Finansal Okuryazarlığın Vergi Bilinci ve Algısı Üzerindeki Etkisi: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Araştırma

Öz

Finansal okuryazarlık seviyesinin artması, bireylerin kendi bütçelerini yönetme iradelerinin artmasına imkân tanımaktadır. Paranın ve tasarrufların yönetimi sonucu elde edilen kazançlar nedeniyle ödenmesi muhtemel vergiler hakkında bilgi sahibi olunması önemli ve gereklidir. Bu kapsamda bu çalışmada, üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin vergi bilinci ve vergi algısı üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini, Pamukkale Üniversitesi’nde öğrenim gören 305 ön lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında, finansal okuryazarlığın vergi bilinci ve algısı üzerindeki etkisi doğrusal regresyon analizi ile test edilmiştir. Elde edilen bulgular, finansal okuryazarlığın vergi bilinci ve algısı üzerinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Öğrencilerin finansal bilgi düzeyleri arttıkça, vergiye ilişkin bilinç ve tutumlarının da geliştiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte finansal bilgi düzeyi vergi bilinci ve algısı üzerinde etkileri olan önemli bir unsur olsa da vergiye yönelik tutumların oluşumunda bireylerin etik değerleri, sosyal sorumluluk anlayışları, kamu otoritesine duyulan güven, vergiye gönüllü uyum eğilimleri ve vergi sisteminin yapısı gibi faktörler de etkili olabilmektedir. Araştırma sonucunda, üniversite düzeyinde finansal okuryazarlık eğitimine daha fazla yer verilmesinin, bireylerin mali bilinç düzeyinin artmasına imkân tanıyacağı, kamu gelirlerinde etkinliği arttıracağı ve dolayısıyla devletin mali sürdürülebilirliğine uzun vadede olumlu katkılar sağlayabileceği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Finansal Okuryazarlık
• Vergi Bilinci
• Vergi Algısı
• Vergi Okuryazarlığı
• Finansal Eğitim

Impact of Financial Literacy on Tax Awareness and Perception: A Study on University Students

Abstract

Increased financial literacy enables individuals to better manage their budgets. It is important and necessary to be aware of the taxes that may be payable because of the profits earned from managing money and savings. In this context, this study aims to examine the effect of university students’ financial literacy levels on their tax awareness and perception. The sample of the study consists of 305 associate degree students enrolled at Pamukkale University. Within the scope of the study, the effect of financial literacy on tax awareness and perception was tested using linear regression analysis. The findings reveal that financial literacy has a positive and statistically significant effect on tax awareness and perception. It was found that as students financial knowledge levels increased, their tax awareness and attitudes also improved. However, while financial knowledge level is an important factor affecting tax awareness and perception, other factors such as individuals’ ethical values, sense of social responsibility, trust in public authorities, willingness to comply with taxes, and the structure of the tax system may also influence the formation of attitudes towards taxes. The study emphasised that giving more space to financial literacy education at the university level would enable individuals to increase their financial awareness, increase the effectiveness of public revenues, and thus make positive contributions to the financial sustainability of the state in the long term.

Keywords

• Financial Literacy
• Tax Awareness
• Tax Perception
• Tax Literacy
• Financial Education

Kaynakça

1. Akdoğan, A. (2019). Kamu maliyesi, Gazi Kitabevi, Ankara. google scholar
2. Bahramov, F. (2023). Elimination of tax complexity issues through financial literacy. Journal of Financial Studies, 14(8), 13-22. google scholar
3. Bakar Türegün, F.,Gerçek, A., Gerger, G. Ç., Benk, S., Küçüksüleymanoğlu, E. R., Serbes, H., & Ateş, M. S. (2021). Türkiye’de üniversite öğren- cilerinin vergi okuryazarlığını belirleyen etkenlerin faktör analizi ile incelenmesi. In Bozdoğanoğlu, B. (Ed.), Maliye araştırmaları – 4 (ss. 61–83). Ekin Yayınları. google scholar
4. Bakırtaş, D., & Atılgan Yaşa, A. (2020). Vergi okuryazarlık düzeyinin belirlenmesine yönelik bir araştırma: Salihli Belediyesi örneği. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(4), 741-757 google scholar
5. Cude, B. J., Lawrance, F. C., Lyons, A. C., Metzger, K., Lejeune, E., Marks, L., & Machtmes, K. (2006). College students and financial literacy: What they know and what we need to learn. Eastern Family Economics and Resource Management Association Conference 2006. 102- 109. google scholar
6. Cvrlje, D. (2015). Tax literacy as an ınstrument of combating and overcoming tax system complexity, low tax morale and tax non- compliance, The Macrotheme Review, 4(3), 156-167. google scholar
7. Çelebi, E. C. (2016). Vergi bilinci ve vergiye bakış açıları: Zonguldak ilinde serbest muhasebeci ve mali müşavirler üzerine uygulama [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak. google scholar
8. Çetin Gerger, G., Bakar Türegün, F., & Gerçek, A. (2019). The importance of tax literacy in tax compliance: Suggestions to be developed in the case of country applications. In Oktar, S. A. & Taşkın, Y. (Eds.), Proceedings of the 34th International Public Finance Conference (pp. 227–234), April 24–27, Antalya, Turkey. google scholar

