Yetişkinlerde Egzersiz Kimliği, Özyeterlilik ve Psikolojik İyi Oluş Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi
Öz
Bu araştırma, yetişkinlerde egzersiz kimliği ile genel özyeterlilik ve psikolojik iyi oluş arasındaki ilişkileri incelemek; bu değişkenlerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemeyi amaçlamıştır. İlişkisel ve kesitsel tarama deseninde yürütülen çalışma, kolayda örnekleme ile çevrim içi toplanan verilerden oluşmaktadır. Çalışma, 314 yetişkinin (208 kadın, %66,2; 106 erkek, %33,8; yaş ≥18) katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Egzersiz Kimliği Ölçeği, Genel Özyeterlilik Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Veriler SPSS 23 programında analiz edilmiş, Pearson korelasyon testi, bağımsız örneklem t-testi ve One-Way ANOVA kullanılmıştır. Bulgular, egzersiz kimliği, genel özyeterlilik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler olduğunu göstermiştir (p<0,01). Cinsiyete göre karşılaştırmalarda üç değişken bakımından kadın ve erkekler arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Yaş değişkeni ile araştırma değişkenleri arasında düşük düzeyde pozitif bir ilişki saptanmıştır (p<0,01). Eğitim düzeyine göre yapılan analizlerde, genel özyeterlilik açısından lise mezunları diğer gruplara göre daha düşük puan alırken, egzersiz kimliği ve psikolojik iyi oluş düzeylerinde anlamlı farklılık gözlenmemiştir (p>0,05). Meslek grupları açısından ise egzersiz kimliği sağlık sektörü çalışanları ile özel sektör çalışanları arasında farklılık göstermiştir (p<0,05), genel özyeterlilik öğrenci/işsiz/diğer grubunda diğer bazı gruplara göre daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Psikolojik iyi oluşta meslekler arası anlamlı fark tespit edilmemiştir (p>0,05). Haftada kaç gün egzersiz yapıldığı ile egzersiz kimliği, genel özyeterlilik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,01). Egzersiz seansı süresine göre yapılan analizlerde ise düşük süreli egzersiz yapan grup ile orta ve yüksek süreli egzersiz yapan gruplar arasında egzersiz kimliği, genel özyeterlilik ve psikolojik iyi oluş düzeylerinde anlamlı farklılıklar görülmüş, orta ve yüksek gruplar arasında ise fark bulunmamıştır (p<0,01). Bireylerin egzersize yönelik kimlik algıları ile özyeterlilik ve psikolojik iyi oluş düzeyleri arasında pozitif bir ilişki olduğu, egzersiz alışkanlığı ve süresinin bu ilişkide önemli bir rol oynadığı belirlenmiştir. Araştırma, egzersiz davranışlarının bireylerin psikolojik iyi oluş ve özyeterlilik düzeyini güçlendirebileceğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ```text Adamsen, L., Andersen, C., Lillelund, C., Bloomquist, K. & Møller, T. (2017). Rethinking exercise identity: A qualitative study of physically inactive cancer patients’ transforming process while undergoing chemotherapy. BMJ Open, 7(8), e016689.
- Anderson, D. F. & Cychosz, C. M. (1994). Development of an exercise identity scale. Perceptual and Motor Skills, 78(3), 747–751.
- Arslan, A., Doğanay, H., Kırık, A. M. & Çetinkaya, A. (2015). Lise öğrencilerinde spor yapma ve özgüven ilişkisi. SSTB International Refereed Academic Journal of Sports, Health & Medical Sciences, 17, 1–11.
- Aygün, A. (2021). Düzenli egzersiz katılımcılarında egzersiz kimliği ile egzersizde benlik sunumu ve fiziksel benlik algısı ilişkisi. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, İstanbul.
- Azizli, N., Atkinson, B. E., Baughman, H. M. & Giammarco, E. A. (2015). Relationships between general self-efficacy, planning for the future, and life satisfaction. Personality and Individual Differences, 82, 58–60.
- Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191.
- Bandura, A. (1989). Regulation of cognitive processes through perceived self-efficacy. Developmental Psychology, 25, 729–735.
- Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Hakan Kolayiş
*
0000-0002-8398-4003
Türkiye
Erva Ahsen Köse
0009-0008-2984-3454
Türkiye
Berna Şimşek
0009-0007-2652-424X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
10 Nisan 2026
Kabul Tarihi
21 Haziran 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1