Çocuklarda Algılanan Stres ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, ilkokul 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin algılanan stres düzeyleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma, Gaziantep’te bulunan bir ilkokulda 220 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak 7-11 yaş arası çocuklar için algılanan stres düzeyi ölçeği, çocuklar için yaşam doyumu ölçeği ve kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız gruplar t testi, Pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bağımsız gruplar t testi sonucunda kız öğrencilerin algılanan stres düzeylerinin erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu bulunmuştur. Korelasyon analizi sonucunda, algılanan stres ile yaşam doyumu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Regresyon analizi sonuçları, algılanan stresin yaşam doyumunu %16 oranında yordadığını göstermektedir. Araştırmanın bulguları, literatürdeki diğer çalışmalarla tutarlılık göstermektedir. Araştırma sonuçları, öğrencilerin yaşam kalitelerini artırmak ve sağlıklı psikolojik gelişimlerini desteklemek için, stres kaynaklarının azaltılması ve stresle başa çıkma becerilerinin geliştirilmesinin önemini vurgulamaktadır. Araştırma sonuçlarından hareketle, eğitim kurumları ve ebeveynler tarafından çocukların stres düzeylerinin izlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması önerilmektedir. Öğrencilerin yaşam doyumunu artırmak için geliştirilecek grup rehberliği programlarına stresle başa çıkmaya yönelik etkinlikler eklenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Algılanan stres
• ilkokul öğrencileri
• yaşam doyumu

Examining the Relationship Between Perceived Stress and Life Satisfaction among Children

Öz

The purpose of this study is to examine the relationship between perceived stress levels and life satisfaction of third and fourth grade primary school students. The study was conducted with 220 students at primary school in Gaziantep, Türkiye. Perceived stress level scale for children aged 7-11, life satisfaction scale for children and personal information form were used as data collection tools. Independent groups t-test, Pearson correlation analysis and simple linear regression analysis were used. As a result of the independent groups t-test, it was found that perceived stress levels of female students were significantly higher than male students. And as a result of the correlation analysis, a significant negative relationship was found between perceived stress and life satisfaction. The regression analysis results showed that perceived stress predicts life satisfaction by 16%. The findings of this study are consistent with other studies in literature. The research results emphasize the importance of reducing stress sources and developing stress coping skills in order to increase the quality of life of students and support their healthy psychological development. Based on the research results, it is recommended that educational institutions and parents monitor children's stress levels and take the necessary precautions. Activities aimed at coping with stress can be added to group guidance programs to be developed to increase students' life satisfaction.

Kaynakça

1. Abolghasemi, A. ve Varaniyab, S. T. (2010). Resilience and perceived stress: predictors of life satisfaction in the students of success and failure. ProcediaSocial and Behavioral Sciences, 5, 748-752. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.07.178
2. Akatlı, R. (2023). Sağlık çalışanı ebeveynlerin stres ve yaşam doyumu düzeyleriyle çocuk yetiştirme tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Çankırı Karatekin Üniversitesi.
3. Altay, D. ve Ekşi, H. (2018). Çocuklar için yaşam doyumu ölçeği geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. 5. Uluslararası Eğitim Bilimleri Sempozyumu'nda sunulan tam metin bildiri (ss. 354-362), İstanbul, Türkiye.
4. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2013). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Pegem Akademi.
5. Chow, H. P. (2005). Life satisfaction among university students in a Canadian prairie city: A multivariate analysis. Social Indicators Research, 70(2), 139-150. https://doi.org/10.1007/s11205-004-7526-0
6. Cüceloğlu, D. (2000). İnsan ve Davranışı. Remzi Kitabevi.
7. Davis, C. ve Turner‐Cobb, J. M. (2023). The perceived stress scale for kids (PeSSKi): Initial development of a brief measure for children aged 7–11 years. Stress and Health, 39(1), 125-136. https://doi.org/10.1002/smi.3174
8. Demirel, S., ve Canat, S. (2004). Ankara’daki beş eğitim kurumunda kendini yaralama davranışı üzerine bir çalışma. Kriz Dergisi, 12(3), 1-9. https://doi.org/10.1501/Kriz_0000000210

