TR
EN
Deneysel Çalışmalar Özelinde Vergi Uyumu Literatürüne Kısa Bir Bakış
Öz
Mükelleflerin vergisel yükümlülüklerini, vergi kanun ve düzenlemelerine uygun olarak tam ve zamanında yerine getirmeleri vergi uyumu olarak adlandırılmaktadır. Vergi uyumu konusunda yapılan çalışmalarda genel olarak anket yöntemi, resmi veri yöntemi ve deneysel yöntem olmak üzere üç yöntem kullanılmaktadır. Uluslararası literatürde her üç yöntemden ülkemizde ise daha çok anket yönteminden yararlanıldığı dikkat çekmektedir. Laboratuvar deneylerinde bireylerin davranışları doğrudan gözlemlenebildiğinden son yıllarda deneysel çalışmaların sayısı artmıştır. Vergi uyumu konusunda yapılan deneysel çalışmalarda elde edilen bulgular, mevcut kamusal politikalara yön verici ya da yeni politikalara yol açıcı nitelikte olabileceği gibi teorik ve pratik uygulamaların sınanmasına da yardımcı olabilmektedir. Vergi uyumu konusunda ülkemizde ve yurtdışında kapsamlı bir literatür bulunmasına rağmen ülkemizde laboratuvar deneyi anlamında nadir çalışmaların olduğu söylenebilir. Bu doğrultuda çalışmanın amacı, vergi uyumu üzerine gerçekleştirilen deneysel çalışmalar konusunda detaylı bilgi vermek ve Türkçe literatüre bir katkı sunabilmektir. Deneylerde toplumun tüm kesiminden bireyler yer alabildiği gibi öğrencilere de yer verildiği görülmektedir. Bu literatür taramasında ise sadece öğrencilerin denek olarak yer aldığı deneysel çalışmaların literatür taraması yapılmıştır. Bulgular, öğrencilerin vergiye uyum konusunda vergi mükellefleriyle benzer davranışlar sergilediklerini göstermektedir. Ayrıca bulgular; vergi oranlarının artışının vergi uyumunu azalttığını, denetim oranlarının artışının vergi uyumunu artırdığını ve mükellefin vergi idaresine güven düzeyinin artışının vergi uyumunu artırdığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aktan, C. C. (2012). Vergi psikolojisinin temelleri ve vergi ahlakı. C. C. Aktan, A. Kesik ve D. Dileyici (Ed.), Yeni Maliye Değişim Çağında Kamu Maliyesi: Yeni Trendler, Yeni Paradigmalar, Yeni Öğretiler, Yeni Perspektifler kitabı içinde (s. 167-181). Maliye Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı, Yayın No: 2012/420, Ankara: Hermes Matbaacılık. google scholar
- Allingham, M., & Sandmo, A. (1972). Income tax evasion: A theoretical analysis. Journal of Public Economics, 1(3-4), 323-338. google scholar
- Alm, J. (1988). Compliance costs and the tax avoidance-tax evasion decision. Public Finance Quarterly, 16(1), 3166. google scholar
- Alm, J. (2012). Measuring, Explaining, and controlling tax evasion: lessons from theory, experiments, and field studies. International Tax and Public Finance, 19(1), 54-77. google scholar
- Alm, J. (2019). What motivates tax compliance?. Journal of Economic Surveys, 33(2), 353-388. google scholar
- Alm, J., & Kasper, M. (2020b). Laboratory Experiments. Working Papers 2008, Tulane University, Department of Economics. google scholar
- Alm, J., & McKee, M. (2006). Audit certainty, audit productivity, and taxpayer compliance. National Tax Journal, 59(4), 801-816. google scholar
- Alm, J., & Torgler, B. (2011). Do Ethics matter? Tax compliance and morality. Journal of Business Ethics, 101(4), 635-651. google scholar
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ekonomi
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
29 Mayıs 2023
Gönderilme Tarihi
22 Eylül 2022
Kabul Tarihi
21 Kasım 2022
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Sayı: 69