Bipolar Bozukluk ve Sanatsal Yaratıcılık İlişkisi Üzerine Bir Derleme

Öz

Bipolar bozukluk, yoğun duygusal dalgalanmalar ile karakterize edilen ve yaygın rastlanan bir ruh sağlığı sorunudur. Bu bozukluk, mani ve depresyon semptomları arasında dalgalanmaların görüldüğü aşırı coşku ve enerji patlamaları ile derin hüzün ve umutsuzluk dönemlerini kapsar. Bunun yanında bu tür duygusal ve enerjik dalgalanmalar, bazı bireylerde yaratıcı süreçleri ve sanatsal üretkenliği arttırabilmektedir. Araştırmacılar birçok ünlü sanatçının bipolar bozukluk ile mücadele ettiğine ve bu durumun sanatçıların yaratıcılıklarını beslediğine dikkat çekmektedir. Bipolar bozukluk tanısı olan kişilerin, mani dönemine özgü yüksek enerji ve özgüven ile yenilikçi ve cesur projeler ortaya koydukları, depresif dönemlerde derin duygusal deneyimlerini sanatsal ifadelerine yansıttıkları ifade edilmektedir. Diğer yandan bipolar bozukluk, bireyler için aynı zamanda ciddi zorluklar ve riskler de taşır. Yaratıcılık artışı, bozukluğun getirdiği kişisel ve sosyal sorunlar nedeniyle sürdürülebilir olmayabilir. Tedavi ve sosyal destek, bireylerin hem ruhsal sağlıklarını korumaları hem de sanatsal üretkenliklerini dengeli bir şekilde devam ettirebilmeleri için kritik öneme sahiptir. Dolayısıyla bipolar bozukluk ve sanatsal yaratıcılık arasındaki ilişkinin karmaşık ve çok boyutlu doğası, her iki alanın da dikkatli bir şekilde ele alınmasını gerektirmektedir. Bu geleneksel derlemede bipolar bozukluk ve sanatsal yaratıcılık arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bipolar bozukluk
• Sanat
• Yaratıcılık

A Review on the Relationship Between Bipolar Disorder and Artistic Creativity

Öz

Bipolar disorder is a common mental health condition characterized by intense emotional fluctuations. This disorder includes extreme bursts of enthusiasm and energy, with fluctuations between symptoms of mania and depression, as well as periods of deep sadness and hopelessness. In addition, such emotional and energetic fluctuations can enhance creative processes and artistic productivity in some individuals. Researchers point out that many famous artists struggle with bipolar disorder and that this condition fosters their creativity. It is stated that individuals diagnosed with bipolar disorder put forward innovative and bold projects with high energy and self-confidence specific to the manic period, and reflect their deep emotional experiences in their artistic expressions during depressive periods. On the other hand, bipolar disorder also poses serious challenges and risks for individuals. The increase in creativity may not be sustainable due to the personal and social problems brought about by the disorder. Treatment and social support are critical for individuals to both maintain their mental well-being and continue their artistic productivity in a balanced way. Therefore, the complex and multidimensional nature of the relationship between bipolar disorder and artistic creativity requires both areas to be carefully addressed. This traditional review aims to examine the relationship between bipolar disorder and artistic creativity.

Anahtar Kelimeler

• Bipolar disorder
• Art
• Creativity

Kaynakça

1. Adrienne, S. (2007). Mental illness and creativity: A neurological view of the “tortured artist”. Stanford Journal of Neuroscience, 1(1), 21-24.
2. Akiskal, H. S., Akiskal, K., Allilaire, J. F., Azorin, J. M., Bourgeois, M. L., Sechter, D., Fraud, J. P., Chatenet-Duchene, L., Lancrenon, S., Perugi, G., & Hantouche, E. G. (2005). Validating affective temperaments in their subaffective and socially positive attributes: psychometric, clinical and familial data from a French national study. Journal of Affective Disorders, 85, 9-36.
3. Altekin, S. (2012). Yaratıcılık potansiyelini bir beceriye dönüştürmek mümkün. American Psychological Association, (2022). http://www.Serapaltekincom/Yaraticilik.php
4. Andreasen, N. C. (1987). Creativity and mental illness: Prevalance rates in writers and their first-degree relatives. American Journal of Psychiatry, 144(10),1288-1292.
5. Andreasen N. C. & Powers, S. (1974). Over inclusive thinking in mani and schizophrenia. British Journal of Psyhiatry, 125, 452-456.
6. Aristoteles. (2011). Poetika (F. Akderin, Çev.). SAY Yayınları.
7. Aydemir, Ö., Karadere, M. E. & Karamustafalıoğlu, O. (2018). Bipolar bozukluk tanısı almış resim sanatçılarında yaratıcılık ve psikopatoloji ilişkisi: Bir kesitsel çalışma. Türk Psikiyatri Dergisi, 29(1), 9-15.
8. Delcourt, T. (2013). Create to Live, Live to Create, L’Aged’Homme.

