Tarım İşçilerinin Sağlık Algıları, Sağlık Okuryazarlığı Düzeyleri ve İlişkili Faktörler

Öz

Amaç: Bu, tarım işçilerinin yaşam koşulları, sağlık algısı, sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve ilgili faktörleri belirlemek amacıyla yapılmış kesitsel bir çalışmadır. Gereç ve Yöntem: Araştırma evreni 915 kişiden, örneklemi ise 269 kişiden oluşmaktadır. Çalışmada tabakalı rastgele örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın verileri tarım işçilerinin yaşadığı bir köyde ev ziyareti yoluyla elde edilmiştir. Veri toplama araçları olarak anket formu, Sağlık Algısı Ölçeği ve Avrupa Okuryazarlık Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada etik kurul izni, kurum izni ve katılımcılardan yazılı onam alınmıştır. Çalışmada elde edilen veriler SPSS 21.0 programında ve elektronik ortamda değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmanın sonuçlarına göre; Katılımcıların %42.4'ü kadın, %57.6'sı erkek ve yaş ortalaması 50.89±13.88'dir. Isınmak için soba kullananların Sağlık Algısı Ölçeği puanı; musluk suyu içenlerin, tulum giymeyenlerin ve işten sonra duş almayanların Avrupa Okuryazarlık Ölçeği puanı daha düşük bulundu (p<0.05). Sonuç: Çalışmanın sonunda, ısınma şekli ile sağlık algısı arasında; içme suyu tercihi, tulum giyme ve duş alma ile sağlık okuryazarlığı ilişki olduğu bulundu. Bu kapsamda tarım işçilerine yönelik bilgilendirme ve bilinçlendirme çalışmaları yapılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tarım
• Sağlık
• Sağlık Okuryazarlığı
• İşçiler
• Algı

Perception of Health, Health Literacy Levels of Farm Labourers and Related Factors

Öz

Objective: This is a cross sectional study conducted to determine living conditions, perception of health, health literacy levels of farm labourers and related factors. Materials and Methods: The study population consisted of 915 people and the study sample consisted of 269 people. Stratified random sampling method was used in the study. The data of the study were obtained through home visits in a village where agricultural workers live. A questionnaire form, the Perception of Health Scale and European Literacy Scale were used as data collection tools. In the study; ethics committee permission, institutional permission, and written consent from the participants were obtained.Data obtained in the study was evaluated in the SPSS 21.0 program and in the electronic environment. Result: According to the results of the study; 42.4% of the participants were female, 57.6% were male and the mean age was 50.89±13.88. The Health Perception Scale score of those who use the stove for heating was found to be lower. Those who drank tap water, did not wear overalls and did not take a shower after work had a lower European Literacy Scale score (p<0.05). Conclusion: At the end of the study, it was found that there is a relationship between the way of warming up and the perception of health; drinking water preference, wearing overalls, taking a shower and health literacy. In this context, it is recommended to carry out information and awareness activities for agricultural workers.

Anahtar Kelimeler

• Agriculture
• Health
• Health Literacy
• Workers
• Perception

Kaynakça

1. Abacıgil, F., Harlak, H. & Okyay, P. (2016). Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği Türkçe uyarlaması. İçinde P. Okyay & F. Abacıgil (Eds.),Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçekleri Güvenirlik ve Geçerlilik Çalışması (ss. 77-78). Sağlık Bakanlığı Yayınları. Adana, F., Yeşilfidan, D. & Koç, N. (2020). Tarım İşçilerinin Sağlık Riskleri, C. Evereklioğlu & Ç. Karaca (Eds.), Sağlık Bilimleri Alanında Akademik Çalışmalar (ss. 207-221). Gece Kitaplığı.
2. Aktuna, A. (2017). Tarım sektöründe çalışanların iş sağlığı ve güvenliği çerçevesinde bilgi, tutum ve algı düzeyleri: Tekirdağ Süleymanpaşa örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tekirdağ.
3. Aydın, D. & Aba, A. Y. (2019). Annelerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile emzirme öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişki, Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(1): 31-39.
4. Burdur, Z. & Atay, C. E. (2018) An analysis of pesticide use for cotton production through data mining: the case of Nazilli, Eskişehir Technical University Journal Of Science and Technology A- Applied Sciences And Engineerıng, 19(3): 732-747.
5. Bükecik, N. & Adana, F. (2021). Hastane çalışanlarının sağlık okuryazarlık düzeyleri ve ilişkili faktörler: Konya ili örneği, Caucasian Journal of Science, 8(2): 1-13.
6. Çilingir, D. & Aydın, A. (2017). Hemşirelik bölümünde öğrenim gören öğrencilerin sağlık algısı, Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 25(3): 167-176.
7. Çimen, Z. & Bayık Temel, A. (2017). Kronik hastalığı olan yaşlı bireylerde sağlık okuryazarlığı ve sağlık algısı ilişkisi ve sağlık okuryazarlığını etkileyen faktörlerin incelenmesi, Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 33(3):105-125.
8. Değerli, H. & Tüfekçi, N. (2018). Toplumun sağlık okuryazarlık düzeyinin belirlenmesi, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(15): 467-488.

