Etik İlkeler
Akademik Turizm Analizi Dergisi (ATA Dergisi), bilimsel yayıncılığın dürüstlük, tarafsızlık, şeffaflık, hesap verebilirlik ve akademik özgürlük ilkeleri doğrultusunda yürütülmesini benimser. Dergi; yayın etiği, araştırma bütünlüğü, değerlendirme süreçlerinin bağımsızlığı ve bilimsel kayıtların güvenilirliğini korumayı temel sorumlulukları arasında kabul eder.
Derginin etik ilkeleri hazırlanırken Avrupa Komisyonunun sosyoekonomik araştırmalar için geliştirdiği RESPECT Code of Practice, Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing, Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan Core Practices, Singapore Statement on Research Integrity ve International Committee of Medical Journal Editors (ICMJE) tarafından yayımlanan Recommendations for the Conduct, Reporting, Editing, and Publication of Scholarly Work ilkeleri dikkate alınır. ICMJE önerileri, turizm alanının özellikleri ve ilgili mevzuat gözetilerek uygulanabilir olduğu ölçüde esas alınır.
Derginin yayın süreçleri, Türkiye'de yürürlükte bulunan ilgili mevzuat, Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ve araştırmanın niteliğine göre uygulanabilir diğer etik düzenlemeler çerçevesinde yürütülür.
Dergi; intihal, veri uydurma, veri çarpıtma, mükerrer yayın, haksız yazarlık, çıkar çatışmasının gizlenmesi, etik kurul izninin gerçeğe aykırı beyan edilmesi ve bilimsel kayıtların güvenilirliğini zedeleyen diğer uygulamalara karşı gerekli incelemeleri yapar. Etik ihlal iddiaları, iddianın niteliği ve mevcut kanıtlar dikkate alınarak tarafsız ve gizlilik ilkelerine uygun biçimde değerlendirilir.
Derginin Sorumlulukları
ATA Dergisi, bilimsel yayıncılığın güvenilirliğini korumak ve tüm paydaşlar için adil bir yayın ortamı sağlamakla yükümlüdür. Bu kapsamda dergi;
Yayın süreçleri, hakemlik modeli, yazarlık ölçütleri, ücret politikası, açık erişim koşulları, lisanslama, çıkar çatışmaları ve etik ihlallerin ele alınmasına ilişkin kuralları açık ve erişilebilir biçimde yayımlar.
Editoryal kararların bilimsel nitelik, özgünlük, yöntemsel yeterlilik, derginin kapsamına uygunluk ve araştırmanın katkısı temelinde verilmesini sağlar.
Yazarların, hakemlerin, editörlerin ve yayın sürecine katılan diğer kişilerin çıkar çatışmalarının açıklanmasını ve uygun biçimde yönetilmesini gözetir.
Bilimsel görüşlerin, eleştirel değerlendirmelerin ve akademik tartışmaların kişisel, kurumsal veya ticari baskılardan bağımsız biçimde yürütülmesini destekler.
Gönderilen çalışmaların ve değerlendirme raporlarının gizliliğini korur; kişisel verilerin ve araştırma katılımcılarına ait bilgilerin korunmasına özen gösterir.
Yayınlanan çalışmaların uzun dönemli erişilebilirliğini ve bilimsel kaydın bütünlüğünü korumak için dijital arşivleme uygulamalarını sürdürür.
Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin şüpheleri değerlendirir; gerektiğinde yazarlardan, hakemlerden, editörlerden veya ilgili kurumlardan açıklama ve belge talep eder.
Hatalı veya yanıltıcı olduğu belirlenen yayımlanmış çalışmalar için düzeltme, açıklama, geri çekme veya gerekli diğer yayın sonrası işlemleri uygular.
Yapay zekâ destekli araçların kullanımında şeffaflık, doğruluk, gizlilik ve insan sorumluluğu ilkelerini gözetir.
Editörlerin Sorumlulukları
Editörler, değerlendirmeye alınan çalışmaların bilimsel ve etik açıdan uygunluğunu değerlendirmekten ve editoryal kararların adil biçimde verilmesini sağlamaktan sorumludur.
Editörler;
Editoryal kararlarını yazarların kimliği, kurumsal bağlantıları, kişisel ilişkileri, siyasi görüşleri veya ticari çıkarları üzerinden değil, çalışmanın bilimsel niteliği ve derginin yayın ölçütleri üzerinden verir.
Çalışmaları derginin kapsamı, özgünlük, yöntem, etik uygunluk ve bilimsel katkı açısından ön değerlendirmeye tabi tutar. Hakem değerlendirmesine gönderme veya gönderilmeme kararı editoryal sorumluluk çerçevesinde verilir.
Çıkar çatışması bulunan durumlarda değerlendirme sürecinden çekilir ve gerekli hâllerde dosyayı bağımsız bir editöre yönlendirir.
Hakem seçiminde konu uzmanlığını, bağımsızlığı, değerlendirme yeterliliğini ve olası çıkar çatışmalarını dikkate alır.
Hakemlerin değerlendirmelerini bilimsel gerekçeler üzerinden inceler; hakem görüşleri arasında önemli farklılıklar bulunduğunda ek değerlendirme isteyebilir.