9. Delcourt, T. (2015). From The Intimate to The Universal. Actes Sud.
10. Delcourt, T. (2018). The Artist’s Madness: Creating on The Edge of The Abyss. Max Milo.
11. Duygu Durum Vakfı. (2024). Duygudurum bozuklukları bipolar bozukluk http://www.duygudurumvakfi.com/duygudurum/bipolar-bozukluklar-ve-yaraticilik
12. Fodor, E. M. (1999). Subclinical inclination toward manic-depression and creative performance on the remote associates test. Personality and Individual Differences, 27, 1273-1283.
13. Forgeard, M. (2008). Linguistic styles of eminent writers suffering from unipolar and bipolar moods wings. Creativity Research Journal, 2, 81-92.
14. Furnham, A., Batey, M., Anand, K. & Manfield, J. (2008). Personality, hypomania, intelligence and creativity. Personality and Individual Differences, 44, 1060-1069.
15. Gaut, B. (2010). The philosophy of creativity. Philosophy Compass, 5(12), 1034-1046.
16. Gerring, J. R. & Zimbardo, P. G. (2020). Psychology life. Pearson Education.
17. Grande, I., Berk, M., Birmaher, B. & Vieta, E. (2016). Bipolar disorder. Lanset, 387(10027), 1561-1572. https://doi:10.1016/S0140-6736(15)00241-X
18. Hançerlioğlu, O. (2012). Düşünce Tarihi. Remzi Kitapevi.
19. Harrison, P. J, Geddes, J. R. & Tunbridge, E. M. (2017). The emerging neurobiology of bipolar disorder. Trends in Neurosciences, 41(1), 18-30. https://doi:10.10167/j.tins.2017.10.006
20. Jamison, K. R. (1989). Mood disorders and patterns of creativity in British writers and artists. Psychiatry, 52, 125−134.
21. Jamison, K. R. (1993a). Mani-depresif hastaların sanatsal yetenekleri üzerine bir inceleme. Comprehensive Psychiatry, 34(4), 336-341.
22. Jamison, K. R. (1993b). Touched with fire: Manic-depressive illness and the artistic temperament. FreePress.
23. Jamison, K. R., (1995). Manic depressive illness and creativity: Does some fine madness plague great artists? http://www.mmu.k12.vt.us/teachers/kefferm/humanbio/nervous/articles/1995%20feb%20depression%20and%20creativitpdf
24. Johnson, S. L., Murray, G., Fredrickson, B., Youngstrom, E. A., Hinshaw, S., Malbrán, A. & Sachs, G. (2012). Creativity and bipolar disorder: Touched by fire or burning without of control. Frontiers in Psychology, 3, 1-14. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2012.00235
25. Juda, A. (1949). The relationship between high estmental capacity and psychic abnormalities. American Journal of Psychiatry, 106, 296-307.
26. Judith, R. (2010). Introductionto Art Theraphy. Routledge.
27. Karaytuğ, M. O, Tamam, L., Demirkol, M. E. & Namlı, Z. (2022). Bipolar bozukluk tanılı hastalarda tedaviye uyum ve ilişkili faktörler. Health Care Sciences and Services, 31(1), 21-27. https://doi:10.17827/aktd.1055451
28. Kireç, D. (2019). Psikanalitik kuram çerçevesinde psikolojik rahatsızlıkların yaratıcılığa ve sanat eserlerine yansıma. Kesit Akademi Dergisi, (18), 258-271.
29. Köknel, Ö. (2005). İnsanı Anlamak. Altın Kitapları.
30. Lloyd-Evans R, Batey M, & Furnham, A. (2006). Bipolar disorder and creativity: Investigating a possible link. Nova Press.
