Ortaokul Öğrencilerinde Dijital Oyun Bağımlılığının Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesine Etkisi

Öz

Amaç: Bu çalışmayla ortaokul öğrencilerinin Dijital Oyun Bağımlılığı düzeylerini, risk ve koruyucu faktörlerini belirlemek, bağımlılık ile yaşam kalitesi ilişkisini irdelemek amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma kesitsel ve ilişki arayıcı tasarımdadır. Araştırma evrenini Marmara bölgesinde bir ilde eğitim gören 6892 ortaokul öğrencisi oluşturdu. Ayrıca çalışmada çok aşamalı tabakalı örnekleme yöntemi kullanıldı. Toplam 648 katılımcıyla çalışma gerçekleştirildi. Veriler kişisel bilgi formu, Çocuklar İçin Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği, Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi ölçeği aracılığı ile toplandı. Dijital Oyun Bağımlılığı ile belirlenen bağımsız değişkenler arasındaki farkın anlamlılığını belirlemede bağımsız örneklemler t-testi, ANOVA testi, kategorik değişkenlerin bağımlılık düzeylerine göre gruplandırılmasında ki-kare testi kullanıldı. Yaşam kalitesi değişkeniyle ilişkinin belirlenmesinde ise Pearson Korelasyon testi uygulandı. Bulgular: Çalışmada bağımlılık oranı %7.9’dir. Kız öğrenciler için ortalama ve standart sapma değeri 40.50 ± 16.64, erkekler için 50.62 ± 17.65 olarak bulunmuştur. Dijital Oyun Bağımlılığı ile cinsiyet, yaş, oyun türü, oyunun internet bağlantılı olma özelliği, kiminle nerede oynandığı ve ebeveyn özellikleri, hane geliri, oyuna yönelik denetim ve denetimin yöntemi değişkenleri arasındaki istatistiksel olarak anlamlı fark belirlenmiştir (p<.05). Ölçekten alınan puanlara göre oyun oynama davranışının gün ve dakika olarak artışı bağımlı grupta olma yüzdesini artırmıştır (p<.05). Öğrencilerin Dijital oyun bağımlılığı düzeyi ve sağlıkla ilişkili yaşam kaliteleri arasında negatif yönlü bir ilişki söz konusudur (p<.01). Sonuç: Elde edilen bulgular alanyazın çerçevesinde değerlendirildiğinde öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı düzeylerinin her geçen yıl arttığı söylenebilir. Bu doğrultuda okul sağlığı hemşireleri; öğrencilerin ruh sağlığının korunması ve geliştirilmesine yönelik düzenli tarama programları ile bağımlı/riskli grupları tespit edebilir, önleyici faaliyetler düzenleyebilir, öğretmenlere ve ebeveynlere yönelik farkındalık eğitimleri verebilir. Bu sayede eğitim politikalarının koruyucu faktörleri kapsayacak şekilde oluşmasına katkı sunulabilir.

Anahtar Kelimeler

• bağımlılık
• dijital oyun
• ortaokul öğrencileri
• okul sağlığı
• Sağlıkla ilişkili Yaşam Kalitesi

The Effect of Digital Game Addiction on Health-Related Quality of Life in Secondary School Students

Öz

Objective: In this study, it was aimed to determine the levels of digital game addiction, risk and protective factors of secondary school students and to examine the relationship between addiction and quality of life. Methods: The research is cross-sectional and correlational design. The study population consisted of 6892 secondary school students studying in a province in the Marmara region. In addition, multi-stage stratified sampling method was used in the study. The study was conducted with a total of 648 participants. Data were collected through personal information form, Digital Game Addiction Scale for Children, Health-Related Quality of Life scale. Independent samples t-test and ANOVA test were used to determine the significance of the difference between Digital Game Addiction and the independent variables, and chi-square test was used to group categorical variables according to addiction levels. Pearson Correlation test was used to determine the relationship with the quality of life variable. Results: The addiction rate in the study was 7.9%. The mean and standard deviation values were 40.50 ± 16.64 for female students and 50.62 ± 17.65 for male students. A statistically significant difference was determined between Digital Game Addiction and the variables of gender, age, game type, internet connection feature of the game, with whom and where the game was played, parental characteristics, household income, control and control method for the game (p<.05). According to the scores obtained from the scale, the increase in the number of days and minutes of game playing behavior increased the percentage of being in the addicted group (p<.05). There is a negative relationship between the level of digital game addiction and health-related quality of life of students (p<.01). Conclusion: When the findings obtained are evaluated within the framework of the literature, it can be said that students' digital game addiction levels are increasing every year. In this direction, school health nurses can identify addicted/risk groups with regular screening programs for the protection and development of students' mental health, organize preventive activities, and provide awareness training for teachers and parents. In this way, it can contribute to the formation of educational policies to include protective factors.

