INTERACTION OF BETWEEN FRUIT PRODUCTION AND GROWTH CHARACTERISTICS IN HAWTHORN (CRATAEGUS MONOGYNA)

Öz

Growth characteristics (height, crown diameter, number of branches) and fruit production (number and weight of fruits), and their interactions were investigated to contribute potential tending and cultural practices based on one year data carried out on Hawthorn (Crataegus monogyna Jacq.) which is an important plant species because of its edible and commercial fruits used in different industries in this study. Averages of height, crown diameter, and number of branches were 233.5 cm, 178.5 cm and 2.7, respectively, while large differences among individuals for the characteristics. For instance, individual height ranged from 86 cm to 430 cm. Number of fruits varied between 2 and 1600, was 374.6 individually. Average of fruit weight was 0.285 g, while it was 99.1 g individually ranged from 0.57 g to 456 g. The results emphasized importance of selection in the species to produce higher fruit yields. It was shown that sunny aspect had generally higher variation than that of others for the characteristics. Beside, results of analysis of variance showed no significant difference (p>0.05) among aspects for the growth characteristics. There was no significant difference (p>0.05) among aspects for the fruit production according to results of analysis of variance. However, shady aspect showed the lowest performance for both individual averages of fruit numbers (256.5) and weight (73.1 g). The results could be importance for selection purposes of Hawthorn. Positive and significant (p<0.05) relations among the characteristics were estimated based on results of correlation analysis. The results should be used in estimation of fruit production or cultural practices such as spacing, pruning in the species. However, crown diameter could be a better guide in these practices than the other growth characteristics because of its easy measurement and observation. This present study was carried out by limited individual and characteristics. So, It could be suggested that new studies should be carried out by large number of individual and characteristics to accurate conclusion.

Anahtar Kelimeler

• Hawthorn
• height
• Crataegus
• fruit
• crown diameter

KIRMIZI ALIÇTA (CRATAEGUS MONOGYNA) MEYVE VERİMİ İLE BAZI BÜYÜME ÖZELLİKLERİ ETKİLEŞİMİ

Öz

Önemli bitki türlerimizden olan Kırmızı alıçın (Crataegus monogyna Jacq.) büyüme özellikleri (boy, tepe çapı, dal sayısı) ile meyve verimi (meyve sayısı, meyve ağırlığı) üzerinde bir yıllık veriler ışığında gerçekleştirilen bu çalışmada, özellikler arasındaki etkileşim ile varyasyon araştırılarak türün potansiyel bakım ve kültüre alınma çalışmalarına katkı sağlanması amaçlanmıştır. Çalışma sonucunda bireyler arasında geniş farklılıklar bulunmakla birlikte ortalama boy, tepe çapı ve dal sayısı değerleri sırasıyla 233.5 cm, 178.5 cm ve 2.7 adet bulunmuş ve varyans analizi sonuçlarına göre, büyüme ve meyve özellikleri bakımından bakı grupları arasında istatistiksel bakımdan anlamlı (p>0.05) fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Birey başına ortalama meyve sayısı 374.6 adet bulunurken bireylerde bu değerin 2-1600 adet arasında değişim gösterdiği belirlenmiştir. Olgunlaşmış meyve ağırlığı 0.285 g/meyve olarak belirlenirken, bireylerin ortalama 99.1 g olan meyve ağırlığı 0.57 g- 456 g arasında değişim göstermiştir. Meyve sayısı ve meyve ağırlığının bakılara göre karşılaştırılması sonucunda, bakı grupları arasında istatistiksel bakımdan anlamlı (p>0.05) fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Korelasyon analizi sonucuna göre, büyüme özellikleri ile meyve sayısı ve ağırlığı arasında istatistiksel bakımdan anlamlı (p≤0.05) pozitif ilişkiler belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Alıç
• boy
• Crataegus
• meyve
• tepe çapı

