Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi

Gizem Deniz Bulucu Büyüksoy

Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi

Öz

Toplumsal eşitlik, çevreyle bütünlük, yaşamın bütünlüğü, hizmetin boyutu, korumaya öncelik, risk gruplarına öncelik, önemli hastalıklara öncelik, entegre hizmet, ekip hizmeti, sağlık kalkınma ilişkisi, öz sorumluluk, halkın katılımı, evrensellik ve koşullara uygunluk ve toplumsal etmenler ilkeleri halk sağlığı görüşünü oluşturur. Halk sağlığı görüşüne göre sağlığa ve hastalığa yönelik birçok durum, diğer bilim dallarından farklı biçimde ele alınmıştır. Bunlardan hastalık nedenlerine ilişkin, halk sağlıkçıların yorumu; hem günümüze hem de birçok sağlık sorununun nedenlerine ve bunların çözüm yollarına ışık tutmaktadır. Halk sağlığı hemşiresi, halk sağlığı görüşüne dayanarak toplumun sağlık sorunlarının nedenlerini ortaya çıkarmak ve bunlara çözüm getirmek için çalışmalar planlar. Bu derleme makalede Avrupa Komisyonu’nun bildirdiği sağlık düzeyi göstergeleri olan doğuşta beklenen yaşam süresi, anne ölüm hızı, bebek ölüm hızı, meme, serviks ve kolon kanseri taramaları ve hava kirliliğinin Türkiye’deki durumu belirtilmiştir. Ardından halk sağlığı görüşüne göre bu göstergelerin nedenlerine ilişkin değerlendirme yapılmıştır. Bu derlemede yapılan değerlendirmelerin halk sağlığı alanında yapılan çalışmalar için bakış açısı kazandıracağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Halk Sağlığı,Halk Sağlığı Hemşireliği,Sağlık Düzeyi,Türkiye

Kaynakça

Alaimo, K.,Olson, C.M., Frongillo, E.A. ve Briefel, R.R. (2001). Foodinsufficiency, familyincome, andhealth in us preschoolandschool-agedchildren. Am J PublicHealth, 91, 781-786.
Akalın, A. (2013). Toplumcu tıp: Yazılama Yayınevi.
Arıcan, I. (2018). Sık rastlanan aşı karşıtı iddialara yanıtlar. Toplum Hekim, 33, 195-206.
Azap, A. (2018). Aşı karşıtlığının toplumsal sonuçları. Toplum Hekim, 33, 217-219.
Dirican, R. (1990). Toplum hekimliği: Hatiboğlu Yayınları.
Engels, F. (Çev. Yurdakul Fincancı) (2010). İngiltere’de emekçi sınıfın durumu: Sol yayınları.
Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası (2017). Eğitimin Durumu Raporu. Erişim adresi: http://egitimsen.org.tr/wp-content/uploads/2018/06/E%C4%9Fitimin-Durumu-Raporu-7-Haziran-2018.pdf
Eskiocak, M. (2018). Türkiye’de Ana ve Çocuk Sağlığı Hizmetlerinin Durumu: 2002-2017. Toplum Hekim, 33, 410-421.

