AFYONKARAHİSAR MÜZESİ’NİN YEŞİL MÜZE UYGULAMALARI KAPSAMINDA KARŞILAŞTIRMALI OLARAK İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmada, sıklıkla birbirinin yerine kullanılan ancak kavramsal olarak farklılık gösteren “sürdürülebilirlik” ve “yeşil” kavramları incelenmiş; bu bağlamda, yalnızca günümüz toplumuna hizmet etmekle kalmayıp aynı zamanda gelecek kuşaklara koleksiyon, bilgi ve bilinç aktarmayı amaçlayan müzelerin sürdürülebilirlik açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın temel hedefi, “Yeşil Müze” kavramının nasıl uygulanabilir hale getirilebileceğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, Dünya’dan ve Türkiye’den örnekler analiz edilmiş; yeşil bir müze olabilmek için gerekli koşullar enerji ve su verimliliği, doğal aydınlatma, geri dönüşüm uygulamaları, yeniden kullanılabilir malzeme tercihleri, yeşil çatı ve duvar sistemleri, yeşil mimari yaklaşımlar, yerel peyzaj kullanımı ve doğal kaynak tüketiminin azaltılması gibi başlıklar altında incelenmiştir. Ayrıca yeşil müzelerin, sürdürülebilir bir gelecek için eğitici roller üstlenmesi ve bu doğrultuda sergileme tekniklerinde de çevreci yaklaşımları benimsemesi gerektiği vurgulanmıştır. Çalışmada, seçilen ulusal ve uluslararası yeşil müze örnekleri ile Afyonkarahisar Müzesi, en yaygın yeşil bina sertifikasyon sistemlerinden biri olan LEED kriterlerine göre karşılaştırılmış; sürdürülebilir ve çevre dostu müzecilik anlayışına yönelik öneriler geliştirilmiştir. Sonuç olarak, Türkiye'de ve Afyonkarahisar özelinde müzelerde yeşil ilke ve uygulamaların benimsenmesi bir tercih değil, kaçınılmaz bir gereklilik olarak ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• Yeşil Müzeler
• Afyonkarahisar Müzesi
• LEED Sertifikasyon Sistemi

A COMPARATIVE ANALYSIS OF AFYONKARAHISAR MUSEUM'S GREEN MUSEUM PRACTICES

Öz

In this study, the concepts of “sustainability” and “green”, which are often used interchangeably but differ conceptually, are examined; in this context, it is aimed to evaluate museums that not only serve today's society but also aim to transfer collections, knowledge and awareness to future generations in terms of sustainability. The main objective of the study is to reveal how the concept of “Green Museum” can be made applicable. To this end, examples from Turkey and around the world are analyzed and the necessary conditions to become a green museum are examined under headings such as energy and water efficiency, natural lighting, recycling practices, reusable material preferences, green roof and wall systems, green architectural approaches, use of local landscaping and reduction of natural resource consumption. In addition, it is emphasized that green museums should assume educational roles for a sustainable future and adopt environmentalist approaches in exhibition techniques in this direction. In the study, selected national and international examples of green museums and Afyonkarahisar Museum were compared according to LEED criteria, one of the most common green building certification systems, and suggestions were developed for sustainable and environmentally friendly museology. As a result, the adoption of green principles and practices in museums in Turkey and Afyonkarahisar in particular is not a choice but an inevitable necessity.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability
• Green Museums
• Afyonkarahisar Museum
• LEED Certification System

