Araştırma Makalesi

Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü

Cilt: 3 Sayı: 2 29 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü

Öz

Akıllı telefonların yaygınlaşmasıyla birlikte sosyotelist davranışlar, günlük sosyal etkileşimlerde giderek daha yaygın hâle gelmiş ve özellikle yaşlı yetişkinler arasında kişilerarası ilişkiler açısından önemli sonuçlar doğurabilecek bir olguya dönüşmüştür. Sosyotelizme maruz kalma, bireylerin kendi sosyotelist davranışlarını şekillendirebilmektedir; bu süreçte yaşam doyumu gibi psikolojik kaynaklar ise koruyucu bir işlev üstlenebilmektedir. Bu çalışma, yaşlı yetişkinler arasında sosyotelizme maruz kalma ile sosyotelist olma arasındaki ilişkide yaşam doyumunun düzenleyici rolünü incelemeyi amaçlamıştır. Bu çalışmaya 60-85 yaş arası (Ort. = 66,47, SS = 5,42) 470 yaşlı yetişkin dâhil edilmiştir. Veriler çevrim içi anket yoluyla toplanmıştır. Katılımcılar Genel Sosyotelist Olma ve Genel Sosyotelizme Maruz Kalma Ölçekleri ve Yaşam Doyumu Ölçeği’ni doldurmuştur. Veri analizleri SPSS programı kullanılarak gerçekleştirilmiş ve yaşam doyumunun düzenleyici rolü Hayes’in PROCESS makrosu kullanılarak test edilmiştir. Günlük akıllı telefon kullanım süresi kontrol edilerek gerçekleştirilen analiz sonucunda, sosyotelizme maruz kalma, yaşam doyumunun tüm düzeylerinde sosyotelist olma ile olumlu yönde ilişkili olmakla beraber, bu ilişkinin düşük yaşam doyumuna sahip bireylerde en güçlü, yüksek yaşam doyumuna sahip bireylerde ise en zayıf olduğu görülmüştür. Bu bulgular, yaşlı bireylerde yaşam doyumu düzeyine bağlı olarak sosyotelizme maruz kalma ile sosyotelist davranış arasındaki ilişkinin farklılaştığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yazar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma için etik kurul onayı, Samsun Üniversitesi Etik Kurulu’ndan 27/06/2025 tarihli 2025/170 sayılı karar ile alınmıştır.

Kaynakça

  1. Alberts, L., Lyngs, U. ve Lukoff, K. (2024). Designing for sustained motivation: A review of Self-Determination Theory in behaviour change technologies. Interacting with Computers, iwae040, 1-22. https://doi.org/10.1093/iwc/iwae040
  2. Al-Saggaf, Y. (2023). Does the experience of being phubbed by friends affect psychological well-being? The mediating roles of loneliness, relationship satisfaction, and self‐esteem. Human Behavior and Emerging Technologies, 2023(1), 9920310. https://doi.org/10.1155/2023/9920310
  3. Al-Saggaf, Y. ve Hogg, R. (2024). The effect of children’s phubbing on parents’ psychological wellbeing: A moderated mediation analysis. Human Behavior and Emerging Technologies, 2024(1), 9719351. https://doi.org/10.1155/2024/9719351
  4. Andrade, C. (2020). The limitations of online surveys. Indian Journal of Psychological Medicine, 42(6), 575-576. https://doi.org/10.1177/0253717620957496
  5. Arenz, A. ve Schnauber-Stockmann, A. (2024). Who “phubs”? A systematic meta-analytic review of phubbing predictors. Mobile Media & Communication, 12(3), 637-661. https://doi.org/10.1177/20501579231215678
  6. Atchley, R. C. (1989). A continuity theory of normal aging. The Gerontologist, 29(2), 183-190. https://doi.org/10.1093/geront/29.2.183
  7. Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. Prentice Hall.
  8. Bethlehem, J. (2010). Selection bias in web surveys. International Statistical Review, 78(2), 161-188. https://doi.org/10.1111/j.1751-5823.2010.00112.x

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yaşlanma Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

29 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

10 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

24 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 3 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ebeoğlu Duman, M. (2026). Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi, 3(2), 393-422. https://doi.org/10.5281/zenodo.21925094
AMA
1.Ebeoğlu Duman M. Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi. 2026;3(2):393-422. doi:10.5281/zenodo.21925094
Chicago
Ebeoğlu Duman, Melisa. 2026. “Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü”. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi 3 (2): 393-422. https://doi.org/10.5281/zenodo.21925094.
EndNote
Ebeoğlu Duman M (01 Ağustos 2026) Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi 3 2 393–422.
IEEE
[1]M. Ebeoğlu Duman, “Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü”, Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi, c. 3, sy 2, ss. 393–422, Ağu. 2026, doi: 10.5281/zenodo.21925094.
ISNAD
Ebeoğlu Duman, Melisa. “Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü”. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi 3/2 (01 Ağustos 2026): 393-422. https://doi.org/10.5281/zenodo.21925094.
JAMA
1.Ebeoğlu Duman M. Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi. 2026;3:393–422.
MLA
Ebeoğlu Duman, Melisa. “Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü”. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi, c. 3, sy 2, Ağustos 2026, ss. 393-22, doi:10.5281/zenodo.21925094.
Vancouver
1.Melisa Ebeoğlu Duman. Yaşlı Yetişkinlerde Sosyotelizme Maruz Kalma ile Sosyotelist Davranışlar Arasındaki İlişkide Yaşam Doyumunun Düzenleyici Rolü. Psikolojik Araştırma Perspektifleri Dergisi. 01 Ağustos 2026;3(2):393-422. doi:10.5281/zenodo.21925094