EN
TR
Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma
Öz
Amaç: Evde sağlık hizmeti alan hastalar ihtiyaçlarını karşılayabilme adına bakımlarını ev ortamında da üstlenecek bakım veren kişilere ihtiyaç duymaktadır. Bakım verenler bu süreçte kendi işlevsellikleriyle ilgili bazı sorunlar yaşamakta, bakıcı yüküyle karşılaşmaktadır. Literatürdeki araştırmalarda her ne kadar bakım verme fiziksel ve psikolojik sıkıntılarla ilişkilendirilmiş olsa da bu durum olumlu duyguların gelişmesiyle bakım veren tarafından bir ödül olarak da algılanabilir. Bu araştırmada bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü ve ilişkili faktörlerin araştırılması hedeflenmiştir. Araştırmanın hipotezi bakıcı yükünün yara bakımı desteği (YBD) sağlayan bakım verenlerde, sağlamayanlara göre daha düşük bulunacağı şeklindedir.
Materyal ve Metot: Araştırma 04.04.2024-04.08.2024 tarihleri arasında bir şehir hastanesinin acil servisinde yürütülmüştür. Araştırmaya evde sağlık hizmeti alan, acil servise başvurusu olan hastaların bakım verenleri dahil edilmiş, katılımcılara Zarit Bakıcı Yük (ZBY) ölçeği ve sosyodemografik veri formu uygulanmıştır.
Bulgular: 120 katılımcının yer aldığı araştırmada, katılımcıların yaş ortalaması 44.6±12.3, ZBY ölçeği toplam puanları 42.5 (19-77) olarak bulunmuştur. YBD açısından incelendiğinde bakım verenlerin 92’sinin (%76.7) YBD sağladığı görülmüştür. Bakım verenler YBD sağlayan ve sağlamayan şeklinde iki gruba ayrıldığında, YBD sağlayan grubun sağlamayana göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha düşük ZBY ölçeği toplam puanının olduğu tespit edilmiştir (p<0.001). Bununla birlikte erkek cinsiyet, eğitim ve gelir düzeyleri YBD sağlayan grupta daha yüksek bulunmuştur (p=0.018, p=0.021, p=0.002 sırasıyla).
Sonuç: YBD, bakım verende olumlu duyguları artırarak bakıcı yükünü hafifletiyor olabilir. Bakıcı yükü ve ilişkili faktörlerle ilgili daha iyi yapılandırılmış ileri araştırmalara ihtiyaç vardır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Araştırma yürütülmesi için gerekli izin XXX Şehir Hastanesinin Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu’ndan alınmıştır (Tarih 03.04.2024, No 2024-5/5).
Kaynakça
- Adelman, R.D., Tmanova, L.L., Delgado, D., Dion, S, & Lachs, M. S. (2014). Caregiver burden: A clinical review. JAMA, 311(10), 1052-1060.
- Akan, M., Ünal, S. & Gürer, H. (2023). Evlilik doyumu kadın ve erkeklerde farklı mı seyreder? Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi(44), 513-538.
- T.C. Sağlık Bakanlığı. Evde sağlik hizmeti sunumu hakkinda yönetmelik. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/06/20230602-1.htm
- Bilal, E. & Dağ, İ. (2005). Eğitilebilir zihinsel engelli olan ve olmayan çocukların annelerinde stresi stresle başa çıkma ve kontrol odağının karşılaştırılması. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 12, 56-68.
- Coelho Rodrigues Dixe, M.d.A. & Fernandes Querido, A.I. (2020). Informal caregiver of dependent person in self-care: Burden-related factors. Revista de Enfermagem Referência(3).
- Collins, C.E., Given, B.A. & Given, C.W. (1994). Interventions with family caregivers of persons with Alzheimer's disease. The Nursing Clinics of North America, 29(1), 195-207.
- Çatak, B., Kılınç, A., Badıllıoğlu, O., Sütlü, S., Sofuoğlu, A. E. & Aslan, D. (2012). Burdur’da evde sağlık hizmeti alan yaşlı hastaların profili ve evde verilen sağlık hizmetleri. Turkish Journal of Public Health, 10(1), 13-21.
- del-Pino-Casado, R., Rodriguez Cardosa, M., López-Martínez, C. & Orgeta, V. (2019). The association between subjective caregiver burden and depressive symptoms in carers of older relatives: A systematic review and meta-analysis. PloS one, 14(5), e0217648.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikiyatri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2024
Gönderilme Tarihi
25 Eylül 2024
Kabul Tarihi
18 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 3 Sayı: 3
APA
Ertek, E., & Akan, M. (2024). Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma. Journal of Medical Topics and Updates, 3(3), 67-73. https://doi.org/10.58651/jomtu.1555629
AMA
1.Ertek E, Akan M. Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma. Journal of MTU. 2024;3(3):67-73. doi:10.58651/jomtu.1555629
Chicago
Ertek, Engin, ve Mustafa Akan. 2024. “Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma”. Journal of Medical Topics and Updates 3 (3): 67-73. https://doi.org/10.58651/jomtu.1555629.
EndNote
Ertek E, Akan M (01 Aralık 2024) Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma. Journal of Medical Topics and Updates 3 3 67–73.
IEEE
[1]E. Ertek ve M. Akan, “Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma”, Journal of MTU, c. 3, sy 3, ss. 67–73, Ara. 2024, doi: 10.58651/jomtu.1555629.
ISNAD
Ertek, Engin - Akan, Mustafa. “Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma”. Journal of Medical Topics and Updates 3/3 (01 Aralık 2024): 67-73. https://doi.org/10.58651/jomtu.1555629.
JAMA
1.Ertek E, Akan M. Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma. Journal of MTU. 2024;3:67–73.
MLA
Ertek, Engin, ve Mustafa Akan. “Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma”. Journal of Medical Topics and Updates, c. 3, sy 3, Aralık 2024, ss. 67-73, doi:10.58651/jomtu.1555629.
Vancouver
1.Engin Ertek, Mustafa Akan. Bir şehir hastanesinin acil servisine başvuran evde sağlık hizmeti alan hastaların bakım verenlerinde bakıcı yükü: kesitsel bir araştırma. Journal of MTU. 01 Aralık 2024;3(3):67-73. doi:10.58651/jomtu.1555629