Anahtar Kelimeler

• Addiction
• Digital Game
• Secondary School Student
• school health
• Health-Related Life Quality

Kaynakça

1. Altun, M. & Atasoy, M. (2018). Investigation of digital game addiction of children between 9-11 age groups: Kırşehir sample. International Journal of Eurasia Social Sciences, 9(33),1740-1757.
2. Bhatiasevi, V., Rukumnuaykit, P. & Pholphirul, P. (2023). Online gaming addiction and quality of life among early adolescents in thailand: An investigation from a SEM-neuralnetwork approach. Human Behavior and Emerging Technologies, Article 898600, https://doi.org/10.1155/2023/7898600
3. Balıkçı, R. (2018). Çocuklarda ve ergenlerde çevrimiçi oyun bağımlılığı ve agresif davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayınlanmamış Yüksek Lisans tezi). İstanbul Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
4. Baydur, H., Ergin, D., Gerçeklioğlu, G. & Eser, E. (2016). Reliability and validity study of the KIDSCREEN Health-Related Quality of Life Questionnaire in a Turkish child/adolescent population. Anadolu Psikiyatri Dergisi,17(6),496-505. https://doi.org/10.5455/apd.214559
5. Bekar, B. (2018). Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan ve olmayan çocuklarda bilgisayar oyun bağımlılığı (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziantep Hasan Kalyoncu Üniversitesi.
6. Bilge, A., Beğli, Y., Yılmaz, D., Manap, G. & Korkmaz, Y. (2018). Üniversite öğrencilerinde patolojik internet ve oyun kullanımının incelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 34(3),14-23. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egehemsire/issue/41598/366127.
7. Bilgin, H.C. (2015). Ortaokul öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılık düzeyleri ile iletişim becerileri arasındaki ilişki (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Denizli Pamukkale Üniversitesi.
8. Budak, K.S. & Işıkoğlu, N. (2023). Erken çocuklukta dijital oyun bağımlılık eğilimi: Çocuk ve ebeveyn özelliklerinin etkileri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (66),1-25. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1081497