9. Diener, E., Suh, E. M., Lucas, R. E. ve Smith, H. L. (1999). Subjective Well-Being: Three Decades of Progress. Psychological Bulletin, 125(2), 276-302. https://doi.org/10.1037/0033-2909.125.2.276
10. Ekşi, H., Çini, A. ve Sevim, E. (2020). Çocuklarda Okul Temelli Yalnızlık ve Yaşam Doyumu Arasındaki İlişkide Algılanan Stresin Aracı Rolü. Kastamonu Education Journal, 28(3), 1460-1470. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4128
11. Ekşi, H. ve Kızık, C. (2023, 8-9 Temmuz). 7-11 yaş arası çocuklar için algılanan stres ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması [Bildiri sunumu]. 1. Uluslararası Selçuk Bilimsel Araştırmalar Kongresi, Konya, Türkiye.
12. Ercen, R. Ç. (2022). 9-11 yaş arası çocuklarda ekran kullanım düzeyleri ile ilişkili faktörler: algılanan stres, yaşam doyumu, otomatik düşünceler / Factors related to screen use in children aged 9-11: stress, life satisfaction, automatic thoughts. İstanbul Arel Üniversitesi.
13. Gadermann, A.M., Schonert-Reichl, K. ve Zumbo, B. (2010). Investigating validity evidence of the satisfaction with life scale adapted for children. Social Indicators Research, 96, 229-247. https://doi.org/10.1007/s11205-009-9474-1
14. Güçlü, N. (2001). Stres yönetimi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 91-109.
15. Gümüştekin, G. ve Öztemiz, B., (2005). Örgütlerde Stresin Verimlilik ve Performansla Etkileşimi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 271-288.
16. Hampton, N. Z. ve Marshall, A. (2000). Culture, gender, self-efficacy and life satisfaction: A comparison between Americans and Chinese people with spinal cord injures. Journal of Rehabilitation, 66(3), 21-29.
17. Hinkle Jr, L. E. (1973). The concept of “stress” in the biological and social sciences. Science, Medicine and Man, 1(1), 31-48.
18. Holland, P., Tham, T. L., Sheehan, C. ve Cooper, B. (2019). The impact of perceived workload on nurse satisfaction with work-life balance and intention to leave the Occupation. Applied Nursing Research, 49, 70–76. https://doi.org/10.1016/j.apnr.2019.06.001
19. Hong, S. M. ve Giannakopoulos, E. (1994). Effects of age, sex, and university status on life satisfaction. Psychological Reports, 74(1), 99-103. https://doi.org/10.2466/pr0.1994.74.1.99
20. Köknel, Ö. (1987). Zorlanan İnsan. Altın Kitaplar Yayınevi.
21. Kurtoğlu Karataş, B. (2019). 9-11 Yaş grubu çocukların bilişsel duygu düzenleme stratejileri ve öz saygı düzeyleri arasındaki ilişki. [Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
22. Lewis, A. D., Huebner, E. S., Malone, P. S. ve Valois, R. F. (2011). Life satisfaction and student engagement in adolescents. Journal of Youth and Adolescence, 40, 249-262. https://doi.org/10.1007/s10964-010-9517-6
23. Lupien, S. J., McEwen, B. S., Gunnar, M. R., & Heim, C. (2009). Effects of stress throughout the lifespan on the brain, behaviour and cognition. Nature Reviews Neuroscience, 10(6), 434–445. https://doi.org/10.1038/nrn2639
24. Matheny, K. B., Roque Tovar, B. E. ve Curlette, W. L. (2008). Perceived stress, coping resources, and life satisfaction among US and Mexican college students: A cross cultural study. Anales de Psicología, 24(1), 49-57.
25. Suldo, S. M. ve Huebner, E. S. (2004). Does life satisfaction moderate the effects of stressful life events on psychopathological behavior during adolescence? School Psychology Quarterly, 19(2), 93–105. https://doi.org/10.1521/scpq.19.2.93.33313
26. Oral T. ve Ersan C. (2017). Çocuklarda algılanan stres ölçeğinin Türkçe’ye uyarlama çalışması, Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 37, 419 – 428.
27. Özgüven, E. (1994). Psikolojik testler. Yeni Doğuş Matbaası.
28. Öztürk, M. G. (2022). Algılanan stres ve yaşam doyumu ile kompulsif satın alma ilişkisi [Master’s thesis], Işık Üniversitesi.
29. Tunç, E. (2019). Çalışan annelerin kişilik özellikleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişkide çalışmaya ilişkin suçluluğun aracı rolü. Turkish Studies Social Sciences, 14(6), 3493-3510. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.39714
30. Ulaş Kadıoğlu, B., Soylar, P. ve Güneş, G. (2021). Üniversite öğrencilerinin koronavirüs hakkındaki bilgi, tutum ve davranışları ile stres düzeylerinin değerlendirilmesi. Sağlık Bilimlerinde Eğitim Dergisi, 1(4), 36-49.
31. Uyan, A. (2014). Ergenlerde algılanan stres ile sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi [Master’s thesis], İstanbul Arel Üniversitesi.
32. Yasin, E. T. (2021). Algılanan stres ve yaşam doyumunun y kuşağı annelerin dini inançlarıyla ilişkisi. [Yüksek Lisans Tezi]. Beykent Üniversitesi.