Araştırma Makalesi

Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi

Cilt: 3 Sayı: 2 29 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, yetişkinlerde algılanan ebeveyn tutumlarının (demokratik, otoriter ve koruyucu) pozitif ve negatif duygusal tepkisellik ile ilişkisini incelemek ve söz konusu tutumların bu değişkenler üzerindeki yordayıcı rolünü belirlemektir. Araştırmada ayrıca, duygusal tepkisellik düzeylerinin cinsiyet ve psikolojik destek alma durumuna göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, yaşları 18 ile 65 arasında değişen 459 yetişkinden oluşmaktadır. Veriler; Kişisel Bilgi Formu, Anne Baba Tutumları Ölçeği ve Perth Duygusal Tepkisellik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon katsayısı, bağımsız örneklemler t-testi ve hiyerarşik çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre, demokratik ebeveyn tutumu ile pozitif duygusal tepkisellik arasında pozitif ilişki; koruyucu ve otoriter ebeveyn tutumları ile negatif duygusal tepkisellik arasında pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizi sonucunda ise demokratik ebeveyn tutumunun pozitif duygusal tepkiselliği, koruyucu ebeveyn tutumunun da negatif duygusal tepkiselliği anlamlı düzeyde ve pozitif yönde yordadığı bulunmuştur. Buna karşın otoriter ebeveyn tutumunun, regresyon modelinde duygusal tepkisellik alt boyutları üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisi saptanmamıştır. Kadınların hem pozitif hem de negatif duygusal tepkisellik puanlarının erkeklerden anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Ayrıca psikolojik destek alan bireylerin negatif duygusal tepkisellik puanları daha yüksek iken psikolojik destek almayan bireylerin pozitif duygusal tepkisellik puanları daha yüksek bulunmuştur. Araştırma sonuçları, yetişkinlerin duygusal tepkiselliğinin şekillenmesinde algılanan ebeveyn tutumlarının etkili olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kurul onayı, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, İnsan Araştırmaları Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulunun 22/02/2024 tarihli 02/01 sayılı karar ile alınmıştır.

Kaynakça

  1. Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S. ve Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 30(2), 217-237. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.11.004
  2. Balaban, G. ve Bilge, Y. (2021). Perth Duygusal Tepkisellik Ölçeği-Kısa Formunun Türk toplum örneklemindeki psikometrik özellikleri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 13(1), 281-297.
  3. Carver, C. S., Johnson, S. L. ve Joormann, J. (2008). Serotonergic function, two-mode models of self-regulation, and vulnerability to depression: What depression has in common with impulsive aggression. Psychological Bulletin, 134(6), 912-943. https://doi.org/10.1037/a0013740
  4. Chaplin, T. M. ve Aldao, A. (2013). Gender differences in emotion expression in children: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 139(4), 735-765. https://doi.org/10.1037/a0030737
  5. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. bs.). Lawrence Erlbaum Associates.
  6. Cohn, M. A., Fredrickson, B. L., Brown, S. L., Mikels, J. A. ve Conway, A. M. (2009). Happiness unpacked: Positive emotions increase life satisfaction by building resilience. Emotion, 9(3), 361-368. https://doi.org/10.1037/a0015952
  7. Davidson, R. J. (2000). Affective style, psychopathology, and resilience: Brain mechanisms and plasticity. American Psychologist, 55(11), 1196-1214. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.11.1196
  8. Dejonckheere, E., Mestdagh, M., Houben, M., Rutten, I., Sels, L., Kuppens, P. ve Tuerlinckx, F. (2019). Complex affect dynamics add limited information to the prediction of psychological well-being. Nature Human Behaviour, 3, 478-491. https://doi.org/10.1038/s41562-019-0555-0

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aile Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

29 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

13 Şubat 2026

Kabul Tarihi

10 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Tunç, A. (2026). Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi, 3(2), 311-343. https://doi.org/10.5281/zenodo.21137097
AMA
1.Tunç A. Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi. 2026;3(2):311-343. doi:10.5281/zenodo.21137097
Chicago
Tunç, Abdullah. 2026. “Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi”. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi 3 (2): 311-43. https://doi.org/10.5281/zenodo.21137097.
EndNote
Tunç A (01 Ağustos 2026) Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi 3 2 311–343.
IEEE
[1]A. Tunç, “Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi”, Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi, c. 3, sy 2, ss. 311–343, Ağu. 2026, doi: 10.5281/zenodo.21137097.
ISNAD
Tunç, Abdullah. “Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi”. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi 3/2 (01 Ağustos 2026): 311-343. https://doi.org/10.5281/zenodo.21137097.
JAMA
1.Tunç A. Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi. 2026;3:311–343.
MLA
Tunç, Abdullah. “Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi”. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi, c. 3, sy 2, Ağustos 2026, ss. 311-43, doi:10.5281/zenodo.21137097.
Vancouver
1.Abdullah Tunç. Yetişkinlerde Algılanan Ebeveyn Tutumlarının Pozitif ve Negatif Duygusal Tepkisellikle İlişkisinin İncelenmesi. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi. 01 Ağustos 2026;3(2):311-43. doi:10.5281/zenodo.21137097