Hakemlerin önerilerini dikkate almakla birlikte nihai editoryal kararın sorumluluğunu üstlenir.
Yazarların ve hakemlerin kimliklerini, gönderilen makaleleri, değerlendirme raporlarını ve editoryal yazışmaları gizli tutar.
Makalelerin değerlendirme sürecinde zamanında işlem yapılması için gerekli çabayı gösterir ve yazarlara süreç hakkında makul süreler içinde bilgi verir.
Etik ihlal iddialarını, tarafların açıklamalarını ve mevcut kanıtları dikkate alarak inceler. İddiaları yalnızca şüpheye dayanarak kesinleşmiş ihlal olarak değerlendirmez.
Gerekli durumlarda araştırmanın yürütüldüğü kurumdan veya yetkili etik kurullardan bilgi ve inceleme talep edebilir.
İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma, mükerrer yayın, haksız yazarlık veya diğer etik ihlallerin tespit edilmesi hâlinde ihlalin niteliğine uygun işlemleri yürütür.
Hatalı yayımlanmış çalışmalar için düzeltme, geri çekme veya diğer yayın sonrası işlemlerin yapılmasını sağlar.
Yayımlanmış çalışmalara ilişkin bilimsel eleştiri, düzeltme talebi ve etik şikâyetleri değerlendirecek mekanizmaların işletilmesini gözetir.
Editörler, kendi çalışmalarının değerlendirilmesi, yakın çalışma ilişkilerinin bulunduğu kişilerin başvuruları veya kişisel çıkar çatışması yaratabilecek diğer durumlarda karar sürecine katılmaz. Bu tür başvurular, mümkün olduğunda bağımsız bir editör tarafından yürütülür.
Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemlik, bilimsel çalışmaların niteliğini ve güvenilirliğini artırmayı amaçlayan bağımsız bir değerlendirme sürecidir. Hakemlerden bilimsel tarafsızlık, gizlilik, uzmanlık ve yapıcı eleştiri ilkelerine uygun davranmaları beklenir.
Hakemler;
Daveti kabul etmeden önce çalışmanın konusunun uzmanlık alanlarına uygunluğunu, değerlendirmeyi belirlenen süre içinde tamamlayıp tamamlayamayacaklarını ve olası çıkar çatışmalarını değerlendirir.
Yeterli uzmanlığa sahip olmadıkları veya tarafsız değerlendirme yapmalarını engelleyebilecek bir durum bulunduğu hâllerde editörü bilgilendirir ve gerektiğinde daveti reddeder.
Çalışmayı özgünlük, kuramsal katkı, yöntemsel yeterlilik, veri ve bulguların tutarlılığı, kaynak kullanımı ve sonuçların gerekçelendirilmesi açısından değerlendirir.
Görüşlerini açık, nesnel, gerekçeli ve yapıcı biçimde sunar. Eleştirilerini kişilere değil çalışmanın bilimsel içeriğine yöneltir.
Değerlendirme raporlarını zamanında iletir ve makalenin geliştirilmesine katkıda bulunabilecek somut öneriler sunar.
İnceleme sırasında öğrendikleri yayımlanmamış bilgileri, verileri veya fikirleri kişisel araştırmaları ya da üçüncü kişilerin yararı için kullanmaz.
Kendilerine iletilen makaleleri, ek dosyaları ve değerlendirme sürecine ilişkin yazışmaları gizli tutar.
Makalede intihal, uygunsuz atıf, veri uydurma, veri çarpıtma, mükerrer yayın veya başka bir etik sorun bulunduğundan şüphelendiklerinde durumu gerekçeleriyle birlikte editöre bildirir.
Yazarların kimliğine, kurumuna, ülkesine, diline veya kişisel özelliklerine ilişkin önyargılardan kaçınır.
Değerlendirme sırasında başka bir uzmandan yardım almayı gerekli görürse önceden editörün iznini alır ve bu kişinin katkısını açıklar.
Makaleyi değerlendirmek amacıyla gizli veya yayımlanmamış içeriği, derginin açık izni ve yeterli gizlilik güvencesi bulunmaksızın yapay zekâ araçlarına veya üçüncü taraf sistemlere yüklemez.
Yapay zekâ destekli araçlardan değerlendirme amacıyla yararlanılması hâlinde derginin ilgili kurallarına uyar ve kullanılan aracın oluşturabileceği hatalı, eksik veya taraflı çıktıları eleştirel biçimde değerlendirir.
Hakemler, daha önce başka bir dergide değerlendirdikleri bir makaleyi yalnızca bu nedenle otomatik olarak reddetmek zorunda değildir. Bununla birlikte, önceki değerlendirmeden kaynaklanan gizlilik, çıkar çatışması veya bağımsızlık sorunu bulunması hâlinde durumu editöre bildirir ve gerekli olduğunda değerlendirmeden çekilir.
Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar, sundukları çalışmanın özgünlüğünden, bilimsel doğruluğundan, etik uygunluğundan ve yayımlanmak üzere iletilen son metnin bütünlüğünden sorumludur.
Yazarlar;
Çalışmalarını dürüst, şeffaf ve tekrarlanabilir araştırma ilkelerine uygun biçimde yürütür ve raporlar.
