TR
EN
Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi
Öz
Amaç: Amyotrofik Lateral Sklerozlu hasta yakınlarının evde bakıma yönelik, bakım verme yükünün belirlenmesi amacıyla yapıldı.
Yöntemler: Araştırma tanımlayıcı tiptedir. Araştırma, Eylül 2023 ve Kasım 2024 tarihleri arasında Türkiye’de Amyotrofik Lateral Skleroz-Motor Nöron Hastalığı Derneğine kayıtlı araştırmaya katılmaya gönüllü 260 bakım veren bireyler ile yürütüldü. Veri toplama aracı olarak Sosyo-Demografik Anket Formu ile Zarit Bakım Verme Yükü Ölçeği kullanıldı. Verilerin değerlendirilmesinde IBM SPSS Statistics for Windows, Version 22.0 (SPSS INC., Chicago, IL, USA) istatistik programı kullanıldı. Verilerin analizinde, frekans, yüzde, ortalama ve standart sapma kullanıldı. İleri analizlerde bağımsız gruplar t-testi, Anova ve posthoc Tukey, LSD analizleri kullanıldı.
Bulgular: Bakım yükü toplam puan ortalaması 33,96±18,83 olarak bulundu. Bakım verenlerin %37,3’ünün orta, %26,2’sinin şiddetli, %10’unun çok şiddetli düzeyde bakım yükü olduğu belirlendi. Kadınların, üniversite mezunlarının, evde bakıma yönelik eğitim almak isteyenlerin, hemşire bilgilendirmesinin yetersiz olduğunu düşünenlerin, kendi sağlığını kötü algılayanlarının ve bakım verme nedeniyle çalışmayı bırakanlarının bakım verme yükünün daha fazla olduğu belirlendi.
Sonuç: Bu çalışmada, hasta yakınlarının yarısından fazlasının, bakım verme yükünün orta ve çok şiddetli olduğu bulundu. Özellikle evde bakım eğitimi almak isteyen ve kendi sağlığına yeterince zaman ayıramadığını belirten bireylerin bakım yükünün fazla olduğu görülmüştür. Bu doğrultuda hemşirelerin, bakım verme yükü yüksek olan bireylere özel eğitim ve danışmanlık programları planlanması, hemşirelik bölüm ve dernekleri ile iş birliği ile eğitim programı geliştirmeleri önerilebilir. Ayrıca, eğitimlerin online olarak herkese erişilebilir yapılması, bakım vericilere yönelik nicel ve nitel araştırmalara ağırlık verilmesi, sağlık politikalarının geliştirilmesinde bakım vericilerin ve hemşirelik derneklerinin ortak amaç doğrultusunda çalışmaları önerilebilir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
yok
Etik Beyan
Bu çalışma, İstanbul Kent Üniversite Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Tarih: 08.12.2023 ve Sayı No:2023-08).
Teşekkür
Çalışmada verilerin toplanmasında destek sağlayan ALS-MNH Derneği yönetim kuruluna ve araştırmaya katılan hasta yakınlarına teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Abramzon, Y. A., Fratta, P., Traynor, B. J., & Chia, R. (2020). The overlapping genetics of amyotrophic lateral sclerosis and frontotemporal dementia. Frontiers in Neuroscience, 14, 42. https://doi.org/10.3389/fnins.2020.00042
- Ademoğlu, M. Ç., & Kutlu, İ. (2024). Evde Bakım Desteğinden Faydalanan Ailelerde Bakım Yükü. International Journal of Social Sciences, 8(35), 397-418. https://doi.org/10.52096/usbd.8.35.20
- Aktekin, M., & Uysal, H. (2020). Epidemiology of amyotrophic lateral sclerosis. Turkish Journal of Neurology, 26(3). 187-196, https://doi.org/10.4274/tnd.2020.45549
- Alankaya, N., & Karadakovan, A. (2015). Home care needs of patients with amyotrophic lateral sclerosis and care burden of caregivers. Health Science Journal, 4(1), 1–6. https://www.researchgate.net/publication/282926396
- Bekdik, P., Şirin, T. C., & Adatepe, N. U. (2022. Amiyotrofik Lateral Skleroz Hasta Bakımında Bakım Veren Yükünün Değerlendirilmesi. Kocaeli Medical Journa,.11(3), 181-191. https://doi.org/10.5505/ktd.2022.44788
- Burke, T., Elamin, M., Galvin, M., Hardiman, O., & Pender, N. (2017). Caregivers of patients with amyotrophic lateral sclerosis: Investigating quality of life, caregiver burden and psychological well-being. Journal of Neurology, 264(5), 898–904. https://doi.org/10.1007/s00415-017-8448-5
- Choi, J. Y., Lee, S. H., & Yu, S. (2024). Exploring factors influencing caregiver burden: A systematic review of family caregivers of older adults with chronic illness in local communities. Healthcare, 12(10), 1002. https://doi.org/10.3390/healthcare12101002
- De Wit, J., Bakker, L. A., van Groenestijn, A. C., van den Berg, L. H., Schröder, C. D., & van der Kooi, A. J. (2018). Caregiver burden in amyotrophic lateral sclerosis: A systematic review. Palliative Medicine, 32(1), 231–244. https://doi.org/10.1177/0269216317709965
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Başlıca Küresel Hastalık Yükleri, Halk Sağlığı Hemşireliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Aralık 2025
Gönderilme Tarihi
22 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
18 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 7 Sayı: 3
APA
Kurnaz, E., & Yurt, S. (2025). Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 7(3), 141-154. https://doi.org/10.54061/jphn.1704280
AMA
1.Kurnaz E, Yurt S. Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi. Halk Sag Hem Der. 2025;7(3):141-154. doi:10.54061/jphn.1704280
Chicago
Kurnaz, Edanur, ve Seher Yurt. 2025. “Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 7 (3): 141-54. https://doi.org/10.54061/jphn.1704280.
EndNote
Kurnaz E, Yurt S (01 Aralık 2025) Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 7 3 141–154.
IEEE
[1]E. Kurnaz ve S. Yurt, “Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi”, Halk Sag Hem Der, c. 7, sy 3, ss. 141–154, Ara. 2025, doi: 10.54061/jphn.1704280.
ISNAD
Kurnaz, Edanur - Yurt, Seher. “Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 7/3 (01 Aralık 2025): 141-154. https://doi.org/10.54061/jphn.1704280.
JAMA
1.Kurnaz E, Yurt S. Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi. Halk Sag Hem Der. 2025;7:141–154.
MLA
Kurnaz, Edanur, ve Seher Yurt. “Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, c. 7, sy 3, Aralık 2025, ss. 141-54, doi:10.54061/jphn.1704280.
Vancouver
1.Edanur Kurnaz, Seher Yurt. Amyotrofik Lateral Sklerozlu Hasta Yakınlarının Evde Bakıma Yönelik Bakım Verme Yükünün Belirlenmesi. Halk Sag Hem Der. 01 Aralık 2025;7(3):141-54. doi:10.54061/jphn.1704280