify, A., & Galizia, C. G. (2015). Chemosensory cues for mosquito oviposition site selection. Journal of Medical Entomology, 52(2), 120–130. https://doi.org/10.1093/jme/tju024
- 5. Al-Jaran, T. KH., & Katbeh-Bader, A. M. (2001). Laboratory studies on the biology of Culiseta longiareolata (Macquart) (Diptera: Culicidae). Aquatic Insects, 23(1), 11–22. https://doi.org/10.1076/aqin.23.1.11.4928
- 6. Alkhayat, F. A., Ahmad, A. H., Rahim, J., Dieng, H., Ismail, B. A., Imran, M., Sheikh, U. A. A., Shahzad, M. S., Abid, A. D., & Munawar, K. (2020). Characterization of mosquito larval habitats in Qatar. Saudi Journal of Biological Sciences, 27(9), 2358–2365. https://doi.org/10.1016/j.sjbs.2020.07.006
- 7. Alomar, A. A., Burkett-Cadena, N. D., & Mathias, D. K. (2021). The (IN1324) northern house mosquito: Culex pipiens Linnaeus. EDIS, 2021(4). https://doi.org/10.32473/edis-in1324-2021
- 8. Alten, B., & Çağlar, S. S. (1998). Vektör ekolojisi ve kontrolü. T.C. Sağlık Bakanlığı Yayınları. Ankara. https://ekutuphane.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/vektorekolojisi.pdf
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Halk Sağlığı (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
27 Temmuz 2026
Gönderilme Tarihi
25 Mart 2026
Kabul Tarihi
27 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 2
APA
Heydarpour, P., & Merey, G. (2026). Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması. Journal of Health Sciences and Management, 6(2), 81-89. https://izlik.org/JA85MA45PB
AMA
1.Heydarpour P, Merey G. Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması. JOHESAM. 2026;6(2):81-89. https://izlik.org/JA85MA45PB
Chicago
Heydarpour, Pardis, ve Gökçe Merey. 2026. “Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması”. Journal of Health Sciences and Management 6 (2): 81-89. https://izlik.org/JA85MA45PB.
EndNote
Heydarpour P, Merey G (01 Temmuz 2026) Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması. Journal of Health Sciences and Management 6 2 81–89.
IEEE
[1]P. Heydarpour ve G. Merey, “Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması”, JOHESAM, c. 6, sy 2, ss. 81–89, Tem. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85MA45PB
ISNAD
Heydarpour, Pardis - Merey, Gökçe. “Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması”. Journal of Health Sciences and Management 6/2 (01 Temmuz 2026): 81-89. https://izlik.org/JA85MA45PB.
JAMA
1.Heydarpour P, Merey G. Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması. JOHESAM. 2026;6:81–89.
MLA
Heydarpour, Pardis, ve Gökçe Merey. “Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması”. Journal of Health Sciences and Management, c. 6, sy 2, Temmuz 2026, ss. 81-89, https://izlik.org/JA85MA45PB.
Vancouver
1.Pardis Heydarpour, Gökçe Merey. Culex pipiens ve Culiseta longiareolata Larval Habitat Sularının Kimyasal İçeriklerinin Karşılaştırılması. JOHESAM [Internet]. 01 Temmuz 2026;6(2):81-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA85MA45PB