Başka kişilere ait fikirleri, ifadeleri, verileri, görselleri ve diğer içerikleri uygun atıf ve izin koşullarına uygun biçimde kullanır.
Çalışmanın kuramsal temellerini, yöntemini, verilerini, bulgularını ve sınırlılıklarını doğru biçimde açıklar; verileri uydurmaz, çarpıtmaz veya yanıltıcı biçimde sunmaz.
Makalenin daha önce yayımlanmış veya başka bir dergide değerlendirilmekte olup olmadığını açıkça beyan eder. Aynı çalışmayı eş zamanlı olarak birden fazla dergide değerlendirmeye sunmaz.
Araştırmanın niteliği gerektiriyorsa etik kurul onayı, araştırma izinleri, katılımcı onamları ve diğer gerekli belgeleri sağlar.
İnsan katılımcıların, hassas grupların, hayvanların ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin etik ilkelere ve yürürlükteki mevzuata uyar.
Finansal ve finansal olmayan çıkar çatışmalarını, araştırmanın finansman kaynaklarını ve çalışmanın sonuçlarını etkileyebilecek ilişkileri açıklar.
Yazarlık ölçütlerini karşılayan kişilerin tamamının yazar olarak belirtilmesini; yazarlık ölçütlerini karşılamayan kişilerin ise uygun olduğunda katkı beyanında tanınmasını sağlar.
Yazar sıralamasını yazarların gerçek katkılarına ve ortak kararlarına dayandırır.
Makalede kullanılan verilerin, analizlerin, kaynakların ve görsellerin doğruluğunu kontrol eder; yayın sonrasında ortaya çıkan önemli hata veya etik sorunları editöre bildirir.
Editörün ve hakemlerin bilimsel değerlendirmelerine gerekçeli yanıt verir ve istenen düzeltmeleri belirtilen süre içinde tamamlamaya çalışır.
Yayın süreci boyunca ve yayın sonrasında çalışmanın güvenilirliğine ilişkin soruların incelenmesinde dergiyle iş birliği yapar.
Yazarlar, çalışmanın içeriğinden ve doğruluğundan nihai olarak sorumludur. Yapay zekâ araçlarının kullanılması bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Yazarlık ve Katkı İlkeleri
Yazarlık, çalışmaya yapılan gerçek bilimsel katkıya dayanmalıdır. ATA Dergisi, yazarlık ve katkı beyanlarında şeffaflığı esas alır. ICMJE'nin yazarlık ölçütleri bu konuda yol gösterici olarak dikkate alınır.
Yazarlık için kişinin çalışmanın tasarımına veya kavramsallaştırılmasına ya da verilerin elde edilmesi, analizi veya yorumlanmasına önemli katkı sağlaması; metnin hazırlanmasına veya önemli bilimsel içerik bakımından eleştirel biçimde gözden geçirilmesine katılması; yayımlanacak son sürümü onaylaması ve çalışmanın doğruluğu ile bütünlüğüne ilişkin sorumluluk üstlenmesi beklenir. Bu ölçütler birlikte değerlendirilir.
Genel danışmanlık, idari destek, finansman sağlama, yalnızca dil düzeltmesi yapma veya yalnızca veri toplama gibi katkılar, başka önemli bilimsel katkılar ve yazarlık sorumlulukları bulunmadıkça tek başına yazarlık için yeterli değildir.
Yazarların katkıları, derginin istediği biçimde açıkça beyan edilir. Hayalet yazarlık, misafir yazarlık, katkısı bulunmayan kişilerin yazar gösterilmesi veya yazarlık hakkı bulunan kişilerin dışarıda bırakılması kabul edilmez.
Yazarlık sırası yazarların ortak kararıyla belirlenir. Editörler, bilimsel katkıların değerlendirilmesi yoluyla yazarlık anlaşmazlıklarını kendileri çözmek yerine, taraflardan açıklama ve belge isteyebilir; anlaşmazlık çözülemediğinde ilgili kurumların incelemesine başvurulmasını önerebilir.
Yazarlıkta ekleme, çıkarma veya sıra değişikliği talepleri gerekçeli olarak sunulmalıdır. Bu tür değişiklikler için mevcut tüm yazarların ve eklenecek ya da çıkarılacak kişinin yazılı onayı istenir. Editör, talebin etik ve usule uygunluğunu değerlendirir. Kabul sonrasında yapılacak değişiklikler ancak gerekçesi ve onayları doğrulanarak değerlendirilir.
Tezlerden Üretilen Çalışmalarda Yazarlık
Lisansüstü tezlerden üretilen makalelerde yazarlık, yalnızca danışmanlık ilişkisine veya akademik unvana göre belirlenmez; çalışmaya yapılan bilimsel katkı, yazarlık ölçütleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.
Tez sahibi öğrencinin, makalenin bilimsel içeriğine ve hazırlanmasına ilişkin yazarlık ölçütlerini karşılaması hâlinde yazar olarak belirtilmesi gerekir. Danışmanlar da çalışmaya yaptıkları katkı ve yerine getirdikleri yazarlık sorumlulukları doğrultusunda yazar olarak yer alabilir. Tez danışmanlığı tek başına otomatik yazarlık hakkı oluşturmaz; aynı şekilde danışmanlık ilişkisi, öğrencinin hak ettiği yazarlık hakkının ortadan kaldırılması için gerekçe olarak kullanılamaz.
