Anatomy of a Welfare Promise Between Social State Design and Statistical Discourses: An Assessment of Empirical Findings on Social Transfer Expenditures in Türkiye

Öz

This paper aims to explore the findings and results of the main empirical studies conducted on the macroeconomic effects of social transfer expenditures in Turkey (growth, income distribution, poverty, etc.). This study critically evaluates the reliability of the findings derived from the literature and the validity of the policy recommendations they propose, through the lens of different analytical perspectives. A total of 38 empirical studies were comparatively analysed in terms of the data sets used, methodology, and periods. The study reveals inconsistent findings regarding the various effects of social transfers, thereby highlighting the risks associated with placing unconditional trust in statistical discourses. The study emphasises that the compatibility of social transfer policies with welfare state objectives should be evaluated not only from technical but also from normative and structural perspectives. This study is not a bibliometric analysis study. This assessment, which is a literature summary, aims to present the general trends and academic contributions in the field in a systematic framework by revealing the differences in the methodology and findings of the studies. In the study, after evaluating the empirical findings, the effect of social expenditures on welfare state objectives is criticised from different perspectives.

Anahtar Kelimeler

• Social spending
• social transfer expenditures
• social assistance
• welfare state
• social transfer paradox

Sosyal Devlet Tasarımı ile İstatistiksel Söylemler Arasında Bir Refah Vaadinin Anatomisi: Türkiye’de Sosyal Transfer Harcamalarına İlişkin Ampirik Bulguların Değerlendirmesi

Öz

Bu çalışmada Türkiye’de sosyal transfer harcamalarının makroekonomik etkileri (büyüme, gelir dağılımında adaletin sağlanması ve yoksulluğun azaltılması vb.) üzerine yapılmış başlıca ampirik araştırmaların ana bulguları ve sonuçları ele alınarak söz konusu ampirik araştırmalardan elde edilen bulgulara ve ortaya konulan politika önerilerine ne derece güvenmemiz gerektiği konusu farklı bakış açıları ortaya konularak değerlendirilmektedir. Toplam 38 ampirik çalışma, kullanılan veri setleri, yöntemleri ve analiz dönemleri bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Literatürde sosyal transferlerin büyüme, yoksulluk, gelir dağılımı, mutluluk ve insani gelişme üzerindeki etkisine dair ulaşılan bulgular arasında tutarsızlıkların varlığı gözler önüne serilerek istatistiksel söylemlere koşulsuz güvenmenin sakıncaları üzerinde durulmaktadır. Bu bağlamda, çalışmada, sosyal transferlere ilişkin politikaların sosyal devlet hedefleriyle ne ölçüde örtüştüğü sorusunun, yalnızca teknik analizlerle değil, aynı zamanda normatif ve yapısal değerlendirmeler aracılığıyla tartışılması gerekliliği vurgulanmaktadır. Bu çalışma bir bibliyometrik analiz çalışması değildir. Literatür özeti niteliğindeki bu değerlendirme, çalışmaların metodolojisi ve bulgularındaki farklılıkları ortaya koyarak alandaki genel eğilimleri ve akademik katkıları sistematik bir çerçevede sunmayı amaçlamaktadır. Çalışmamızda ampirik araştırmalardaki bulguların genel bir değerlendirilmesi yapıldıktan sonra sosyal harcamaların özellikle sosyal devletin ana amaçlarını gerçekleştirmede ne ölçüde etkili olduğuna dair tespitler farklı perspekti f lerden kritik edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal harcamalar
• sosyal transfer harcamaları
• sosyal yardımlar
• sosyal devlet
• sosyal transfer paradoksu

Kaynakça

1. Aktan, C.C. & Bahçe, A.B. (2015). Kamu tercihi ve oyun teorisi perspektiflerinden alturizmin (hayırseverliğin/yardımseverliğin) eleştirisi. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 7(2), 25-56. google scholar
2. Akbulut, E., Altundemir, M.E. & Güven, M. (2022). Türkiye ve AB ülkelerinde sosyal koruma yardımlarının yoksulluk üzerine etkisi: Bir panel veri analizi. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 343–350. google scholar
3. Akbulut, N. & Başoğlu, A. (2023). Wagner Kanunu ve Keynesyen Hipotez kapsamında Türkiye’de kamu harcamaları–ekonomik büyüme ilişkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 40, 131–148. google scholar
4. Altay, N.O. & Altın, O. (2008). Türkiye’de kamu harcamalarının ekonomik büyüme ve yatırımlar üzerine etkilerinin analizi (1980–2005). Ege Akademik Bakış, 8(1), 267–285. google scholar
5. Altınöz, B. & Altuntaş, M. (2021). Türlerine göre transfer harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Türkiye için bir uygulama. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 22(1), 103–117. google scholar
6. Arısoy, İ. (2005). Wagner ve Keynes Hipotezleri Çerçevesinde Türkiye’de Kamu Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 63–80. google scholar
7. Arısoy, İ., Ünlükaplan, İ. & Ergen, Z. (2010). Sosyal harcamalar ve iktisadi büyüme ilişkisi: Türkiye ekonomisinde 1960–2005 dönemine yönelik bir dinamik analiz. Maliye Dergisi, 158, 398–417. google scholar
8. Arpacıoğlu Özdemir, Ö. (2019). Bir sosyal koruma bileşeni olan sosyal yardımların yoksulluk üzerindeki etkisi: Ampirik bir uygulama. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(63), 960–974. google scholar