9. Bülbül, H. & Tunç, T. (2018). Telefon ve oyun bağımlılığı: Ölçek incelemesi, başlama yaşı ve aşarıyla ilişkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(21),1-13. https://doi.org/10.21076/vizyoner.431446
10. Cheng, C., Cheung, M.W.L. & Wang, H. (2018). Multinational comparison of internet gaming disorder and psychosocial problems versus well-being: meta-analysis of 20 countries. Computers in Human Behavior, 88, 153–167. https://doi.org/10.1016/j.chb.2018.06.033
11. Choi, C., Hums, M.A. & Bum, C.H. (2018). Impact of the family environment on juvenile mental health: esports online game addiction and delinquency. International Journal of Environmental Research and Public Health, 15(12),2850. https://doi.org/10.3390/ijerph15122850
12. Dinçer, B. & Kolan, H. İ. (2020). Ortaokul öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılığı düzeyleri ile sorumluluk davranışı arasındaki ilişki. Kastamonu Education Journal, 28(6),2319-2330. https://doi.org/10.24106/kefdergi.833550
13. Ekinci, N.E., Yalçın. İ., Özer, Ö. & Kara, T. (2017). An investigation of the digital game addiction between high school students. Journal of Human Sciences, 14(4),4989-4999. https://doi.org/10.14687/jhs.v14i4.4936
14. Eryılmaz, S. & Çukurluöz, Ö. (2018). Lise öğrencilerinin dijital bağımlılıklarının incelenmesi: Ankara ili, Çankaya ilçesi örneği. Electronic Journal of Social Sciences, 17(67),889-912. https://doi.org/10.17755/esosder.311314
15. Fahrizal, Y. & Irmawan, H.S. (2023). COVID-19 Pandemisi sırasında çevrimiçi oyun bağımlılığı yaşayan ergenlerin yaşam kalitesi. Jurnal Keperawatan Indonesia, 26(1),68–77. https://doi.org/10.7454/jki.v26i1.1947
16. Göldağ, B. (2018). Lise öğrencilerinin dijital oyun bağımlılık düzeylerinin demografik özelliklerine göre incelenmesi. Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1),1287-1315
17. Griffiths, M.D. (2018). Conceptual issues concerning internet addiction and ınternet gaming disorder: further critique on ryding and kaye. International Journal of Mental Health and Addiction, 16(1), 233–239. https://doi.org/10.1007/s11469-017-9818-z
18. Griffiths, M.D., Kuss, D. & King, D. (2012). Video game addiction: Past, present and future, Current Psyhiatry Reviews, 8(4),1-11. https://doi.org/10.2174/157340012803520414
19. Hanik, U., Nurjanah, S., Sari R.Y., Faizah I. & Riska Rohmawati R. (2023). Does game addiction have a relationship with adolescent sleep quality? Bali Medical Journal, 12(3), 2812-2814. https://doi.org/10.15562/bmj.v12i3.4355
20. Hazar, Z. & Hazar, M. (2017). Çocuklar için dijital oyun bağımlılığı ölçeği. Journal o f Human Sciences, 14(1), 203-216.
21. Hazar, Z., Tekkurşun, Demir, G., Namlı, S. & Türkeli, A. (2017). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı ve fiziksel aktivite düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi,11(3),320-332.
22. Kaya, A. & Pazarcıkçı, F. (2023). Structural equation modeling analysis of risk factors for digital game addiction in adolescents: A web-based study. Archives of Psychiatric Nursing, (43), 22-28. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2022.12.031
23. Kircaburun, K., Griffiths, M.D. & Billieux, J. (2019). Psychosocial factors mediating the relationship Between childhood emotional trauma and internet gaming disorder: a pilot study. European Journal Of Psychotraumatology, 10(1), 1565031. https://doi.org/10.1080/20008198.2018.1565031
24. Koral, F. & Alptekin, K. (2023). Dijital oyun bağımlılığı: Bir derleme çalışması. Karatay Sosyal Araştırmalar Dergisi, (11), 283-308. https://doi.org/10.54557/karataysad.1237807
25. Liao, Z., Chen X., Qıupıng Huang, Q. & Hongxıan Shen H. (2022). Prevalence of gaming disorder in East Asia: A comprehensive meta-analysis. Journal of Behavioral Addictions, 11(3), 727–738. https://doi.org/10.1556/2006.2022.00050
26. Martucci, A., Gürsesli, M.C., Duradoni, M. & Guazzini, A. (2023) Overviewing gaming motivation and its associated psychologicaland sociodemographic variables: A PRISMA systematic review. Human Behavior and Emerging Technologies, Article 640258, https://doi.org/10.1155/2023/5640258
27. Mustafaoğlu, R. & Yasacı, Z. (2018). Dijital oyun oynamanın çocukların ruhsal ve fiziksel sağlığı üzerine olumsuz etkileri. Bağımlılık Dergisi, 19(3), 51-58.
28. Nergiz, H. & Fidan, Nergiz, S. (2021). Çocuk, ergen veya gençlerde dijital oyun bağımlılığını araştıran ulusal lisansüstü tezlerin incelemesi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 9(23), 53-70.
29. Oral, A.H. & Arabacıoğlu, T. (2019) İlkokul 4. Sınıf öğrencilerinin dijital oyun bağımlılıklarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 9(1), 44-60. https://doi.org/10.24315/tred.450656
30. Öncel, M, & Tekin, A. (2015). Ortaokul öğrencilerinin bilgisayar oyun bağımlılığı ve yalnızlık durumlarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2(4),7-17.
31. Özcan, Z., & Savaş, S. (2021). Sanal topluluk platformu olarak Discord. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, (7), 120-132.
32. Özgür, H. (2019). Online game addiction among Turkish adolescents: The effect of Internet parenting style. Malaysian online Journal of Educational Technology, 7(1), 47-68. https://doi.org/10.17220/mojet.2019.01.004
33. Pazarcıkçı, F. & Efe, E. (2022). Annelerin dijital oyun bağımlılığına ilişkin farkındalıklarını etkileyen faktörler. Bağımlılık Dergisi, 23(4), 421-429. https://doi.org/10.51982/bagimli.1063521
34. Rodriguez, A.T., Grıffıths, M.D., Carbonell, X. & Oberst, U. (2018). Internet gaming disorder in adolescence: Psychological characteristics of a clinical sample. Journal of Behavioral Addictions, 7(3),707–718. https://doi.org/10.1556/2006.7.2018.75
35. Seoka, H.J., Leeb, J.M., Parkc, C.Y. & Parkd, J.Y. (2018). Understanding internet gaming addiction among South Korean adolescents through photovoice. Children and Youth Services Review, 94, 35–42. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2018.09.009
36. Stevens M.W.R., Diana Dorstyn, D., Delfabbro, P.H. & King, D.K. (2021). Global prevalence of gaming disorder: A systematic review and meta-analysis. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry, 55(6), 553-568. https://doi.org/10.1177/0004867420962851
37. Surbakti, T.P.D. & Setiawan T.R. (2022). Level of online game addiction on adolescents. Journal of Nurcing Care, 5(3), 140-152. https://doi.org/10.24198/jnc.v5i3.39044
38. Taylan, H.H., Kara, H.Z. & Durğun, A. (2017). Ortaokul ve lise öğrencilerinin bilgisayar oyunu oynama alışkanlıkları ve oyun tercihleri üzerine bir araştırma. PESA International Journal of Social Studies, 3(1), 78-86.
39. Yalçın Irmak A, Erdoğan S. (2016). Ergen ve genç erişkinlerde dijital oyun bağımlılığı: güncel bir bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 27(2), 128-137. https://doi.org/10.5080/u13407
40. Yalçın Irmak A, Erdoğan S. (2019). Predictors for digital game addiction among Turkish adolescents. Journal of Addictions Nursing, 30(1), 49-56 https://doi.org/10.1097/JAN.0000000000000265
41. World Health Organization. (2022) ICD 11 https://icd.who.int/browse/2025-01/mms/en. Erişim Tarihi: 19.03.2025
42. World Health Organization. (2015). Public Health Implications of excessive use of the internet, computers, smartphones and similar electronic devices. https://www.who.int/publications/i/item/9789241509367 Erişim Tarihi: 19.03.2025