Tezden üretilen makalelerde yazar sırası, katkılar ve sorumluluklar taraflarca şeffaf biçimde belirlenmelidir. Yazarlık hakkından feragat veya yazarlık anlaşmazlığı gibi durumlarda tarafların yazılı beyanları ve ilgili kurumların kuralları dikkate alınır. Feragat beyanı, gerçek katkı ve yazarlık ölçütlerine ilişkin etik sorumlulukların yerine geçmez.
Araştırma Etiği, Etik Kurul Onayı ve Bilgilendirilmiş Onam
Yazarlar, araştırmalarını yürürlükteki mevzuata, ilgili disiplinin etik standartlarına ve araştırmanın niteliğine uygun biçimde yürütmekle yükümlüdür.
İnsan katılımcılarla, kişisel verilerle, hassas gruplarla veya hayvanlarla yürütülen araştırmalarda gerekli etik kurul onayları ve diğer izinler, ilgili mevzuat ve araştırmanın niteliği doğrultusunda alınmalıdır. Gerekli olduğu hâlde etik kurul onayı alınmamış çalışmalar değerlendirmeye kabul edilmez. Etik kurul onayından muafiyet söz konusuysa bu durum, gerekçesi ve mümkünse ilgili kurumun kararıyla açıklanmalıdır.
Yazarlar, etik kurulun adını, onay tarihini ve karar veya protokol numarasını makalede belirtir. Etik kurul onayının gerekli olmadığı durumlarda bunun gerekçesi açıkça sunulur. Editör, gerekli gördüğünde onay belgesi veya ek açıklama talep edebilir.
Araştırma katılımcılarından, araştırmanın niteliğine uygun biçimde bilgilendirilmiş onam alınmalıdır. Katılımcıların gönüllülüğü, mahremiyeti, kişisel verilerinin korunması ve araştırmadan çekilme hakları gözetilir. Kimliği belirlenebilir kişilere ait görsel, kişisel bilgi veya diğer materyallerin yayımlanması için gerekli izinler alınır. Anonimleştirme, katılımcının kimliğinin belirlenmesini önlemek amacıyla yeterli düzeyde yapılmalıdır.
Hayvan araştırmalarında ilgili mevzuata ve yetkili etik kurulların koşullarına uyulmalı; gerekli izin ve onaylar makalede belirtilmelidir.
Etik onay ve onam gereklilikleri, araştırmanın türüne göre değerlendirilir. Her çalışma türüne aynı yükümlülüklerin koşulsuz uygulanması yerine, ilgili mevzuat ve yetkili kurumların kararları esas alınır.
Çıkar Çatışması ve Finansman
Yazarlar, editörler ve hakemler, değerlendirme veya yayın kararlarını etkileyebilecek ya da etkiliyormuş izlenimi yaratabilecek finansal ve finansal olmayan ilişkileri açıklamalıdır.
Çıkar çatışmaları; mali ilişkiler, danışmanlık, kurumsal görevler, kişisel ilişkiler, akademik rekabet veya değerlendirme sürecinin tarafsızlığını etkileyebilecek diğer durumları içerebilir.
Yazarlar, araştırmanın finansman kaynaklarını ve destek sağlayan kuruluşların araştırma tasarımı, veri toplama, analiz, yorumlama, makale yazımı ve yayımlama kararı üzerindeki rollerini açıklar. Herhangi bir finansman veya çıkar çatışması bulunmuyorsa bu durum da beyan edilir.
Editörler ve hakemler, çıkar çatışması bulunan çalışmaların değerlendirilmesinde görev almamalı veya durumun yönetilmesi için gerekli önlemler alınmalıdır. Çıkar çatışmasının sonradan ortaya çıkması hâlinde editör, çalışmanın değerlendirme veya yayın durumunu yeniden inceleyebilir.
Yapay Zekâ Araçlarının Kullanımı
ATA Dergisi, yapay zekâ destekli araçların bilimsel çalışmalarda kullanımında şeffaflık, doğruluk, gizlilik ve insan sorumluluğu ilkelerini benimser. Yapay zekâ araçları yazar, hakem veya editör olarak kabul edilmez; bilimsel sorumluluk yalnızca insanlara aittir.
Yazarlar, makalenin hazırlanması veya araştırmanın yürütülmesi sırasında yapay zekâ destekli araçlardan yararlanmışlarsa aracın adını, kullanım amacını ve çalışmanın hangi aşamasında kullanıldığını uygun bir bölümde açıklar. Kullanımın niteliğine göre açıklama, teşekkür, yöntem veya ilgili diğer bölümde yapılabilir.
Yalnızca yazım ve dil düzenlemesi gibi sınırlı desteklerden yararlanılması ile araştırma tasarımı, veri üretimi, veri analizi, görsel oluşturma veya bilimsel yorumlamada yararlanılması arasında ayrım yapılmalıdır. Açıklamanın kapsamı, aracın çalışmaya gerçek katkısını yansıtmalıdır.