9. Er, F., Temizel, F., Özdemir, A., & Sönmez, H. (2014). Lisans eğitim programlarının finansal okuryazarlık düzeyine etkisinin araştırılması: Türkiye örneği, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(4), 113-126. google scholar
10. Ergün, B., Şahin, A., & Ergin, E. (2014). Finansal okuryazarlık: İşletme bölümü öğrencileri üzerine bir çalışma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(34), 847-864. google scholar
11. Gencel, U., Gök, M., & Aydın, M. (2022). 21. yüzyılda mali yaşam becerileri finansal okuryazarlık ve vergi okuryazarlığı. Bursa, Ekin Yayınevi. google scholar
12. Güler, E., & Tunahan, H. (2017). Finansal okuryazarlık: Hanehalkı üzerine bir araştırma. İşletme Bilimi Dergisi, 5(3), 79-104. google scholar
13. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara, Asil Yayın Dağıtım. google scholar
14. Kılıç, Y., Ata, H. A., & Seyrek, İ. H. (2015). Finansal okuryazarlık: Üniversite öğrencilerine yönelik bir araştırma. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 66, 129-150. google scholar
15. Kıral, E. (2018). Vergi ahlak ve vergi bilincini etkileyen faktörler: Çukurova Üniversitesi öğrencileri üzerine bir analiz. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(2), 150-167. google scholar
16. Kitapcı, İ. (2017). Rasyonaliteden irrasyonaliteye: Davranışsal iktisat yaklaşımı ve bireysel önyargılar. Maliye Araştırmaları Dergisi, 3(1), 85-102. google scholar
17. Mandell, L. (2008). Financial literacy of high school students. In: Xiao, J.J. (eds) Handbook of Consumer Finance Research. Springer, New York, NY. https://doi.org/10.1007/978-0-387-75734-6_10. google scholar
18. OECD (2020). Recommendation of the council on financial literacy, OECD/LEGAL/0461, https://legalinstruments.oecd.org/en/ instruments/OECD-LEGAL-0461. google scholar
19. Ömürbek, N., Çiçek, H. G., & Çiçek, S. (2007). Vergi bilinci üzerine bir inceleme: Üniversite öğrencileri üzerinde yapılan anketin bulguları. Maliye Dergisi, 153, 102-122. google scholar
20. Öztürk, E., & Demir, Y. (2015). Finansal okuryazarlık ve para yönetimi: Süleyman Demirel Üniversitesi akademik personel üzerine bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 68, 113-134. google scholar Öztürk, E. S., & Kaygusuzoğlu, M. (2025). Finansal okuryazarlık ile mükelleflerin vergi bilinci tutumu arasında dijital okuryazarlığın aracılık rolü. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 39, 184-199. https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1535950. google scholar
21. Remund, D. L. (2010). Financial literacy explicated: the case for a clearer definition in an ıncreasingly complex economy. The Journal of Consumer Affairs, 44(2), 276-295. google scholar
22. Robb, A. R., & Sharpe, D. L. (2009). Effect of personal financial knowledge on college students’ credit card behavior. Journal of Financial Counseling and Planning, 20(1), 25-43. google scholar
23. Sağlam, M. (2013). Vergi algısı ve vergi bilinci üzerine bir araştırma: İktisadi ve idari bilimler fakültesi öğrencilerinde vergi algısı ve bilinci. Sosyoekonomi, 19(19), 315-334. google scholar
24. Sandalcı, U. (2020). Vergi derslerinin vergi okuryazarlığı üzerindeki etkisini belirlemeye yönelik ikili lojistik regresyon analizi. Vergi Raporu, 255, 125-142. google scholar
25. Sarıgül, H. (2015). Finansal okuryazarlık tutum ve davranış ölçeği: Geliştirme, geçerlik ve güvenirlik. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13(1), 200-218. google scholar
26. Seçilmiş, E., & Didinmez, İ. (2016). Vergi reformlarının davranışsal iktisat perspektifinden değerlendirilmesi: Türkiye örneği. Bilig, 77, 203-232. google scholar
27. Şamiloğlu, F., Kahraman, Y. E., & Bağcı, H. (2016). Finansal okuryazarlık araştırması: Erciyes Üniversitesi öğrencileri üzerinde bir uygulama. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, ICAFR 16 Özel Sayısı, 308-318. google scholar
28. Teyyare, E. (2018). Maliye eğitiminin vergi okuryazarlığı düzeyine etkisi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi örneği. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 16(4), 315-333. https://doi.org/10.11611/yead.463248. google scholar Tokat, E. & Ayas, I. (2025). An empirical study on the determinants of tax literacy. Maliye Çalışmaları Dergisi, (73), 70-87. https://doi.org/ 10.26650/mcd2025-1688850 google scholar
29. Türkmen, S., Atay, L., & Türkmen, E. (2018). Destinasyon kişiliği, memnuniyet ve davranışsal niyetler arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Çanakkale örneği. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 13(49), 22-32. google scholar
30. Uyanık, A. (2019). Vergi bilinci ve vergiye gönüllü uyumun vergi gelirlerine etkilerinin değerlendirilmesi. Maliye Dergisi, 177, 354-386. google scholar
31. Walsh, K. (2012). Understanding taxpayer behaviour-new opportunities for tax administration. The Economic and Social Review, 43(3), 451-475. google scholar
32. Yanık, A., & Doğan, E. (2022). Vergi bilinci ve vergi algısı: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi öğrencileri üzerine bir uygulama. KOSBED, 2(44), 1-24. google scholar
33. Yoruldu, M. (2020). Maliye önlisans öğrencilerinin vergi ahlâkı ve vergi bilincinin ölçülmesi: Kula Meslek Yüksekokulu örneği. Vergi Dünyası, 468, 76-84. google scholar