EuropeanCommission (2017). EuropeanCoreHealthIndicators. Erişim adresi: https://ec.europa.eu/health/sites/health/files/indicators/docs/echi_shortlist_by_policy_area_en.pdf
Eurostat (2018). Life Expectancy at BirthBySex. Erişim adresi: https://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=sdg_03_10
Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü (2013). Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA). Erişim adresi: http://www.hips.hacettepe.edu.tr/tnsa2013/rapor/TNSA_2013_ana_rapor.pdf
International Agency of Research on Cancer (2018). Press Release. Erişim adresi: https://www.who.int/cancer/PRGlobocanFinal.pdf?ua=1
Güler, Ç. ve Akın, L. (Ed.). (2012). Halk sağlığı (Cilt 1): Hacettepe Üniversitesi Yayınları.
Hamzaoğlu, O. (2017). Türkiye’de gizlenen bebek ölümleri ve bölgelerarası eşitsizlikler. Toplum Hekim, 32, 288-295.
HealthCanada. (2002). PopulationandPublicHealthBranch. Determinants of Health. Erişim adresi: www.phac-aspc.gc.ca
OECD (2017). Reviews of HealthCareQualityTurkeyRaisingStandards. Erişim adresi: www.oecd.org/els/health-systems/health-care-quality-reviews.htm
OECD Çevresel Performans İncelemeleri Türkiye (2019). Türkiye 2019. Erişim adresi: http://www.oecd.org/environment/country-reviews/Highlights-Turkiye-2019-TURKISH-WEB.pdf
Önder, İ. (2016). Kapitalizm ve Enerji Politikaları Toplum hekim, 31, 165-173.
Öztek, Z., Kubilay, G. (2011). Toplum sağlığı hemşireliği: Palme Yayınları.
Sağlık Bakanlığı. (2014). Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. 2007-2012 Anne ve Bebek Ölümlerinin Değerlendirilmesi Raporu.
Sağlık Bakanlığı. (2016). Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2016 Haber Bülteni. Erişim adresi: https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/13183,sy2016turkcepdf.pdf?0
Sağlık Bakanlığı. (2019). Ketem Adresleri Web Sayfası. Erişim adresi: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/ketem
Say, L.,Chou, D., Gemmill, A., Tunçalp, Ö., Moller, A.,Gülmezoğlu, M., Temmerman, M. ve Alkema, L. (2014). Global causes of maternaldeath: A WHO systematicanalysis. LancetGlobHealth, 2, 323-33.
Skalicky, A.,Meyers, A.F., Adams, W.G., Yang, Z., Cook, J.T. ve Frank, D.A. (2006). Child foodinsecurityandirondeficiencyanemia in low-incomeinfantsandtoddlers in the United States. Maternaland Child HealthJournal, 10, 177-185.
Terzi, C.,Yuvayapan, E., Başer, E. (2013). Kapitalizmin kıskacında doğa, toplum ve bilim: Yordam Kitap.
TMMOB Çevre Mühendisleri Odası (2018). Hava Kirliliği Raporu. Erişim adresi: http://cmo.org.tr/resimler/ekler/2145efce8f89f52_ek.pdf
Türkiye İstatistik Kurumu (2015). Ölüm İstatistikleri. Erişim adresi: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=18623
Türkiye İstatistik Kurumu (2017a). Hayat Tabloları. Erişim adresi: www.tuik.gov.tr/PdfGetir.do?id=24640
Türkiye İstatistik Kurumu (2017b). İstatistiklerle Çocuk. Erişim adresi:http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27596
Türkiye İstatistik Kurumu (2017c). Ölüm nedeni istatistikleri. Erişim adresi: http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27620
United Nations (2017). Department of EconomicandSocialAffairs. PopulationDivision. World Mortality 2017. Erişim adresi: https://www.un.org/en/development/desa/population/publications/pdf/mortality/World-Mortality-2017-Data-Booklet.pdf
UNICEF (2018). Level andtrends in childmortalityreport. Erişim adresi: https://data.unicef.org/wp-content/uploads/2018/09/UN-IGME-Child-Mortality-Report-2018.pdf
Virchow, R. (2006). Report on theTyphusEpidemic in UpperSilesia: Chapter 3. SocialMedicine, 1, 28-82.
World HealthOrganization (2014a). NoncommunicableDiseases Country Profiles. Erişim adresi: https://www.who.int/nmh/publications/ncd-profiles-2014/en/
World HealthOrganization (2014b). Cancer Country Profiles. Erişim adresi: https://www.who.int/cancer/country-profiles/tur_en.pdf?ua=1
World HealthOrganization (2015a). Trends in MaternalMortality: 1990 to 2015: Estimatesby WHO, UNICEF, UNFPA, World Bank Groupandthe United Nations PopulationDivision. Erişim adresi: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/194254/9789241565141_eng.pdf;jsessionid=ABF10D58C5A9ABD5D46456EA3B3F2A62?sequence=1
World HealthOrganization (2016a). Women’sHealthandWell-Being in Europe: Beyond theMortality Advantage. Erişim adresi: http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0006/318147/EWHR16_interactive2.pdf?ua=1
World HealthOrganization (2016b). Ambientairpollution: A globalassessment of exposureandburden of disease. Erişim adresi: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/250141/9789241511353eng.pdf?sequence=1
World HealthOrganization (2019a). Web sayfası. ChronicDiseasesandTheirCommon Risk Factors. Erişim adresi: www.who.int/chp
World HealthOrganization (2019b). Centralized Information SystemForInfectiousDiseases (CISID).Erişim adresi: http://data.euro.who.int/cisid/?TabID=488691
World HealthOrganization (2019c). Web sayfası. NewbornsReducingMortality. Erişim adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/newborns-reducing-mortality
World HealthOrganization (2019d). Web sayfası. AmbientAirPollution. Erişim adresi:https://www.who.int/airpollution/ambient/en/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Halk Sağlığı, Çevre Sağlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gizem Deniz Bulucu Büyüksoy ^*
0000-0003-2957-2451
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Ağustos 2019

Gönderilme Tarihi

9 Temmuz 2019

Kabul Tarihi

19 Ağustos 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 1 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA82PK72PZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Bulucu Büyüksoy, G. D. (2019). Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 1(2), 49-59. https://izlik.org/JA82PK72PZ

AMA

1.Bulucu Büyüksoy GD. Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi. Halk Sag Hem Der. 2019;1(2):49-59. https://izlik.org/JA82PK72PZ

Chicago

Bulucu Büyüksoy, Gizem Deniz. 2019. “Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 1 (2): 49-59. https://izlik.org/JA82PK72PZ.

EndNote

Bulucu Büyüksoy GD (01 Ağustos 2019) Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 1 2 49–59.

IEEE

[1]G. D. Bulucu Büyüksoy, “Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi”, Halk Sag Hem Der, c. 1, sy 2, ss. 49–59, Ağu. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82PK72PZ

ISNAD

Bulucu Büyüksoy, Gizem Deniz. “Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi 1/2 (01 Ağustos 2019): 49-59. https://izlik.org/JA82PK72PZ.

JAMA

1.Bulucu Büyüksoy GD. Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi. Halk Sag Hem Der. 2019;1:49–59.

MLA

Bulucu Büyüksoy, Gizem Deniz. “Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi”. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, c. 1, sy 2, Ağustos 2019, ss. 49-59, https://izlik.org/JA82PK72PZ.

Vancouver

1.Gizem Deniz Bulucu Büyüksoy. Türkiye’nin Bazı Sağlık Düzeyi Göstergelerinin Halk Sağlığı Görüşü Açısından Değerlendirilmesi. Halk Sag Hem Der [Internet]. 01 Ağustos 2019;1(2):49-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA82PK72PZ