Yazarlar yapay zekâ tarafından oluşturulan veya dönüştürülen içeriklerin doğruluğunu, kaynaklarını, özgünlüğünü, telif haklarına uygunluğunu ve olası önyargılarını kontrol etmekle yükümlüdür. Yapay zekâ tarafından oluşturulan kaynaklar ve atıflar ayrıca doğrulanmalıdır. Yapay zekâ aracı, makalenin yazarı olarak gösterilemez.
Yapay zekâ kullanımının açıklanmaması veya uygunsuz kullanımı, durumun niteliğine göre etik inceleme ve düzeltici işlem gerektirebilir.
Editörler ve hakemler, değerlendirmeye sunulan yayımlanmamış makaleleri ve gizli bilgileri, gizliliğin güvence altına alınmadığı yapay zekâ araçlarına yüklememelidir. Editoryal süreçte yapay zekâ kullanımı ancak derginin gizlilik kuralları, veri güvenliği ve şeffaflık ilkeleriyle uyumlu olmalıdır. Hakemler, derginin izni ve kuralları dışında makale içeriğini yapay zekâ sistemleriyle değerlendirmemelidir.
İntihal, Mükerrer Yayın ve Bilimsel Suistimal
ATA Dergisi, gönderilen çalışmaların özgünlüğünü ve bilimsel bütünlüğünü korumak amacıyla intihal, mükerrer yayın, veri uydurma, veri çarpıtma, uygunsuz atıf, haksız yazarlık ve diğer olası etik ihlalleri değerlendirir.
Gönderilen makaleler, gerekli görülen durumlarda benzerlik tespit araçları ve editoryal inceleme yoluyla kontrol edilir. Benzerlik oranı tek başına etik ihlalin kesin kanıtı olarak değerlendirilmez; benzerliğin kaynağı, niteliği, atıflar ve metnin bağlamı dikkate alınır.
Etik ihlal şüphesi ortaya çıktığında yazarlardan açıklama ve gerekli belgeler istenir. İhlalin niteliğine ve elde edilen kanıtlara göre makale reddedilebilir, düzeltme istenebilir veya yayın sonrasında düzeltme ya da geri çekme işlemi uygulanabilir. Gerekli durumlarda araştırmanın yürütüldüğü kurum veya yetkili kuruluşlar bilgilendirilebilir.
Şikâyetler, İtirazlar ve Etik İhlal İddiaları
Yazarlar, hakemler ve diğer ilgili kişiler derginin editoryal kararları, yayın uygulamaları veya olası etik ihlaller hakkında gerekçeli başvuruda bulunabilir.
Editoryal kararlara ilişkin itirazlar, kararın yazara bildirilmesinden itibaren 14 gün içinde, gerekçeleri ve varsa destekleyici belgelerle birlikte Baş Editöre iletilmelidir. Süre içinde başvurunun mümkün olmadığı durumlarda gerekçenin açıklanması beklenir. İtirazlar, ilk karardan farklı yeni bilimsel gerekçeler, değerlendirme hataları veya süreçteki usulsüzlük iddiaları çerçevesinde incelenir. İtirazın kabul edilmesi, makalenin yayımlanacağı anlamına gelmez; gerekli görülürse bağımsız bir yeniden değerlendirme yapılabilir.
Editörler veya yayın kurulu üyeleri hakkında yapılan şikâyetler, şikâyete konu olan kişilerin karar sürecinden çekilmesi sağlanarak mümkün olduğunca bağımsız biçimde değerlendirilir.
Etik ihlal iddiaları, COPE'nin ilgili rehberleri ve karar akış şemaları dikkate alınarak incelenir. İnceleme sürecinde tarafsızlık, gizlilik, kanıta dayalı karar verme ve ilgili kişilere açıklama sunma fırsatı tanınması ilkeleri gözetilir.
Düzeltme, Geri Çekme ve Yayın Sonrası Tartışmalar
Yayımlanmış bir çalışmada hata, eksiklik, etik sorun veya bilimsel kaydın güvenilirliğini etkileyen bir durum tespit edilirse editörler konunun niteliğine göre işlem yapar.
Hatalar çalışmanın temel sonuçlarını geçersiz kılmıyorsa düzeltme yayımlanabilir. Bulguların güvenilirliğini ciddi biçimde zedeleyen veya etik ihlalle ilişkili durumlarda geri çekme işlemi değerlendirilebilir. İnceleme sürerken bilimsel kayda ilişkin ciddi kuşkuların okuyuculara bildirilmesi gerektiğinde uygun bir editoryal açıklama yayımlanabilir.
Düzeltme ve geri çekme kararları, bilimsel kaydın doğruluğunu koruma amacıyla verilir. Kararların gerekçesi açıkça belirtilir ve ilgili yayınla bağlantı kurulur. Yayımlanmış çalışmalar hakkındaki bilimsel eleştiri ve tartışmalar, kişisel saldırılardan uzak ve bilimsel gerekçelere dayalı olmak koşuluyla değerlendirilir.
