Sorumlu Turizm Kapsamında Eko Etiketler: Mavi Bayrak Örneği

Öz

Dünyanın en büyük üçüncü ihracat kategorisi olan turizm sektörü, birçok ülkenin bel kemiği durumundadır. Dünya çapında yaşanan hızlı nüfus artışı, kitlesel ve kontrolsüz turizm hareketleri temeli doğa ve çevre olan turizm sektörünü tehdit etmektedir. Bu bağlamda son yıllarda sürdürülebilirlik ve sorumlu turizm gibi kavramlar oldukça önem kazanmıştır. Sorumlu tutumlarını belgelemek isteyen işletme ve kurumlar eko-etiket programlarına yönelmeye başlamışlardır. Eko-etiketler ile tüketicilerin çevreye zarar vermeyen ürünleri tercih etmesi sağlanırken üreticilerin de çevreye duyarlı üretim gerçekleştirmesi amaçlanmaktadır. Turizm sektöründeki bu eko-etiket geliştirme çalışmaları ilk olarak 1985 yılında ortaya çıkan, Uluslararası Çevre Eğitim Vakfı (FEE) tarafından yönetilen mavi bayrak ile başlamıştır. Türkiye ise ilk olarak 1994 yılında Mavi Bayrak ödülüne sahip olmaya başlamıştır. Mavi bayrak ödülünün Türkiye’deki temsilcisi ise Türkiye Çevre Eğitim Vakfı (TÜRÇEV)’dir. Bu makalede sorumlu turizm, sürdürülebilir turizm, eko-etiket kavramlarına ve eko-etiketlerin ilki olması sebebiyle en önemlilerinden biri olarak görülen uluslararası çevre ödülü Mavi Bayrak’a değinilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sorumlu Turizm
• Sürdürülebilir Turizm
• Eko-Etiketler
• Mavi Bayrak

Etik Beyan

Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur. Çalışmada etik kurul izni gerekmemiştir.

Eco-Labels in the Context of Responsible Tourism: The Case of Blue Flag

Öz

Tourism, which is the third-largest export in the world and has a crucial place in many countries. Worldwide rapid population growth, mass and uncontrolled tourism movements are threatening the tourism sector, which is based on nature and the environment. In this context, such as sustainability and responsible tourism concepts have taken importance in the last years. Some businesses and institutions that want to prove their responsible attitudes with documents have started to turn to eco-label programs. With eco-labels, the main purpose is encouraged consumers are preferred products that do not harm the environment, while manufacturers produce environmentally friendly products. This eco-label development studies started in the tourism sector first with the blue flag which born in 1985, managed by the International Foundation for Environmental Education (FEE). As for Turkey, achievers earn the Blue Flag Awards firstly in 1994. The representative of the Blue Flag Awards in Turkey is the Turkish Environmental Education Foundation (TÜRÇEV). In this article, mentioned that the concepts of responsible tourism, sustainable tourism and eco-label which is seen as one of the most important international environmental awards, because it is the first of the eco-labels: the Blue Flag.

Anahtar Kelimeler

• ResponsibleTourism
• SustainableTourism
• Eco-Labels
• Blue Flag

Etik Beyan

Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur. Çalışmada etik kurul izni gerekmemiştir.

Kaynakça

1. Aktaş, E. ve Kurgun, A. (2021). Sorumlu turizm yaklaşımı ile turistik destinasyonların gelişimi: Foça Örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1674.
2. Arenado Rodríguez, R., García López, A. ve Jiménez Caballero, J. L. (2017). Has implementing an ecolabel increased sustainable tourism in Barcelona? Cuadernos de Turismo, 93–110.
3. Ariza, E., Sarda, R., Jimenez, J. A., Mora, J. ve Avila, C. (2008). Beyond performance assessment measurements for beach management: application to spanish mediterranean beaches. Coastal Management, 47-63.
4. Aykın, S. M. (2018). Avrupa Birliği’nde sürdürülebilir ve sorumlu turizm uygulamaları ve Türkiye. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 160.
5. Blue Flag Global (2022). Blue flag sites. Erişim Adresi (05.06.2022) Blue Flag: https://www.blueflag.global/all-bf.
6. Bozkurt, A. ve Dücan, E. (2018). Eko-etiketlerin yerel ekonomiye etkileri. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 69-73.
7. Buckley, R. (2002). Tourism ecolabels. Annals of Tourism Research, 183-208.
8. Capacci, S., Scorcu, A. E. ve Vici, L. (2014). Eco labels and tourism flows: How much is a blue flag worth? Quaderni - Working Paper DSE N°917, 1-20.