31. Ludwig, A. M. (1992a). Creativity, culture and psychotherapy. American Journal of Psychotherapy, 46(3), 328-329. doi:10.1176/appi.psychotherapy.19
32. Ludwig, A. M. (1992b). Culture and creativity. American Journal of Psychotherapy, 46, 454-469. https://doi.org/10.1176/appi.psychotherapy.1992.46.3.454
33. Maureen, N. (1998). Creativity, thearts and madness. Roeper Review, 21(1), 47-50.
34. May, R. (2008). Yaratma Cesareti. (A. Oysal, Çev.). Metis Yayınları.
35. McDermott, J. F. (2001). Emily dickinson revisited: Astudy of periodicity in her work. American Journal of Psychiatry, 158, 686-690.
36. Murray, G. & Johnson S. L. (2010). The clinical significance of creativity in bipolar disorder. Comprehensive Psychiatry, 29(3), 207-217.
37. Post, F. (1994). Creativity and psychopathology. British Journal of Psychiatry, 165, 22-34.
38. Rothenberg, A. (2006). Creativity the healthy muse. Medicine and Creativity, 368, 58-59.
39. Runco, M. A. & Jaeger, G. J. (2012). Yaratıcılığın standart tanımı. Creativity Research Journal, 24(1), 92-96.
40. San, İ. (2008). Sanat ve Eğitim. Ütopya.
41. Schuldberg, D. (1990). Schizotypal and hypomanic traits, creativity, and psychological health. Creativity Research Journal, 3, 218-230.
42. Schuldberg, D. (2001). Six subclinical spectrum traits in normal creativity. Creativity Research Journal, 13, 5-16.
43. Smith, D. J., Whitham, E. A. & Ghaemi, S. N. (2012). Bipolar disorder. Handbook of Clinical Neurology, 106, 251-63. https://doi:10.1016/B978-0-444-52002-9.00015-2
44. Solovay, M. R., Shenton, M. E. & Holzman, P. S. (1987). Comparative studies of thought disorder: Mania and schizophrenia. Archieves of General Psychiatry, 44, 13-20.
45. Soygür, H. (1999). Sanat ve Delilik. Klinik Psikiyatri, 2, 124-133.
46. Sungur, N. (1992). Yaratıcı Düşünce. Özgür.
47. Teber, S. (2004). Melankoli. Say.
48. Tufan, E., Başar, K. ve Özdel, K. (2014a). Sanat terapisi uygulamalarında bipolar bozukluk: olgu sunumu. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 34(1), 161-165.
49. Tufan, E., Özyurt, G., Karamustafalıoğlu, N. & Öztürk, M. (2014b). Bipolar bozukluk tanılı resim sanatçılarında üretkenlik ve sanatlarının değerlendirilmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 25(3), 157-165.
50. Vieta, E., Salagre, E., Grande, I, Carvalho, A. F., Fernandes, B. S., Berk, M. & Suppes, T. (2018). Early ıntervention in bipolar disorder. American Journal of Psychiatry, 175(5), 411-426. https://doi:10.1176/appi.ajp.2017.17090972
51. Yılmaz, C. ve İkizer, G. (2021). Duygudurum ve anksiyete bozukluklarında psikonöroimmünolojik süreçler ve psikoterapi ile ilişkisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 14(1), 86-97.
52. Wadeson, H. S. (1970). Manic-depressive art. The Journal of Nervous and Mental Disease, 150(3), 215-31.
53. Wadeson, H. S. (1980). Art Psychotherapy. John Wiley and Sons.
54. Wheatley, D. (2015). Bipol art: Art in therapy for bipolar disorder. Springer.
55. Wills, G. I. (2013). Forty lives in the bebop business: Mental health in a group of eminent jazz musicians. British Journal of Psychiatry, 183, 255-259.