Yayın Politikası
Derginin Amacı ve Yayın Kapsamı
Akademik Turizm Analizi Dergisi (ATA Dergisi), turizm alanındaki bilimsel araştırmaların yayımlanmasını amaçlayan uluslararası hakemli bir akademik dergidir. Dergi, turizm başta olmak üzere gastronomi, rekreasyon, konaklama, seyahat, turizm işletmeciliği, turizm ekonomisi, sürdürülebilirlik ve ilişkili disiplinlerdeki özgün bilimsel çalışmaları değerlendirir.
Dergi, sürdürülebilir turizm, sürdürülebilir gastronomi, turizm-çevre ilişkileri ve disiplinler arası araştırmalar başta olmak üzere kapsamına uygun bilimsel çalışmaları teşvik eder.
Dergi yılda iki kez yayımlanır ve Türkçe ile İngilizce makaleleri kabul eder. Makalelerin derginin amaç ve kapsamına uygun olması, bilimsel özgünlük taşıması ve etik ilkelere uygun biçimde hazırlanması beklenir.
Açık Erişim Politikası
ATA Dergisi açık erişim yayıncılığı benimser. Yayımlanan makaleler okuyucular tarafından ücretsiz olarak erişilebilir; makalelere erişmek için üyelik veya abonelik ücreti talep edilmez.
Derginin açık erişim yaklaşımı, bilimsel bilginin erişilebilirliğini artırmayı amaçlayan Budapest Open Access Initiative, Bethesda Statement on Open Access Publishing ve Berlin Declaration on Open Access to Knowledge in the Sciences and Humanities gibi açık erişim girişimlerinin temel ilkeleriyle uyumludur.
Ücret Politikası
Akademik Turizm Analizi Dergisi (ATA Dergisi), açık erişim politikasını desteklemek ve bilimsel bilginin küresel paylaşımını teşvik etmek amacıyla tamamen ücretsiz (Non-profit / Elmas Açık Erişim - Diamond Open Access) bir yayın modelini benimsemiştir.
Akademik Turizm Analizi Dergisi (ATA Dergisi), makalelerin gönderimi, hakem değerlendirme süreçleri, dil editörlüğü, mizanpajı, çevrim içi yayımı ve DOI numarası ataması dahil hiçbir aşamada yazarlardan veya kurumlarından Makale İşlem Ücreti (Article Processing Charge - APC) talep etmez.
Dergimizde sayfa başına ücret, renkli figür ücreti, ek dosya masrafı, basılı nüsha zorunluluğu veya hızlı değerlendirme (fast-track) adı altında hiçbir koşulda ücret talep edilmez veya kabul edilmez. Tüm süreçler akademik gönüllülük esasıyla yürütülür.
Derginin teknik altyapısı, barındırma hizmetleri ve operasyonel giderleri kurucu yönetim tarafından karşılanmaktadır. Bu sayede dergi, okuyucular için tamamen ücretsiz olduğu gibi yazarlar için de maliyetsiz bir açık erişim platformu sunmaktadır.
Hakemlik ve Değerlendirme Süreci
ATA Dergisi, çifte kör hakemlik yöntemini uygular. Bu yöntemde yazarların kimlikleri hakemlerden, hakemlerin kimlikleri ise yazarlardan gizli tutulur. Değerlendirme sürecinde kimlik bilgilerinin gizliliğini korumak için gerekli önlemler alınır.
Dergiye gönderilen çalışmalar öncelikle editoryal ön değerlendirmeye tabi tutulur. Bu aşamada çalışmanın derginin kapsamına uygunluğu, özgünlüğü, bilimsel niteliği, biçimsel gereklilikleri ve etik uygunluğu incelenir. Ön değerlendirmeyi geçen çalışmalar, ilgili alanda uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir.
Hakemler çalışmanın bilimsel katkısını, kuramsal çerçevesini, yöntemini, verilerini, bulgularını, sonuçlarını ve kaynak kullanımını değerlendirir. Hakem raporları doğrultusunda kabul, düzeltme veya ret kararı verilebilir. Gerekli görüldüğünde ek hakem görüşü alınabilir.
Bir çalışmanın yayımlanabilmesi için en az iki hakem değerlendirmesinin olumlu yayımlanabilirlik yönünde sonuçlanması gerekir. Bununla birlikte nihai yayın kararı, hakem görüşleri ve editoryal değerlendirme birlikte dikkate alınarak verilir. Hakemlerin olumlu görüşleri tek başına yayımlanma garantisi oluşturmaz.
Yazarların düzeltme taleplerine bilimsel gerekçelerle yanıt vermeleri ve istenen değişiklikleri belirtilen süre içinde tamamlamaları beklenir. Editörler, hakem değerlendirmelerini ve yazar yanıtlarını inceleyerek nihai kararı verir.
Hakemlik sürecine ilişkin ayrıntılar ve güncel süreler, derginin yazarlar için yayımladığı başvuru ve değerlendirme yönergesinde açıklanır.
Yayın Etiği ve Benzerlik Kontrolü
Dergiye gönderilen tüm çalışmalar özgünlük ve etik uygunluk bakımından değerlendirilir. Gerekli görüldüğünde benzerlik tespit yazılımlarından yararlanılır. Benzerlik raporları editoryal incelemeyle birlikte ele alınır; yalnızca sayısal bir oran üzerinden otomatik karar verilmez.