Kaynakça

1. 1. Bağran C. (2018). Orta Kelkit Vadisinde Doğal Olarak Yetişen Alıç Genotiplerinin (Crataegus spp ) Seleksiyon Yolu ile Islahı, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Y. Lisans Tezi, Bolu.
2. 2. Baloğlu T. & Bilir N. (2020). Kuşburnu’nda (Rosa canina L.) Bazı Meyve ve Büyüme Özellikleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11, 124-129. 3. Bilir N. (2011). Fertility Variation in Wild Rose (Rosa canina) Over Habitat Classes. International Journal of Agriculture and Biology, 13, 110-114.
3. 4. Bilir N. Çatal Y. Tekocak S. & Cercioglu M. (2017). Fertility Variation in Endemic Populations of Ehrami Black Pine (Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana var. pyramidata). Journal of Forestry Reserch, 28(4), 683–686.
4. 5. Bilir N. Prescher F. Ayan S. & Lindgren D. (2006). Growth Characters and Number of Strobili in Clonal Seed Orchards of Pinus sylvestris. Euphytica, 152, 293-301. 6. Browicz K. (1972). Crataegus L. flora of Turkey and the East Aegean Islands. In: Davis, P.H. (Ed.), Edinburgh, Edinburgh University Press.
5. 7. Çalışkan O. Gündüz K. & Bayazıtı S. (2018). Sarı Alıç (Crataegus azarolus L.) Genotipinin Morfolojik, Biyolojik ve Meyve Kalite Özelliklerinin İncelenmesi. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 35, 69-74.
6. 8. Çerçioğlu M. & Bilir N. (2018). Burdur-Gölhisar yöresi Anadolu karaçamı [Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe] Popülasyonlarında Üreme x Büyüme Özellikleri Etkileşimi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(2), 98-108.
7. 9. Ergezen K. (1999). Crataegus Tanacetifolia (Lam.) Pers. Üzerine Farmokognozik Araştırmalar, İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul.
8. 10. Falconer D.S. (1989). Introduction to quantitative genetics. (3rd Edition), New York, Longman Scientific and Technical.

9. 11. Gürlen A. (2018). Bolu İlinde Yetişen Alıç (Crataegus spp.) Genetik Kaynaklarının Fizikokimyasal ve Moleküler Karakterizasyonu, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Y. Lisans Tezi, Bolu.
10. 12. Kaman S. (2019). Iğdır Yöresinde Yetişen Alıçların Tür Teşhisi ve Bitkisel Özelliklerinin Belirlenmesi, Iğdır Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Iğdır. 13. Keles H. (2019). Yozgat İli ve İlçelerinde Bulunan Alıç (Crataegus spp. ) Genetik Kaynaklarının Seleksiyonu, Morfolojik, Biyokimyasal ve Moleküler Karakterizasyonu, Atatürk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Erzurum.
11. 14. Keleş H. (2015). Mersin Yöresi Keçiboynuzu (Ceratonia siliqua L.) Popülasyonlarında Tohum-Meyve Verimi ile Büyüme Özellikleri Etkileşimi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora tezi, Isparta.
12. 15. Koşar B. (2017). Akçadağ (Malatya) İlçesinde Yetişen Alıç Genotiplerinin (Crataegus ssp.) Karakterizasyonu, Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Y. Lisans Tezi, Ordu.
13. 16. Okatan V. Gündoğdu M. & Çolak A.M. (2017). Uşak’ta Yetişen Farklı Alıç (Crataegus spp.) Genotipi Meyvelerinin Bazı Kimyasal ve Pomolojik Karakterlerinin Belirlenmesi. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 7(3), 39-44.
14. 17. Özderin S. (2014). Batı Anadolu'da Doğal Yayılış Gösteren Bazı Alıç (Crataegus L. spp.) Taksonlarının Botanik ve Kimyasal Özellikleri, Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Isparta.
15. 18. Özdeveci B. (2006). Crataegus Türlerinin Fitoterapideki Önemi, Gazi Üniversitesi, Sağlık bilimleri Enstitüsü, Y. Lisans tezi, Ankara.