Isparta İlinin Önemli Bitki Alanları ve Özellikleri

Öz

Bu çalışmanın amacı; Isparta ilinin biyoçeşitlilik açısından korumada öncelikli önemli alanlarını belirlemek ve çeşitli yönleriyle tanıtmaktır. Bulguların çoğu, 1994 yılından bu yana Isparta il sınırları içinde yapılan arazi çalışmalarının bir sonucudur. Biyolojik çeşitlilik açısından zengin 19 önemli bitki alanı tespit edilmiştir. 8 alan resmi olarak bilinmekte ve korunmakta ise de diğerlerinin herhangi bir koruma statüsü yoktur. Korumada öncelikli bu 19 alanın yüzölçümü Isparta ili yüzölçümünün yaklaşık % 20’ini kapsamaktadır. Millî parklar, Tabiat parkları ve Tabiatı Koruma Alanları (Kızıldağ MP, Kovada Gölü MP, Kasnak Meşesi TKA), Sığla Ormanı TKA vs.) ile merkez ilçede Gölcük Gölü Tabiat Parkı, Ayazmana Kestane topluluğu, Atabeyde Kısık boğazı, Aksu’da Aksu vadisi, Yaka deresi civarı, Çayır ve Anamas yaylası, Gen Koruma ve Tohum meşcere alanları, Sütçülerde Sanlı yaylası/Sarıçiçek Yaylası, Kesme civarı, Yaylabel (Kartoz), Yuvalı dağı tarafı, Tota dağı, Sığırlık Kaleleri civarı, Yazılı Kanyon TKA, Eğirdir-Senirkent-Uluborlu ilçeleri arasında Eğirdir Gölü ve civarı, Barla dağı, Eğirdirde Kırıntı- A.Gökdere köyleri civarı, Kovada arboretumu, Serpil köyü üstleri, Karacaören Baraj Gölü ve çevresi ve Keçiborlu ilçesinde Fosil yatakları (Aydoğmuş kasabası ile Uluborlu ilçesi arasında), Senir kasabası civarında Burdur Gölü ve çevresi, Kocapınar bataklığı korumada öncelikli alanlar olarak tespit edilmiştir. Korunaca alanları coğrafi sınırları netleştirilmeli, yerel halkın da beklentileri dikkate alınarak sürdürülebilir yönetim planları hazırlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Önemli bitki alanları
• Biyoçeşitlilik koruma
• Nadir ve endemik
• Gen merkezi
• Ekonomik bitki
• Ekoloji
• Isparta-Türkiye

Etik Beyan

Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur. Çalışmada etik kurul izni gerekmemiştir.

Important Plant Areas and their Characteristics in Isparta Province

Öz

This study aims to determine the priority areas of the province for the biodiversity of Isparta and to introduce them in various aspects. Most of the results are the result of field studies carried out within the borders of Isparta province since 1994. 19 important plant areas were identified. These areas are also of high importance in terms of biodiversity and ecologically featured. 8 areas of them are officially known and protected, others do not have conservation status. 19 priority areas almost cover almost 20% of areas of the province. National parks, Nature Parks and Nature Protection Areas (Kızıldağ Nationa Park, Kovada Lake Nationa Park, Kasnak Oak NPA), Sığla Forest NPA, etc., Gölcük Gölü NP, Ayazmana Kestane Community, Kısık Boğazı in Atabey; Aksu Valley, the vicinity of Yaka Stream, Çayır and Anamas plateaus, Gene Conservation and Seed stand areas in Aksu; Sanlı/Sarıçiçek Plateau, Kesme village vicinity, Yaylabel (Kartoz), Yuvalı mountain side, Tota mountain, around Sığırlık Castles, Yazılı Canyon Nature Park in Sütçüler; between districts of Senirkent-Uluborlu and Eğirdir and vicinity of Eğirdir Lake district, Barla mountain; vicinities of Kırıntı-A. Gökdere villages, Kovada arboretum, Fire forest above Serpil village in Eğirdir; Karacaören Dam Lake and its surroundings and Fossil beds in Keçiborlu district, Burdur Lake and its around Senir town, Kocapınar swamp have been identified as priority areas for protection. In conservation, clear area boundaries should be clarified, and sustainable management plans should be prepared by taking into account the expectations of local people.

