Isparta Yazılıkaya Devlet Avlağında Yaban Keçisi (Capra aegagrus Erxl. 1777)’nin Popülasyon Durumu

Öz

Ülkemizin Akdeniz Bölgesinde biyolojik çeşitliliğin çok önemli üyelerinden biri olan, yaban keçisi (Capra aegagrus Erxl. 1777) Türkiye’nin en önemli av hayvanı türlerinden biridir. Bu sebeple türün popülasyon trendinin izlenmesi önem arz etmektedir. Çalışma Isparta ili Sütçüler İlçesi Yazılıkaya Devlet Avlağında 2008-2019 yılları arasında yürütülmüştür. Yazılıkaya 2007 yılında Devlet Avlağı (DA) olarak ilan edilmiş ve 2020’de statüsü yenilenmiştir. Toplam alanı 55.411 hektardır. Sahadaki popülasyon noktada sayım tekniğiyle gözlenmiş, sayım sonuçlarının değerlendirilmesinde Microsoft Excel programından yararlanılmıştır. Yaban keçisi popülasyonunun yıllar içesindeki seyrini tespit etmek amacıyla GraphPad Prism 8 analiz programı kullanılmıştır. 2008 yılında popülasyon büyüklüğünün 343 birey, 2019 yılında 573 birey olduğu, en yüksek popülasyon büyüklüğünün ise 2016 yılında 744 birey olarak sayılmıştır. Araştırma alanında yaban keçisi popülasyonu üzerindeki kısıtlayıcı faktörlerin kaçak ve aşırı avlanmadan kaynaklanan avlanma baskısı ile sahada işletilen mermer ocakları olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yaban keçisi (Capra aegagrus)
• Popülasyon envanteri
• Doğrudan gözlem
• Noktada sayım
• Avlanma baskısı
• Mermer ocakları

Destekleyen Kurum

Bu makale Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı’nda tamamlanan ve Isparta-Yazılıkaya’da Av-Yaban Hayatı Envanteri adlı Doktora tezinden üretilmiştir.

Etik Beyan

Çalışmada etik kurul izni gerekmemiştir.

Teşekkür

1766-D-08 No’lu proje ile Doktora tezine Nakdi destek sağlayan Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi’ne ve arazi çalışmalarında ve verilerin temininde her türlü desteği veren Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğüne teşekkür ederiz. Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Population Status of Wild Goat (Capra aegagrus Erxl. 1777) in the Yazılıkaya State Reserve in Isparta

Öz

Wild goat (Capra aegagrus), which is one of the most important members of biological diversity in the Mediterranean Region of Turkey, is also the major game species in the country. For this reason, it is also important to monitor the population trend of the species. The study was carried out between 2008-1019 in Yazılıkaya State Hunting Ground (SHG) in Sütçüler District of Isparta province. After being declared as an SHG in 2007 its status was revised in 2020. The study area was 55 hectares. The population in the SHG was observed by the vantage point counts technique. Microsoft Excel Program was used to evaluate the census results and the GraphPad Prism 8 analysis program was used to determine the progress of the population over the years. It was determined that the population size was 343 individuals in 2008, 573 individuals in 2019, and the highest population size was 744 individuals in 2016. It was observed that the restrictive factors on the wild goat population in the study area were the hunting pressure caused by illegal and overhunting and the negative effects of marble quarries operated in the area.

Anahtar Kelimeler

• Wild goat (Capra aegagrus)
• Population inventory
• Population trends
• Direct observation
• Point count
• Hunting pressure
• Marble quarries

Destekleyen Kurum

Bu makale Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Mühendisliği Ana Bilim Dalı’nda tamamlanan ve Isparta-Yazılıkaya’da Av-Yaban Hayatı Envanteri adlı Doktora tezinden üretilmiştir.

Teşekkür

1766-D-08 No’lu proje ile Doktora tezine Nakdi destek sağlayan Süleyman Demirel Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi’ne ve arazi çalışmalarında ve verilerin temininde her türlü desteği veren Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğüne teşekkür ederiz. Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur.

Kaynakça

1. Ahmed, A. V., Classeva, A., Kitanova, S. ve Genov, P. (2016). Bezoar wild goat (Capra aegagrus Erxleben, 1777) history and opportunities for development of the species in Bulgaria. J Ani Vet Advan, 6, 171-175. Erişim Adresi (03.09.2021): https://www.researchgate.net/publication/305917700_bezoar_wıld_goat_capra_aegagrus_erxleben_1777_-_hıstory_and_opportunıtıes_for_development_of_the_specıes_ın_bulgarıa
2. Akgündüz, E., Karauz, E. S., Özüdoğru, E., Çekiç, A. O. ve Kalaycı, K. (2009). Türkiye biyolojik çeşitliliğinin coğrafi bilgi sistemleri yardımıyla izlenmesi: nuh’un gemisi biyolojik çeşitlilik veritabanı. TMMOB Coğrafi Bilgi Sistemleri Kongresi, pp.02-06, Erişim Adresi (03.09.2021): https://www.researchgate.net/publication/325954365_turkıye_bıyolojık_cesıtlılıgının_cografı_bılgı_sıstemlerı_yardımıyla_ızlenmesı_nuh'un_gemısı_bdyolojık_cesıtlılık_verıtabanı
3. Başkaya, Ş. (2000). Çengel Boynuzlu Dağ keçisi (Rupicapra rupicapra L.)’nin Doğu Karadeniz Dağlarındaki Yayılışı, Grup Büyüklükleri ve Habitat Kullanımı. KTÜ. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, Trabzon, s.121.
4. Clutton-Brock, J. (2012). Animals as domesticates: a world view through history. MSU Press.
5. DKMP, (2018). Doğa Koruma ve Milli Parklar 6. Bölge Isparta Şube Müdürlüğü Arşivi, Isparta.
6. Gündoğdu, E. (2006). Isparta Yöresinde Yaban Keçisi Capra aegagrus Erxleben 1777’nin Popülasyon Ekolojisi. Süleyman Demirel Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 124s, Isparta.
7. Gündoğdu, E. (2011). Population size, structure and behaviours of Wild Goat in Cehennemdere Wildlife Improvement Area. Asian J. Anim. Vet. Adv., 6: 555-563. Erişim Adresi (03.09.2021): https://docsdrive.com/pdfs/academicjournals/ajava/2011/555-563.pdf
8. Gündoğdu, E. ve Oğurlu, I. (2009). The distribution of Wild Goat Capra aegagrus Erxleben 1877 and population characteristics in Isparta, Turkey. Journal of Animal and Veterinary Advances, 8(11), 2318-2324. Erişim Adresi (03.09.2021): https://www.ktu.edu.tr/dosyalar/15_04_00_74446.pdf