İntihal, veri uydurma, veri çarpıtma, mükerrer yayın veya başka bir etik ihlal tespit edildiğinde ihlalin niteliğine göre makale reddedilebilir veya yayımlanmış çalışma için düzeltme ya da geri çekme işlemi uygulanabilir. Ciddi etik ihlal iddiaları, ilgili COPE rehberleri doğrultusunda incelenir.
Etik Kurul Onayı ve Katılımcı Hakları
Araştırma türüne göre etik kurul onayı, araştırma izni, bilgilendirilmiş onam veya diğer etik belgelerin sunulması gerekir. İnsan katılımcılarla, kişisel verilerle veya hayvanlarla yürütülen araştırmalarda ilgili mevzuat ve yetkili kurumların kararları esas alınır.
Etik kurul onayı gereken araştırmalarda onay bilgileri makalede belirtilmelidir. Onayın gerekli olmadığı durumlarda gerekçe açıklanmalı; gerektiğinde bu durumu destekleyen belge sunulmalıdır. Gerekli onayların bulunmaması veya etik gerekliliklerin karşılanmaması hâlinde çalışma değerlendirmeye alınmayabilir ya da süreç durdurulabilir.
Katılımcıların kimliğinin belirlenmesine yol açabilecek bilgi ve görseller, gerekli izinler olmadan yayımlanamaz. Yazarlar katılımcı mahremiyetini korumak ve kişisel verileri ilgili mevzuata uygun biçimde işlemekle yükümlüdür.
Lisanslama ve Telif Hakları
ATA Dergisi'nde yayımlanan çalışmalar Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası (CC BY-NC 4.0) lisansı kapsamında sunulur. Bu lisans, uygun atıf yapılması ve kullanımın ticari amaç taşımaması koşuluyla eserlerin paylaşılmasına, çoğaltılmasına ve uyarlanmasına izin verir.
Yazarlar, makalelerinde kullandıkları üçüncü taraf materyallerin telif ve kullanım izinlerinden sorumludur. Başka kaynaklardan alınan metin, tablo, şekil, fotoğraf ve benzeri içerikler için gerekli atıf ve izinler sağlanmalıdır.
Yazarların telif hakları ve lisans kapsamında sahip oldukları haklar, derginin açık erişim ve lisanslama koşullarıyla birlikte değerlendirilir. Ticari kullanım haklarına ilişkin koşullar, derginin yayımladığı lisans ve telif beyanlarıyla tutarlı biçimde uygulanır.
Veri Paylaşımı ve Araştırmanın Tekrarlanabilirliği
ATA Dergisi, araştırma verilerinin ve analiz süreçlerinin uygun olduğu durumlarda şeffaf biçimde paylaşılmasını teşvik eder. Yazarlar, çalışmanın sonuçlarını destekleyen verilerin, analiz kodlarının, araştırma materyallerinin veya diğer destekleyici kaynakların erişilebilirliğine ilişkin bilgi verebilir.
Veri paylaşımı; katılımcı mahremiyeti, kişisel verilerin korunması, fikrî mülkiyet, etik kurul koşulları ve yürürlükteki mevzuatla çelişmemelidir. Gizli veya kişisel verilerin açık biçimde paylaşılması zorunlu tutulmaz. Verilerin paylaşılmasının mümkün olmadığı durumlarda bunun gerekçesi açıklanmalıdır.
Editörler, gerekli gördüklerinde araştırma sonuçlarının doğrulanması amacıyla veriler veya yöntemler hakkında ek açıklama talep edebilir.
Çıkar Çatışması ve Editoryal Bağımsızlık
Dergi, editoryal kararların bilimsel ölçütlere dayalı ve bağımsız biçimde verilmesini esas alır. Yayın kararları reklam, sponsorluk, ticari ilişkiler veya kişisel çıkarlar tarafından belirlenmez.
Yazarlar, hakemler ve editörler olası çıkar çatışmalarını açıklamakla yükümlüdür. Çıkar çatışması bulunan kişiler, ilgili karar ve değerlendirme süreçlerinden çekilir veya tarafsızlığı korumak için gerekli düzenlemeler yapılır.
Derginin gelir modeli, reklam politikası ve kurumsal destek koşulları editoryal bağımsızlığı zedelemeyecek biçimde yürütülür. Dergi, mevcut uygulaması doğrultusunda reklam, sponsorluk veya doğrudan pazarlama gelirine dayalı bir yayın modeli benimsemez.
Yazar Değişiklikleri ve Sorumlu Yazar
Sorumlu yazar, makalenin gönderimi, hakemlik, düzeltme ve yayımlanma süreçlerinde dergiyle iletişimi yürütür. Sorumlu yazar, tüm yazarların makalenin son sürümünü onayladığını ve gerekli beyanların tamamlandığını doğrulamakla yükümlüdür.
Yazarlıkta ekleme, çıkarma veya sıra değişikliği talepleri gerekçeleriyle birlikte editöre iletilir. Değişiklik için mevcut tüm yazarların ve ilgiliyse eklenecek ya da çıkarılacak kişinin yazılı onayı gerekir. Editör, talebin etik uygunluğunu değerlendirir ve gerektiğinde ek açıklama ister.
