Toplum Tabanlı Kardiyovasküler Risk Değerlendirmesi

Öz

Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) tüm dünyada artan mortalite ve morbidite oranları sebebiyle önemli bir halk sağlığı sorunu teşkil etmektedir. Dolayısıyla KVH’lardan korunma hem maliyet açısından, hem de kişilerin sağlıklarına verdiği zararlarla güncel ve acil müdahale gereksinimini doğrulamaktadır. Artan KVH riskinin azaltılabilmesi için, birinci basamakta hizmet sunan sağlık sağlık profesyonellerine yönelik olarak risk skorlama sistemleri kişisel sağlık yönetiminin anahtar noktasını oluşturmaktadır. Bu bağlamda; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Amerikan Kalp Birliği (AHA), Amerikan Kardiyoloji Koleji (ACC) ve Avrupa Kardiyoloji Birliği (ESC) gibi ulusal veya uluslararası kuruluşların önerileri doğrultusunda, uygun risk skorlama sistemlerinin kullanılması gerekmektedir. Bütün risk skorlama sistemleri, temel risk faktörlerinin birlikte meydana getirdiği total riski saptamaya yönelik olarak hazırlanmıştır. Bu sistemlerde temel risk faktörlerine ilave yeni risk faktörlerinin eklenmesi, yaşam boyu riskin hesaplanması, risk yaşının bilinebilmesi, görece risk tabloları oluşturulabilmesi gibi yöntemler de yer almaktadır. Anahtar nokta hangi risk skorlama modelinin daha iyi olduğu değil, bunlardan hangilerinin rutin uygulamalarda ne sıklıkla kullanılabildiği ve önleme ve risk azaltma kılavuzlarına ne ölçüde uyarlanabildiğidir.

Anahtar Kelimeler

• KVH,Risk,Değerlendirme,Toplum

Kaynakça

1. Referans1- Akgöz A. Kardiyovasküler Hastalık Riski Orta Düzeyde Olan Bireylere Hemşire Liderliğinde Yaptırılan Fiziksel Aktivitenin Risk Düzeyini Düşürmeye Etkisi. A.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2017, Antalya (Danışman: Prof. Dr. S Gözüm).
2. Referans2- Akgöz, A., & Gözüm, S. (2019). Cardiovascular disease risk in Turkish family health centers. Journal of Vascular Nursing, 37(2), 117-124.https://doi.org/10.1016/j.jvn.2019.02.002.
3. Referans3- American Heart Association (AHA). (2019). Heart Disease and Stroke Statistics-2019 At-a-Glance. https://www.heart.org/en/about-us/heart-and-stroke-association-statistics Erişim T:03.08.2019.
4. Referans4- Arnett, D. K., Blumenthal, R. S., Albert, M. A., Michos, E. D., Buroker, A. B., Miedema, M. D., ... & Himmelfarb, C. D. (2019). 2019 ACC/AHA guideline on the primary prevention of cardiovascular disease. Journal of the American College of Cardiology, 26029, 1-103. DOI: 10.1016/j.jacc.2019.03.010.
5. Referans5- Bansilal, S., Castellano, J. M., & Fuster, V. (2015). Global burden of CVD: focus on secondary prevention of cardiovascular disease. International journal of cardiology, 201, 1-7. https://doi.org/10.1016/S0167-5273(15)31026-3.
6. Referans6- Berra, K., Franklin, B., & Jennings, C. (2017). Community-based healthy living interventions. Progress in cardiovascular diseases, 59(5), 430-439. https://doi.org/10.1016/j.pcad.2017.01.002.
7. Referans7- Bonek, K., & Głuszko, P. (2016). Cardiovascular risk assessment in rheumatoid arthritis–controversies and the new approach. Reumatologia, 54(3), 128-135. doi: 10.5114/reum.2016.61214.
8. Referans8- Boston University & the National Heart, Lung, & Blood Institute. Framingham heart study. https://www.framinghamheartstudy.org/ Erişim T:14.02.2019.

