Yeraltı Raylı Sistem Yapılarına Ait Dış Mekân Asansör Zarflarının Yakın Çevre İle İlişkisi ve Fiziksel Açıdan İncelenmesi

Öz

Yeraltı metro ulaşım yapılarında, düşey sirkülasyonu sağlamak amacı ile statik-dinamik merdivenler haricinde, çelik veya betonarme strüktüre sahip asansör şaftları da kullanılmaktadır. Bu şaftlar konkors olarak adlandırılan yapı içerisinde, tren hattı ile turnike holü ve turnike holü ile istasyon girişi arasındaki düşey yaya, engelli, bavul veya pusetli yolcu sirkülasyonunu sağlamak üzere konumlandırılmaktadır. Bu düşey sirkülasyon çözümü, öncelik olarak yaşlı ve engellilerin kullanımı için oluşturulduğundan engelli asansörü olarak da adlandırılmaktadır. Konkorsların içinde yer alan asansör zarflarında, kat aralarında ve yüzeye erişim kısmında cam ve metal malzeme kullanılmaktadır ve genellikle panoramik çözümlere gidilmektedir. Bu çalışmada yeraltı metro ulaşım yapılarında dış mekan engelli asansör zarflarının genellikle panoramik (şeffaf) olarak tasarlanması ve uygulanmasının bir zorunluluktan mı kaynaklı olduğunun incelenmesi ve şeffaf olmayan asansör zarflarının uygulanabilirliğinin de araştırılması amaçlanmıştır. Söz konusu yeraltı metro projelerinin konkors yapılarında kullanılan dış mekan engelli asansörlerinin yakın çevre ile olan ilişkisi de ayrıca incelenerek değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Asansör
• Sirkülasyon
• Zarf Tasarımı
• Cam
• Çelik.

Teşekkür

Makalede ulusal ve uluslararası araştırma ve yayın etiğine uyulmuştur. Çalışmada etik kurul izni gerekmemiştir.

Physical Research of Outdoor Elevator Envelopes of Underground Rail System Structures in Terms of Their Relationship with The Close Environment

Öz

In metro transportation structures, in addition to stairs, elevator shafts with steel or reinforced concrete structures are also used to ensure vertical circulation. These shafts are positioned to ensure vertical passenger circulation between the train line and the station entrance. Since this vertical circulation solution was created primarily for the use of the elderly and disabled, it is also called a disabled elevator. Glass and metal materials are generally used in elevator envelopes. When glass material is used, the envelope is called a panoramic elevator. In this study, it is aimed to examine whether the panoramic design and implementation of outdoor disabled elevator envelopes in underground metro transportation structures is a necessity or the feasibility of a non-transparent elevator envelope design. The relationship of outdoor disabled elevators used in the concourse structures of underground metro projects with the immediate environment was also examined and evaluated.

Anahtar Kelimeler

• Elevator
• Envelope
• Glass
• Steel
• Circulation.

Kaynakça

1. Aktop Maden, D. & Avlar, E. (2017). Yer altı metro istasyonlarında mekân tasarımı üzerine bir araştırma. Trakya Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Sayı: 18.
2. Akyürek, Y. (1998). Mimarlar Cam Seçimi ve Tasarımında Daha Etkili Olabilmeli. Şişecam, Camtaş Düzcam Pazarlama A.Ş. Teknik Bilgi Kitapçığı: Şişecam.
3. Arpacıoğlu, Ü., Çalışkan, C. İ, Şahin, B. & Ödevci, N. (2020). Mimari planlamada günışığı etkinliğinin arttırılması için kurgusal tasarım destek modeli. Tasarım+Kuram Dergisi. Sayı: 29.
4. Çetindağ, B. (2003). Metro İstasyonları Tasarım Kriterleri İstanbul Metrosu Ve Londra Tottenham Court Road İstasyonu Örnekleri. (Yüksek Lisans Tezi). İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
5. Demir, E. (2007). Metro Duraklarının Mekânsal Özellikleri ve Kent İmajı Üzerindeki Etkileri: Ankara Kızılay-Batıkent Metro Hattı Analizi. (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
6. Eşsiz, Ö. (2004). Teknolojinin Cam Cephe Panellerine Getirdiği Yenilikler, 1. Ulusal Çatı ve Cephe Kaplamalarında Çağdaş Malzeme ve Teknolojiler Sempozyumu, 2-3 Nisan 2004, Çatıder, İstanbul, s. 73-82.
7. Mermi, G. (2023). Makale içinde kullanılan fotoğraflar orijinal olup Yazar tarafından çekilmiştir.
8. Schittich, C. (2001). In Detail Building Skins, Concepts, Layers, Materials, Birkhauser, Basel.

9. Şenkal Sezer, F. (2005). Farklı cam türlerinin performans kriterlerinin incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt 10, Sayı 1.
10. Şişecam (2024). Düzcam Performans Tablosu, Şişecam Düzcam Teknik Kataloğu.
11. Tekin, Ç. (2005). Giydirme Cephe Tasarımındaki Kriterler. 3. Ulusal Çatı ve Cephe Sempozyumu. İTÜ Mimarlık Fakültesi, İstanbul.
12. Tuğral, F. (2021). Metro Yapılarındaki İç Mekân Tasarımının Sirkülasyon Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Ankara Örneği. (Yüksek Lisans Tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.