9. Hızal, E. (2007). Kapıdağ Yarımadası Lepidoptera faunası Üzerinde Araştırmalar. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 57(1), 7-16. Erişim Adresi (03.09.2021): https://dergipark.org.tr/en/pub/jffiu/issue/18708/197304
10. Huş, S. (1974). Av Hayvanları ve Avcılık. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi, Yayın No: 202, 406, İstanbul.
11. Kayaöz, E. (1999). Av ve Yaban Hayatının İşlevsel Yönetimi ile İlgili Dünyadaki Örneklerin Ülkemiz ile Karşılaştırılması, Av ve Yaban Hayatını Yönetiminde Yeni yaklaşımla İlgili Eğitim Workshop’u, 23-25 Mart 1999- İzmir.
12. Kence, A., Ozüt, D. ve Balkiz, O. (2002). Armenian mouflon survey in eastern Turkey and Nakhticevan. Caprinae. August, 1-2.
13. Kesici, A., Haspolat, G. ve Bilgin, O. (2010). Ülkemiz florasında doğal olarak yayılış gösteren süs bitkilerinin survey-toplanması, muhafazası ve değerlendirilmesi. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi, 20(2), 89-95. Erişim Adresi (03.09.2021): https://dergipark.org.tr/tr/pub/anadolu/issue/1761/21739
14. Kiriş, S., Akcan, C. ve Kantarlı, M. (2013). Hunting and Wildlife in Turkey (Book), Ministry of Forestry and Water Affairs General Directorate of Nature Conservation and National Parks, Design and Printing: CTA Ltd., 40 p. Ankara.
15. Korshunov, V. M. (1994). Ecology of the Bearded Goat Capra aegagrus Erxleben 1777 in Turkmenistan. Biogeography and Ecology of Turkmenistan, 231-246. Erişim Adresi (03.09.2021): https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-94-011-1116-4_14
16. Ocak, A. (2012). Eskişehir, Afyon ve Kütahya’nın Floristik Çeşitliliği, Türkiye Biyolojik Çeşitliliğinin Coğrafi Bilgi Sistemleri Yardımıyla İzlenmesi: Nuh’un Gemisi Biyolojik Çeşitlilik Veritabanı, Biyolojik Çeşitlilik Sempozyumu 22-23 Mayıs 2012, Ankara. Erişim Adresi (03.09.2021): https://docplayer.biz.tr/3585282-Bildiri-ozetleri-kitabi.html
17. Oğurlu, İ. ve Ünal, Y. (2011). A cooperation in wildlife activities by university, rural people and public authorities: wild boar census in Aksu model hunting ground. Turkish Journal of Forestry, 12(1), 7-12. Erişim Adresi (03.09.2021): https://dergipark.org.tr/en/pub/tjf/issue/20896/224384
18. Paşalı, H. (2014). Türkiye’de Yaban Keçisi Capra aegagrus aegragrus. Animal Health Production and Hygiene, 3(1), 245-247. Erişim Adresi (03.09.2021): https://dergipark.org.tr/en/pub/aduveterinary/issue/58863/849026
19. Sağlam, B., Mıhlı, A. ve Bucak, F. (2010). Artvin Yöresindeki Yaban Keçisi (Capra aegagrus Erxl.)’nin Varlığı ve Sürekliliği Hakkında Değerlendirmeler, III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi 20-22 Mayıs 2010 Cilt: III: 1242-1247.
20. Süel, H., Ünal, Y., Özdemir, S. ve Koca, A. (2021). Hunting Tourism Map of Wild Goat: Antalya District. Bilge International Journal of Science and Technology Research, 3(1), pp.77-86. Erişim Adresi (03.09.2021): https://dergipark.org.tr/en/pub/bilgesci/issue/44296/536101
21. Turan, N. (1987). Türkiye’nin Büyük Av Hayvanları ve Sorunları, Türkiye ve Balkan Ülkelerinde Yaban Hayatı Uluslararası Sempozyumu, İstanbul, p. 61-103.
22. Ünal, Y. (2011). Isparta-Yazılıkaya’da Av-Yaban Hayatı Envanteri. Süleyman Demirel Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 171.
23. Weinberg, P., Jdeidi, T., Masseti, M., Nader, I., De Smet, K. ve Cuzin, F. (2008). Capra aegagrus. IUCN Red List of Threatened Species, Erişim Adresi (03.09.2021): http://www.iucnredlist.org.