9. Ayas, S.A. & Ayas, I. (2021). Türkiye’de sosyal harcamalar ve ekonomik büyüme ilişkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 4(2), 134–144. google scholar
10. Aytaç, D. & Güran, M. C. (2010). Kamu harcamalarının bileşimi ekonomik büyümeyi etkiler mi? Türkiye ekonomisi için bir analiz. Sosyoekonomi, 13(13), 127–151. google scholar
11. Başar, S., Aksu, H., Temurlenk, M.S. & Polat, Ö. (2009). Türkiye’de kamu harcamaları ve büyüme ilişkisi: Sınır testi yaklaşımı. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 301–314. google scholar
12. Başoğlu, A. (2021). Sosyal harcamaların ekonomik büyüme üzerine etkileri: Türkiye Düzey 1 bölgeleri için panel veri analizi. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 7(1), 21–35. google scholar
13. Bölükbaş, M. & Tarhan Bölükbaş, M. (2022). İşsizliğe yönelik sosyal koruma harcamalarının vergi gelirleri ile ilişkisi. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 173–193. google scholar
14. Bozçelik, E.E. (2021). Sosyal devlet perspektifinde Türkiye’de sosyal ve transfer harcamalarının iç ve dış borçlanma üzerinde etkisi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 624–641. google scholar
15. Brady, D. & Bostic, A. (2015). Paradoxes of social policy: Welfare transfers, relative poverty, and redistribution preferences. American Sociological Review, 80(2), 268–298. google scholar
16. Buchanan, J.M. (1975). The Samaritan’s dilemma. E. Phelps (Ed.), In Altruism, morality and economic theory (pp. 71–85). Russell Sage Foundation. google scholar
17. Çağan, S. (2023). Sosyal transfer harcamalarının hanehalkı tüketim harcama yapısı üzerine etkisi: Türkiye örneği. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 8(3), 539–552. google scholar
18. Çelikay, F. & Gümüş, E. (2014). Sosyal harcamaların yoksulluk üzerine etkileri: Ampirik bir inceleme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(4), 127–138. google scholar
19. Dayar, H. & Akıncı, A. (2020). Kamu sosyal transfer harcamalarının kişisel gelir dağılımına etkisi. Maliye Dergisi, 179, 172–185. google scholar
20. Demirgil, B. & Karaca, C. (2020). Kamu harcama türlerinin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye üzerine ampirik bir analiz. Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 16(1), 515–526. google scholar
21. Dünya Bankası. (2025a). Social assistance/social safety net programs. https://www.worldbank.org/en/data/datatopics/aspire/indicator/social-assistance google scholar
22. Dünya Bankası. (2025b). Social protection expenditure. https://www.worldbank.org/en/data/datatopics/aspire/indicator/social-expenditure google scholar
23. Duran, F. (2022). Kamu harcamalarının ekonomik büyümeye etkisi: Türkiye uygulaması. Akşehir Meslek Yüksekokulu Sosyal Bilimler Dergisi, 14, 25–42. google scholar
24. Ertekin, Ş. & Hayat, E. (2022). Kamu sosyal harcamalarının yoksulluk riski üzerindeki etkisinin ekonometrik analizi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 17(1), 79–91. google scholar
25. Goodin, R. & LeGrand, J. (1987). Not only the poor: The middle classes and the welfare state. Unwin Hyman. google scholar
26. Gugushvili, D. & Laenen, T. (2021). Two decades after Korpi and Palme’s “paradox of redistribution”: What have we learned so far and where do we take it from here? Journal of International and Comparative Social Policy, 37(2), 112–127. google scholar
27. Gül, E. & Yavuz, H. (2011). Türkiye’de kamu harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki nedensellik ilişkisi: 1963–2008 dönemi. Maliye Dergisi, 160, 72–85. google scholar
28. Hazman, G.G. (2011). Türkiye’de gelir dağılımında adalet ve sosyal güvenlik harcamaları arasındaki nedensellik ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(1), 205–216. google scholar
29. Kar, M. & Taban, S. (2003). Kamu harcama çeşitlerinin ekonomik büyüme üzerine etkileri. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 58(3), 145–170. google scholar
30. Karaş, E. (2023). Yoksullukla mücadelede sosyal harcamaların rolü: Seçilmiş OECD ülkeleri örneği. Aizanoi Academia, 1(2), 95–113. google scholar
31. Keech, W.R. (2013). Unintended consequences, moral hazard, and time-consistency. In Economic politics in the United States: The costs and risks of democracy (pp. 108–126). Cambridge University Press. google scholar
32. Korpi, W. & Palme, J. (1998). The paradox of redistribution and strategies of equality: Welfare state institutions, inequality, and poverty in the Western countries. American Sociological Review, 63(5), 661–687. google scholar