9. Capacci, S., Scorcu, A. E. ve Vici, L. (2015). Seaside tourism and eco-labels: The economic impact of Blue Flags. Tourism Management, 88-96.
10. Ceylan, Y. (2019). Sürdürülebilir turizm kapsamında eko etiketler. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 66.
11. Creo, C. ve Fraboni, C. (2011). Awards for the sustainable management of coastal tourism destinations: The example of the Blue Flag program. Journal of Coastal Research, (61 (10061), 378-381.
12. Deste, M., Binbaşıoğlu, H. ve Türk, M. (2018). Konaklama işletmelerinde atık yönetimi ve geri dönüşüm: İnönü Üniversitesi Kale Göl Otel Örneği. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 227-228.
13. Dodds, R. ve Holmes, M. R. (2020). Is blue flag certification a means of destination competitiveness? A Canadian context. Ocean and Coastal Management, 1-7.
14. Dragomir, L., Mazilu, M., Dobrescu, A. ve Malmere, R. (2021). Certification and promotion of sustainable tourism: consumers attitude towards EU Ecolabel. Forum Geografic, 118-123.
15. Düşmezkalender, E. (2020). Konaklama işletmelerinde çevre dostu yönetim: uygulamalar açısından bir değerlendirme. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 265-270.
16. Earth Check (2022). About. Erişim Adresi (05.06.2022) Earth check https://earthcheck.org/about/
17. Fışkın, R., Çakır, E. ve Özkan, E. D. (2016). Mavi bayrak uygulamasının önemi, ölçütleri ve ülkelere göre durum analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Dergisi, 226-231.
18. Green Globe (2022). About: History. Erişim Adresi (05.06.2022) Green Globe https://www.greenglobe.com/history.
19. Gökdeniz, A. (2017). Konaklama sektöründe yeşil yönetim kavramı, eko etiket ve yeşil yönetim sertifikaları ve otellerde yeşil yönetim uygulama örnekleri. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 71-72.
20. Güneş, S. G. (2018). Doğal ve kültürel kaynakların sürdürülebilir kullanımı bağlamında sorumlu turizm. Uluslararası Kentleşme ve Çevre Sorunları Sempozyumu, (s. 218-225). Eskişehir.
21. Güneş, S. G. (2018). Experiences on sustainable tourism development in Turkey. 4th ICOEST-International Conference on Environmental Science and Technology, (s. 199-207). Kiev.
22. Güneş, S. G. (2020). Sorumlu turizm. S. G. Güneş, ve S. Özdemir Akgül içinde, Sorumlu Turizm (s. 11-26). Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
23. Güneş, S. G. ve Çetin, M. (2015). Mavi bayrak eko-etiket programı ve Türkiye. Tabiat ve İnsan , 5-15.
24. Hacıoğlu, T. ve Çelik Yetim, A. (2019). Sorumlu turizm algısının turist davranışlarına etkileri: Fethiye destinasyonuna yönelik bir araştırma. Turizm ve Araştırma Dergisi , 44-45.
25. İşci, C. ve Güzel, B. (2018). İl Kültür ve Turizm Müdürlükleri bakış açısıyla sorumlu turizm. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 13-14.
26. Kızılırmak, İ. (2011). Dünyada ve Türkiye'deki turizm işletmelerinde çevre korumaya yönelik uygulamalar: amacı ve önemi. Sosyal Bilimler Dergisi, 6-7.
27. Klein, L. ve Dodds, R. (2017). Blue flag beach certification: an environmental management tool or tourism promotional tool? Tourism Recreation Research, 39-49.
28. Lucrezi, S., Saayman, M. ve Van der Merwe, P. (2015). Managing beaches and beachgoers: Lessons from and for the Blue Flag. Tourism Management, 211.
29. Mavi Bayrak Türkiye (2022). Mavi bayrak genel. Erişim Adresi (05.06.2022) Mavi Bayrak Türkiye: http://www.mavibayrak.org.tr/tr/icerikDetay.aspx?icerik_refno=1.
30. Mir-Gual, M., Pons, G., Martin-Prieto, J. ve Rodríguez-Perea, A. (2015). A critical view of the blue flag beaches ın spain using environmental variables. Ocean ve Coastal Management , 106-107.
31. Musavengane, R. (2019). Small hotels and responsible tourism practice: Hoteliers’ perspectives. Journal of Cleaner Production , 786-787.
32. Öztürk, S., Tanrısever Yiğit, C. ve Çınar Umdu, D. (2017). Sürdürülebilir turizm kapsamında sertifikasyon ve eko etiketler. 1. International Sustainable Tourism Congress (s. 375-377). Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi Turizm Fakültesi.
33. Prieto-Sandoval, V., Alfaro, J. A., Mejía-Villa, A. ve Ormazabal, M. (2016). ECO-labels as a multidimensional research topic: Trends and opportunities. Journal of Cleaner Production, 806-818.
34. Saayman, M. ve Saayman, A. (2017). How Important are blue flag awards in beach choice? Journal of Coastal Research, 1436-1447.
35. Sasidharan, V., Sirakaya, E. ve Kerstetter, D. (2002). Developing countries and tourism ecolabels. Tourism Management, 161-174.
36. TÜRÇEV (2022). Programlar: Yeşil anahtar. Erişim Adresi (05.06.2022) Türkiye Çevre Eğitim Vakfı: http://www.turcev.org.tr/V2/icerikDetay.aspx?icerik_id=10.
37. Ünlüönen, K., Kızanlıklı, M. ve Arslan, E. (2011). Otel işletmelerindeki eko-etiket ve sistem yönetim belgelerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. 12. Ulusal Turizm Kongresi, (s. 447-448). Düzce.
38. World Tourism Organization (2021), International tourism highlights, 2020 Edition, UNWTO, Madrid.
39. Yücel, M. ve Ekmekçiler, Ü. S. (2008). Çevre dostu ürün kavramına bütünsel yaklaşım; temiz üretim sistemi, eko-etiket, yeşil pazarlama. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 321-332.
40. Zeydan, İ. ve Gürbüz, A. (2021). Turizmde yeşil pazarlama uygulamaları: mavi bayrak ve yeşil yıldızın turistlerin konaklama tercihlerine etkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 226.
41. Zielinski, S. ve Botero, C. M. (2019). Myths, misconceptions and the true value of Blue Flag. Ocean and Coastal Management, 15.