Yazar değişiklikleri, bilimsel kayıt ve etik sorumluluklar gözetilerek değerlendirilir. Kabul sonrasında yapılacak değişiklikler istisnai nitelikte olup gerekçelendirilmelidir.
Makalenin Geri Çekilmesi ve Ret Kararları
Yazarlar, değerlendirme süreci devam ederken makalelerini geri çekmek istediklerinde editöre yazılı başvuruda bulunmalıdır. Geri çekme talebinde makalenin başka bir dergiye gönderilip gönderilmediği ve geri çekme gerekçesi açıklanmalıdır.
Hakemlik süreci başladıktan sonra geri çekme talepleri, sürecin durumu ve başvurunun gerekçesi dikkate alınarak değerlendirilir. Dergi, aynı çalışmanın eş zamanlı olarak başka bir dergide değerlendirmeye alınmasını önlemek amacıyla gerekli açıklamaları isteyebilir.
Ret kararlarına ilişkin itirazlar, kararın bildirilmesinden itibaren 14 gün içinde gerekçeli olarak Baş Editöre iletilmelidir. İtirazın incelenmesi, makalenin kabul edileceği anlamına gelmez. Karar, sunulan gerekçeler ve varsa yeni bilimsel değerlendirmeler doğrultusunda yeniden ele alınır.
Şikâyetler ve İtirazların Değerlendirilmesi
Derginin editoryal kararları, hakemlik süreci veya yayın uygulamaları hakkında yapılan şikâyetler ve itirazlar tarafsız biçimde değerlendirilir.
Başvuruların gerekçeli olması ve mümkün olduğunda destekleyici bilgi veya belge içermesi beklenir. Şikâyete konu olan editör veya kurul üyesi, kendi hakkındaki başvurunun değerlendirilmesinde karar verici olarak görev almaz.
Başvurular, derginin yetkili editoryal organları tarafından ve gerekli hâllerde bağımsız değerlendirme yoluyla incelenir. İnceleme sonucunda başvuru sahibine mümkün olduğu ölçüde gerekçeli yanıt verilir. Etik ihlal iddialarında ilgili COPE rehberleri dikkate alınır.
Yayımlanmış Çalışmaların Düzeltilmesi ve Geri Çekilmesi
Yayımlanmış bir makalede önemli bir hata, etik sorun veya bilimsel kaydın güvenilirliğini etkileyen bir durum ortaya çıkarsa dergi konuyu inceler ve uygun işlemi belirler.
Çalışmanın temel sonuçlarını etkilemeyen hatalarda düzeltme yayımlanabilir. Bulguların güvenilirliğini ciddi biçimde zedeleyen veya etik ihlalle ilişkili durumlarda geri çekme işlemi uygulanabilir. Gerekli görüldüğünde okuyucuları bilgilendirmek amacıyla editoryal açıklama yayımlanabilir.
Düzeltme ve geri çekme kararlarının gerekçesi açıkça belirtilir ve ilgili makaleyle bağlantı kurulur. Amaç, bilimsel kaydın doğruluğunu ve okuyucuların bilgilendirilmesini sağlamaktır.
Dijital Arşivleme ve Yayınların Erişilebilirliği
ATA Dergisi'nde yayımlanan makaleler, derginin TÜBİTAK ULAKBİM DergiPark üzerindeki dijital yayın altyapısı aracılığıyla erişime sunulur ve arşivlenir. Dergi, yayımlanan içeriklerin uzun dönemli erişilebilirliğini korumayı amaçlar.
Derginin yayın faaliyetlerine ara vermesi veya sona ermesi durumunda yayımlanmış içeriklerin erişilebilirliğinin sürdürülmesi için mevcut arşivleme olanakları çerçevesinde gerekli çaba gösterilir.
Özel Sayılar ve Yayın Planlaması
ATA Dergisi, kapsamına uygun bilimsel konularda özel sayılar yayımlayabilir. Özel sayıların konusu, amacı, başvuru koşulları ve takvimi önceden duyurulur.
Özel sayılara gönderilen çalışmalar da derginin genel etik ilkelerine, yayın politikalarına ve hakemlik kurallarına tabidir. Özel sayı editörleri veya konuk editörler, çıkar çatışmalarını açıklamak ve değerlendirme sürecinin bağımsızlığını korumakla yükümlüdür. Nihai editoryal sorumluluk derginin yetkili editörlerinde kalır.
Politikaların Uygulanması ve Güncellenmesi
ATA Dergisi, etik ilkelerini ve yayın politikalarını bilimsel yayıncılıkta ortaya çıkan gelişmeler, ilgili mevzuat ve uluslararası yayın etiği standartları doğrultusunda gözden geçirir.
Politikaların uygulanmasında COPE rehberleri ve ilgili olduğu ölçüde ICMJE önerileri dikkate alınır. Bu metinlerde düzenlenmeyen durumlarda ilgili mevzuat, araştırma etiği ilkeleri ve bilimsel yayıncılıkta kabul gören uygulamalar çerçevesinde karar verilir.