Anahtar Kelimeler

• Important plant areas
• Biodiversity conservation
• Rare and endemic
• Gene centers
• Economic plant
• Ecology
• Isparta-Türkiye

Kaynakça

1. Akman, Y. (1990). İklim ve Biyoiklim(Biyoiklim Metotları ve Türkiye İklimleri). Palme Yayın-Dağıtım, 103, Ankara.
2. Anonim. (1972). Topraksu, Isparta İli Toprak Kaynağı Envanter Raporu. Ankara.
3. Anonim. (2012). Burdur Gölü’nün Sorunları, Çözümleri, Yönetimi ve Ekonomik Potansiyeli. BAKA Proje no: TR61-11-DFD-46, Proje Özet Kitapçığı, Mehmet Akif Ersoy Üniv., Fen-Edb. Fakültesi Dekanlığı, Burdur.
4. Ardos, M. (1977). Eğirdir Gölü güneyi ve Davras Dağı’nda pleistosen buzullaşması. Coğrafya Enst. Derg., 22: 99-118.
5. Bekat, L. (1987). Barla Dağı’nın (Eğirdir) vejetasyonu. Doğa Tu Botanik Derg., 11, 3: 270-305.
6. Bekat, L. (1988). Barla Dağı (Eğirdir) ’nin Florası. IX. Ulusal Biyoloji Kongresi, 21-23 Eylül 1988, Sivas, Bildiri Özetleri, s. 96.
7. Çetin, A., Erdoğan, N., Genç, H. (2013). Burdur Gölü çevresi florası. Biyoçeşitlilik ve Koruma, 6, 2: 55-76.
8. Davis, P.H. (1965-1988). Flora of Turkey and the East Aegean Islands(Vol. 1-10). Edinburgh Univ. Press.