33. Mızırak, Z. & Üçler, G. (2012). Türkiye’de kamu harcamalarının iktisadi büyüme üzerindeki etkisi (1970–2009). Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 11(42), 178–202. google scholar
34. OECD. (2007). The social expenditure database: An interpretive guide, SOCX 1980–2003. https://www.oecd.org/en/data/datasets/social-expenditure-database-socx.html, Erişim: 04.03.2025. google scholar
35. OECD. (2019). The OECD SOCX manual 2019 edition: A guide to the OECD social expenditure database. https://www.oecd.org/content/ dam/oecd/en/topics/policy-sub-issues/social-spending/socx_manuel_2019.pdf, Erişim: 04.03.2025. google scholar
36. OECD. (2025). Social spending. https://www.oecd.org/en/data/indicators/social-spending.html, Erişim: 04.03.2025. google scholar
37. Öksüz, M. (2023). Seçilmiş OECD ülkelerinde sosyal harcamaların toplumun mutluluk düzeyi üzerindeki etkisi. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Yenilikçi Yaklaşımlar Dergisi, 7(1), 27–45. google scholar
38. Öksüz, M. & Aydın, M. (2023). Türkiye’de sosyal harcamaların makroekonomik etkileri: 1990 sonrası kriz dönemleri özelinde bir analiz. International Journal of Social Inquiry, 16(1), 275–296. google scholar
39. Öksüz, M. & Öksüz, M. (2021). Sosyal harcamaların insani gelişmişlik düzeyine etkisi: Seçilmiş OECD ülkeleri üzerine bir analiz. M. Dalkılıç & B. Serbest Yılmaz (Eds.), INSAC social and education sciences içinde (pp. 789–806). Duvar Yayınları. google scholar
40. Özen, A. & Köse, C.B. (2022). Türkiye’de kamu harcaması bileşenlerinin ekonomik büyümeye etkisi. Ekonomi, Politika & Finans Araştırmaları Dergisi, 7(1), 32–52. google scholar
41. Sarısoy, İ. & Koç, S. (2010). Türkiye’de kamu sosyal transfer harcamalarının yoksulluğu azaltmadaki etkilerinin ekonometrik analizi. Maliye Dergisi, 158, 326–342. google scholar
42. Shepherd, A., Wadugodapitiya, D. & Evans, A. (2011). Social assistance and the ‘dependency syndrome’ ( No. 22). Chronic Poverty Research Centre Policy Brief. SSRN. https://ssrn.com/abstract=1765933, Erişim: 04.03.2025. google scholar
43. Söderström, L. (1997). Moral hazard in the welfare state. H. Giersch (Ed.), In Reforming the welfare state (pp. 25-45). Springer. google scholar
44. Syll, L. (2018). The main reason why almost all econometric models are wrong. WEA Commentaries, 8(3), 5–10. google scholar
45. Ünal, S. & Afşar, B. (2021). Türkiye’de sosyal güvenlik harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Eşbütünleşme analizi ve Granger nedensellik testi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 45, 430–439. google scholar
46. Yaraşır Tülümce, S. & Yayla, N. (2017). Türkiye’de kamu harcamalarının bileşenleri ve ekonomik büyüme ilişkisi: Wagner ya da Keynes? Social Sciences (NWSA Social Sciences), 12(4), 163–184. google scholar
47. Yaraşır Tülümce, S. & Zeren, F. (2017). Türkiye’de kamu harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin asimetrik nedensellik testi ile analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(2), 299–310. google scholar
48. Yavuz, E. & Ergen, E. (2017). Impact of public expenditures and economic classification on growth: Turkey analysis. Maliye Araştırmaları Dergisi, 3(1), 49–61. google scholar
49. Yıldırım, A. & Cançekenoğlu, B. (2023). Küreselleşme, ekonomik büyüme ve sosyal yardımlar arasındaki ilişki: Panel veri analizi. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 30–55. google scholar
50. Yılgör, M., Ertugrul, C. & Eker Celepcioglu, M. (2012). The effect of public expenditure on economic growth: Turkey example. Investment Management and Financial Innovations, 9(2), 193–202. google scholar
51. Yılmaz, Ö. & Kaya, V. (2005). Kamu harcama çeşitleri ve ekonomik büyüme ilişkisi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 5(9), 257–271. google scholar
52. Yılmaz, T.Z. & Rakıcı, C. (2024). Sosyal koruma harcamalarının gelir eşitsizliği üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. Sosyoekonomi, 32(59), 383–404. google scholar
53. Yücel, D. (2011). Türkiye’de yoksulluk sorunu ve kamu sosyal transfer harcamalarının yoksulluğa etkileri üzerine bir araştırma. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 383–402. google scholar
54. Yüksel, C. & Songur, M. (2011). Kamu harcamalarının bileşenleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Ampirik bir analiz (1980– 2010). Maliye Dergisi, 161, 365–380. google scholar