9. Referans9- Catapano, A. L., Graham, I., De Backer, G., Wiklund, O., Chapman, M. J., Drexel, H., ... & Reiner, Ž. (2016). 2016 ESC/EAS Guidelines for the Management of Dyslipidaemias. European Heart Journal, 37(39), 2999-3058. doi:10.1093/eurheartj/ehw272.
10. Referans10- Cooney, M. T., Dudina, A. L., & Graham, I. M. (2009). Value and limitations of existing scores for the assessment of cardiovascular risk: a review for clinicians. Journal of the American College of Cardiology, 54(14), 1209-1227. DOI: 10.1016/j.jacc.2009.07.020.
11. Referans11- Dağıstan, A., & Gözüm, S. (2016). Birinci basamak sağlık hizmetlerinde kardiyovasküler hastalık riskinin belirlenmesi ve yönetimi. TAF Preventive Medicine Bulletin, 15(6), 575-582. DOI: 10.5455/pmb.1-1453887275.
12. Referans12- Desgraz, B., Collet, T. H., Rodondi, N., Cornuz, J., & Clair, C. (2017). Comparison of self-perceived cardiovascular disease risk among smokers with Framingham and PROCAM scores: a cross-sectional analysis of baseline data from a randomised controlled trial. BMJ open, 7(1), e012063. http://dx.doi.org/10.1136/bmjopen-2016-012063.
13. Referans13- Eray, A., Ateş, E., & Set, T. (2018). Yetişkin bireylerde kardiyovasküler hastalık riskinin değerlendirilmesi. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi, 22(1), 12-19.Doi: 10.15511/tahd.18.00112.
14. Referans14- European Association of Preventive Cardiology. HeartScore Turkey 2018, http://www.heartscore.org/tr_TR/faq#2 (Erişim T: 8 Mart 2019).
15. Referans15- European Society of Cardiology (ESC). (2017). European cardiovascular disease statistics 2017. European Heart Network. https://www.escardio.org/The-ESC/Press-Office/Fact-sheets Erişim T: 03.08.2019.
16. Referans16- Jain, T., Nowak, R., Hudson, M., Frisoli, T., Jacobsen, G., & McCord, J. (2016). Short-and long-term prognostic utility of the HEART score in patients evaluated in the emergency department for possible acute coronary syndrome. Critical pathways in cardiology, 15(2), 40-45. doi: 10.1097/HPC.0000000000000070.
17. Referans17- Leite, L., Baptista, R., Leitão, J., Cochicho, J., Breda, F., Elvas, L., ... & Costa, J. N. (2015). Chest pain in the emergency department: risk stratification with Manchester triage system and HEART score. BMC cardiovascular disorders, 15(1), 48. doi: 10.1186/s12872-015-0049-6.
18. Referans18- Mendis, S., Puska, P., Norrving, B. (2011). World Health Organization global atlas on cardiovascular disease prevention and control. Geneva: World Health Organization.
19. Referans19- Mossakowska, T. J., Saunders, C. L., Corbett, J., MacLure, C., Winpenny, E. M., Dujso, E., & Payne, R. A. (2018). Current and future cardiovascular disease risk assessment in the European Union: an international comparative study. The European Journal of Public Health, 28(4), 748-754. https://doi.org/10.1093/eurpub/ckx216.
20. Referans20- Navarini, L., Margiotta, D. P. E., Costa, L., Currado, D., Tasso, M., Angeletti, S., ... & Caso, F. (2019). Performance and calibration of the algorithm ASSIGN in predicting cardiovascular disease in Italian patients with psoriatic arthritis. Clinical rheumatology, 38(4), 971-976. doi: 10.1007/s10067-019-04442-3.
21. Referans21- Orkaby, A. R., & Rich, M. W. (2018). Cardiovascular Screening and Primary Prevention in Older Adults. Clinics in geriatric medicine, 34(1), 81-93. DOI:10.1016/j.cger.2017.08.003.
22. Referans22- Piepoli, M. F., Hoes, A. W., Agewall, S., Albus, C., Brotons, C., Catapano, A. L., ... & Graham, I. (2016). 2016 European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice: The Sixth Joint Task Force of the European Society of Cardiology and Other Societies on Cardiovascular Disease Prevention in Clinical Practice (constituted by representatives of 10 societies and by invited experts) Developed with the special contribution of the European Association for Cardiovascular Prevention & Rehabilitation (EACPR). European Heart Journal, 37(29), 2315-2381. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehw106.
23. Referans23- Piwońska, A., Piotrowski, W., & Broda, G. (2010). Ten-year risk of fatal cardiovascular disease in the Polish population and medical care. Results of the WOBASZ study. Kardiologia Polska (Polish Heart Journal), 68(6), 677-682.
24. Referans24- Smith, S. C., Benjamin, E. J., Bonow, R. O., Braun, L. T., Creager, M. A., Franklin, B. A., ... & Lloyd-Jones, D. M. (2011). AHA/ACCF secondary prevention and risk reduction therapy for patients with coronary and other atherosclerotic vascular disease: 2011 update: a guideline from the American Heart Association and American College of Cardiology Foundation endorsed by the World Heart Federation and the Preventive Cardiovascular Nurses Association. Journal of the American college of cardiology, 58(23), 2432-2446. doi:10.1016/j.jacc.2011.10.824.doi: 10.1186/s12872-015-0049-6.
25. Referans25- Six, A. J., Cullen, L., Backus, B. E., Greenslade, J., Parsonage, W., Aldous, S., ... & Than, M. (2013). The HEART score for the assessment of patients with chest pain in the emergency department: a multinational validation study. Critical pathways in cardiology, 12(3), 121-126. doi: 10.1097/HPC.0b013e31828b327e.
26. Referans26- Thomas, M. R., & Lip, G. Y. (2017). Novel risk markers and risk assessments for cardiovascular disease. Circulation research, 120(1), 133-149. DOI:10.1161/CIRCRESAHA.116.309955.
27. Referans27- Topuz İ. Amasya İl Merkezinde Yaşayan 40-65 Yaş Arası Erkeklerin Gerçek ve Algıladıkları Kardiyovasküler Hastalık Risklerinin Karşılaştırılması. A.Ü. Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019, Antalya (Danışman: Prof. Dr. S Gözüm).
28. Referans28- Türk Kardiyoloji Derneği (TKD). (2019). ESC kılavuzları.https://www.tkd.org.tr/menu/43/esc-kilavuzlari Erişim T:05.08.2019.
29. Referans29- Türkmen, E., Badır, A., & Ergün, A. (2012). Koroner arter hastalıkları risk faktörleri: primer ve sekonder korunmada hemşirelerin rolü. ACU Sağlık Bil Derg, (3), 223-231.
30. Referans30- van Staa, T. P., Gulliford, M., Ng, E. S. W., Goldacre, B., & Smeeth, L. (2014). Prediction of cardiovascular risk using Framingham, ASSIGN and QRISK2: how well do they predict individual rather than population risk?. PloS one, 9(10), e106455.doi: 10.1371/journal.pone.0106455.