9. Duman, H. (2001). A new species of Globularia L. (Globulariaceae) from South Anatolia. Botanical Journal of the Linnean Society, 137, 4: 425-442.
10. Eken, G., Bozdoğan, M., İsfendiyaroğlu, S., Kılıç, D.T., Lise, Y. (2006). Sultan Dağları, Türkiye’nin Önemli Doğa Alanları. Mas Matbaacılık, Ankara; Cilt 1, akd021, s. 304-305; 318; 320-321.
11. Erik, S., Mutlu, B. (1997). Kızıldağ (Isparta ) Milli Parkı Florası. TÜBITAK, TBAG-13029 ( Kesin rapor ), Ankara.
12. Fakir, H., Dutkuner, İ., (1999). Isparta Gölcük Tabiat Parkı Florası Üzerine Araştırmalar. 1. International Symposium on Protection of Natural Environment and Ehrami Karaçam, 23-25 September 1999, Kütahya, Türkiye, s.77-87.
13. Fakir, H., Doğanoğlu, Ö. (2003). Isparta Sığla (Liquidambar orientalis Mill.) Ormanı Tabiatı Koruma Alanı bitki taksonları. S D Ü Orman Fakültesi Dergisi, Seri A, Sayı 1.
14. Fakir, H. (2005). Isparta Sığla Ormanı Tabiatı Koruma Alanı anıt ağaçları. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, A,1: 25-36.
15. Fakir, H., Özçelik, H., Deligöz, A. (2005). Isparta İlinde Korunan Doğal Alanlar ve Endemik Bitki Taksonları. Korunan Doğal Alanlar Sempozyumu, 8-10 Eylül 2005, Isparta.
16. Fakir, H. (2006). Bozburun Dağı ve Çevresi (Antalya-Isparta-Burdur) orman vejetasyonunun ana meşcere tiplerinin floristik kompozisyonu üzerine araştırmalar. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 10-1: 90-98.
17. Fakir, H., (2007a). Kovada Gölü Milli Parkı Göl Çevresi Florası. Göller Kongresi: Göller Yöresi İç Anadolu Gölleri ve Sorunları, 09-10 Haziran 2007, Isparta.
18. Fakir, H. (2007b). Kovada Gölü Milli Parkı Göl Çevresi Florası. Göller Kongresi: Göller Yöresi İç Anadolu Gölleri ve Sorunları, 09-10 Haziran 2007, Isparta.
19. Gökşin, A. (1979). Kasnak Ormanı (Eğirdir) florası ve Quercus vulcanica Boiss. & Heldr. (Kasnak meşesi)’inin oluşturduğu meşcere tipleri üzerine araştırmalar. Ormancılık Araştırma Enstitüsü Yayınları, Teknik Bülten Seri No: 96, Cilt: 91-100, s: 8, 9, 11, 12, 14.
20. Gül, A., Özçelik, H., Uzun Ö. F. (2012). Isparta yöresindeki bazı doğal yerörtücü bitkilerin adaptasyonu ve özellikleri. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 16-2 (2012), 133-145. Isparta. ISSN: 1300-7688 e-ISSN: 1308-6529.
21. Gül, A. ve Özçelik, H., (2016). Göller Yöresi'nde doğal olarak yetişen bazı yer örtücü bitkilerin belirlenmesi", Süleyman Demirel University Faculty of Arts and Science Journal of Science, c. 11, sayı. 2, ss. 13-44.
22. Karaca, S. (2002). Göller Yöresinde Bazı Göllerin (Eber, Salda ve Beyşehir) Makrofitik Florası. SDÜ. Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Anabilim Dalı, Isparta(Yüksek Lisans Tezi).
23. Kayacık, H. (1985). Türkiye ormanlarında meşenin yeri ve önemi. Orman Mühendisliği Dergisi, Sayı: 4, s: 70-77.
24. Kesici, E., Meriç, B.T., Sönmez, M.E., Kesici Aytuk, C. (2011). Kovada Gölü (Milli Parkı)’nün Doğal Yapısına Akyatan Lagünü Çevresinde Arazi Kullanımında Yapılan Müdahalelerin Gölün Ekolojik Yapısında Meydana Gelen Değişimler ve Bu Değişimlerin Ekosistem Üzerinde Olumsuz Etkilerinin Belirlenmesi. II. Türkiye Sulak Alanlar Kongresi, 22-24 Haziran 2011, Kırşehir.
25. Küçüködük, M. (l988). Beyşehir Gölü florası. DOĞA Tr. Botanik Derg. 13, 1: 55-79.
26. Mutlu, B., Erik, S. (2003). Flora of Kızıldağ Mountain (Isparta) and Environs. TUBİTAK, Turk J Bot., 27: 463-493.
27. Ocakverdi, H., Çetik, A.R. (1982). Sultan Dağları – Doğanhisar bölgesinin (Konya) fitososyolojik ve fitoekolojik yönden incelenmesi. Selçuk Üniv. Fen Fakültesi Dergisi, Sayı 2, Seri: B - Biyoloji: 73-90.
28. Ocakverdi, H. (1984). Sultan Dağları-Doğanhisar Bölgesinin (Konya) florası. S.Ü. Fen Fakültesi Dergisi, 3: 161-183.
29. Oğurlu, İ., Alkan, H., Gündoğdu, E. (2010). Isparta Korunan Doğa Alanlarında Doğa Eğitimi-I Katılımcıların Algı ve Beklentileri. III. Ulusal Karadeniz Ormancılık Kongresi, 20-22 Mayıs 2010, Cilt: I, s. 144-152.
30. Özçelik, H., Korkmaz, M. (1998). Sütçüler (Isparta) Florası. S.D. Üniv. Arş. Fonu Proje No: 044 (Kesin rapor), Isparta.