Kaynakça

1. Bayram, S. (2021). Osmanlı’nın Son Dönemlerinde Konya Eski Eserleri ve Konya’da Müze Kurulması Çalışmaları.Selçuklu Medeniyeti Araştırmaları Dergisi (6), 133-164.
2. Brophy, S. S., and Wylie, E. (2013). The green museum: A primer on environmental practice. Altamira press.
3. Burkut, E.B. (2018). Sürdürülebilir Mimari Tasarımların Konya Örneğinde İncelenmesi. Uluslararası Yeşil Başkentler Kongresi. (Konya, 2018), s.208-218.
4. Byers, R. (2008). Green museums + Green exhibits communicating sustainability through content + design, Presented to the Arts Administration program of the University of Oregon in partial fulfillment of the requirements for the Degree of Master’s of Science in Arts Management.
5. Çelik, E. (2009). Yeşil Bina Sertifika Sistemlerinin İncelenmesi Türkiye’de Uygulanabilirliklerinin Değerlendirilmesi, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
6. Dedeoğlu, D. (2020). Yeşil Müzeler; Giriş ve Ankara’da Olası Bir Uygulama, İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi. Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
7. Doğan, M. ve Seçme, D. (2018). Çevre dostu binalar ve yeşil bina sertifika sistemleri. Akademia Disiplinlerarası Bilimsel Araştırmalar Dergisi,Cilt :4 No:1, s.19-27.
8. Erdede, S.B. ve Bektaş, S. (2014). Ekolojik Açıdan Sürdürülebilir Taşınmaz Geliştirme ve Yeşil Bina Sertifika Sistemleri. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, Cilt: 6, No: 1, s.1-12.

9. Erengezgin, Ç. (2005). Enerji Mimarlığı. Ege Üniversitesi Güneş Enerjisi Enstitüsü 4. Yenilenebilir Enerjiler Sempozyumu ve Sanayi Sergisi Bildiri Özetleri. (İzmir,2005), s.47-48.
10. Johnston, D., & Gibson, S. (2008). Green from the ground up: The guide to healthy, sustainable, and energy-efficient construction. Taunton.
11. Kim, J., & Ringdon, B. (1998). College of Architecture and Urban Planning, National Pollution Prevention Center for Higher Education. Michigan: National Pollution Prevention Center for Higher Education.
12. Özdemir, M. (2017). Yeşil Hastane Tasarım Ölçütlerinin İrdelenmesi ve Tasarıma İlişkin Çözüm Önerileri. Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, s.27-28, İstanbul.
13. Samer, M. (2013). Towards the İmplementation of the Green Building Concept in Agricultural Buildings: A Literature Review. Agric Eng Int: CIGR Journal 2013; 15 (2): 26.
14. Sur, H. (2012). Çevre Dostu Yeşil Binalar, Yeşil Binalar Referans Rehberi 2012, İstanbul.
15. Şimşek, E. P. (2012). Sürdürülebilirlik Bağlamında Yeşil Bina Olma Kriterleri “Kağıthane Ofispark Projesi Örneği”, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
16. Ünlü, E.T. (2024). 21. Yüzyıl Yeşil Müze Stratejileri ve Sürdürülebilirliği İçin Uygulamalar, Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi
17. Yanar, N. (2017). Mimari Tasarımda “Sürdürülebilirlik ve Ekoloji” Anlayışının Konya Bağlamında İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi.
18. Yılmaz, E. (2019), Geleneksel Mimari Verilerin Sürdürülebilirlik Anlamında İncelenmesi: Hasankeyf Örneği, Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi
19. URL 1. Kasapoğlu.M., Müzelerde Sürdürülebilirlik ve Yeşil Müze https://maidekasapoglu.com/muzelerde-surdurulebilirlik-ve-yesil-muze, 08.07.2025.
20. URL 2. Afyon Müzesi. https://tamirhanemimarlik.com/Afyon-Muzesi, 10.10.2025.
21. URL 3. Afyon Müzesi https://ortascelik.com/portfolio/afyon-muzesi, 15.10. 2025.
22. URL 4. Kaliforniya Bilim Akademisi Müzesi. https://www.arkitektuel.com/kaliforniya-bilim-akademisi-muzesi, 04.09.2025.
23. URL 5. Konya Tropikal Kelebek Bahçesi, https://aydinlatma.org/konya-tropikal-kelebek-bahcesi.html, 17.10.2025.
24. URL 6. Tropikal Kelebek Bahçesi, https://konyatropikalkelebekbahcesi.com/tr, 11.10.2025.