31. Özçelik, H., Öztürk, Ş. (1999). Contributions to flora of Aksu (Isparta). Bio-Science Research Bulletin, 15, 2: 125-140.
32. Özçelik, H. (2000). Studies on protections of endemic and rare plants of Lakes Region. Bulletin of Pure and Applied Sciences, vol. 19B (No: 2): 93–116.
33. Özçelik, H., Serdaroğlu, H. (2000). Preliminary investigations for Isparta flora. SDÜ. Fen Bilimleri Enst. Derg., 4(1): 135-154.
34. Özçelik, H., Çetinkaya, M. (2002). Kovada (Eğirdir-Isparta) arboretumu florası.Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6,3: 125-140.
35. Özçelik, H., Şan, H.M., Karaca, S. (2001). Davras Dağı(Isparta) Florası. Tarihi, Kültürel ve Ekonomik Yönleri İle Eğirdir, I. Eğirdir Sempozyumu, 31 Ağustos-1 Eylül 2001, Bildiriler Kitabı, s. 665-680.
36. Özçelik, H., Tanrıverdi, F. (2005). Çandır Tabiat Parkı ve Çevresinin (Isparta-Antalya) Floristik Analizi. SDÜ. Araştırma Projeleri Yönetim Birimi Başkanlığı, 792 YL03 no.lu Proje, Sonuç raporu (Yayınlanmadı).
37. Özçelik, H., Özhatay, N. (2006). Türkiye’nin 122 Önemli Bitki Alanı (Edtr: N. Özhatay, A. Byfield, S. Atay) Sultan Dağları (Isparta, Afyon, Konya). Ankara, s. 286-288.
38. Özçelik, H. (2012). The endemic plant taxa of the Köprülü Kanyon National Park and its surroundings (Antalya-Isparta). Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi,16, 3: 279-296.
39. Özçelik, H., Çinbilgel, İ., Muca, B., Tavuç, İ., Koca, A., Bebekli, Ö. (2015a). Ecosystem Diversity of Isparta and Its Important Species to be Monitored. 1st International Congress on Applied Biological Sciences, 16-20 Eylül 2015, Makedonia.
40. Özçelik, H., Çinbilgel, İ., Muca, B., Tavuç, İ., Koca, A., Bebekli, Ö. (2015b). Isparta İli Karasal ve İç Su Ekosistem Çeşitliliği Koruma ve İzleme Çalışmaları. II. Ulusal Botanik/Bitki Bilimi Kongresi. Özet bildiri.
41. Özçelik, H., Çinbilgel, İ., Muca, B., Tavuç, İ, Koca, A., Bebekli, Ö. (2016). Burdur Yöresinin Bitki Envanteri (Ekonomik, Nadir ve Endemik Bitkileri). Sistem Ofset, Ankara.
42. Özçelik, H. (2017). Dedegül Dağı ve yöre için anlamı, Isparta Dergisi, Yıl 18, sayı 104, Mayıs-Ağustos 2017; s. 38-42.
43. Özçelik, H. (2018a). Flora ınventory of Köprülü Kanyon National Park (Antalya-Isparta). Türkiye Ormancılık Dergisi, 19, 1: 40 – 50.
44. Özçelik, H. (2018b). Burdur Gölü Sulak Alanı Üzerine Tehditler ve Yönetim Planı Üzerine Öneriler. 1st International Symposium on Silvopastoral Systems and Nomadic Societies in Mediterranean Countries,Isparta, Türkiye, 22 - 24 Ekim 2018.
45. Özçelik, H. (2019). Biodiversity in the Lakes Region (Türkiye) and its agricultural ımportance. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 23(2): 315-328.
46. Özçelik, H. (2022). A suggested protection plan for ımportant plants, areas and habitats of Köprülü Canyon National Park (Antalya). Journal of Protected Areas Research (JoPAR), 1 (1): 01-23.
47. Özen, M., Fakir, H. (2015). Isparta Kasnak Meşesi Tabiatı Koruma Alanı ve çevresinin florası. S. Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Derg., 19(3): 48-65.
48. Özhatay, N., Byfield, A., Atay, S. (2005). Türkiye’nin 122 Önemli Bitki Alanı ÖBA Projesi. WWF, Doğal Hayatı Koruma Derneği yayını, İstanbul.
49. Peşmen, H., Güner, A. (l976). Dedegöl Dağı (Isparta) Florası, TÜBİTAK, Proje No: TBAG-164.(Kesin rapor), Ankara.
50. Sabuncu, R. (2002). Meşe ormanlarımıza genel bir bakış ve Kasnak Meşesi örneği. Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü Yayınları, Dergi Serisi, Sayı 4.
51. Sağlam, C. (2007). Davras Dağı (Isparta) ve çevresinin orman ve çalı vejetasyonu. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11(2): 140 - 157, Basım tarihi: 09.04.2009.
52. Yalçınkaya, S. (1989). Isparta-Ağlasun (Burdur) Dolaylarının Jeolojisi, İ.Ü, Fen Bil. Enst. Doktora Tezi (Yayınlanmamış).
53. Yalçın, A. (1993). Yukarı Aksu (Isparta) Havzası Mühendislik Jeolojisi İncelenmesi. S.D. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Isparta (Yayınlanmamış).