9. Demirli, P. (2018). Bireylerin sağlık okuryazarlığı üzerine bir araştırma: Edirne ili örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
10. Diamond, J.J., Becker, J.A., Arenson, C.A., Chambers, C.V. & Rosentha, M.P. (2007). Development of a scale to measure adults’ perceptions of health: priliminary findings. Journal of Community Psychology, 35(5): 557-561.
11. Egemen, E.A. (2015). Mevsimlik tarım işçileri ve barınma sorunları (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
12. Halverson, J.L., Martinez-Donate, A.P., Palta, M., Leal, T., Lubner, S., Walsh, M.C., Strickland, J.S., Smith, P.D. & Trentham-Dietz, A. (2015). health literacy and health-related quality of life among a population-based sample of cancer patients, Journal of Health Communication, 20: 1320-1329. http://www.guvenlicalisma.org (22.02.2019).
13. Kadıoğlu, H. & Yıldız, A. (2012). Sağlık Algısı Ölçeğinin Türkçe çeviriminin geçerlilik ve güvenirliği, Türkiye Klinikleri, 32(1):47-53.
14. Karakoyunlu Şen, S. (2019). Sağlık algısı ile kanser taraması farkındalığı arasındaki ilişki (Tıpta Uzmanlık Tezi). Tepecik Eğitim Hastanesi, İzmir.
15. Kaya Şenol, D., Bulantekin Düzalan, Ö., Sarıkaya, S. & Özen, B. (2019). Kronik hastalığı olan menopozal dönemdeki kadınlarda menopoz algısı ve sağlık okur yazarlığının değerlendirilmesi, Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 13(1): 14-21.
16. Kıraç, R. (2019). Sağlık arama davranışını etkileyen etmenler: yapısal eşitlik modellemezine dayalı bir çalışma (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
17. Kolaç, N., Sezer Balcı, A., Şişman, N.F., Ataçer, B.E. & Dinçer, S. (2018). Fabrika çalışanlarında sağlıklı yaşam biçimi davranışı ve sağlık algısı, Bakırköy Tıp Dergisi, 14: 267-74.
18. Kuzu, A. & Ergöl, Ş. (2019). Üniversite öğrencilerinin iş yaşamına ilişkin kaygı düzeyleri ve etkileyen faktörler, "İŞ, GÜÇ" Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 21(4):131-145.
19. Lee, S.D., Tsai, T., Tsai, Y. & Kuo, K.N. (2010). Health literacy, health status and healthcare utilization of Taiwanese adults: Results from a national survey. BioMed Center Public Health, 10: 614.
20. Mahmoud, T., Aliasghar, H.M., Shahram, R., Atoosa, S., Fateme, S., Mona, A., Akram, H. & Alı, M. ( 2016). Health literacy in Iran: findings from a national study, Payesh, 15(1): 95-102.
21. Özdemir, Y. (2018). Aile sağlığı merkezlerine başvuran hastaların sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi: Kahramanmaraş ili örneği (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
22. Serin, G. & Çuhadar, M.T. (2015). İş güvenliği ve sağlığı yönetim sistemi, Teknik Bilimler Dergisi, 5(2): 44-59.
23. Sezgin, Ö. (2019). Isparta Gül Küçük Sanayi Sitesi küçük ölçekli iş yeri çalışanlarında sağlık okuryazarlığı düzeyi ve ilişkili faktörler (Tıpta Uzmanlık Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Isparta.
24. Singh, S.G. & Aiken, J. (2017). The effect of health literacy level on health outcomes in patients with diabetes at a type v health centre in Western Jamaica, International Journal of Nursing Sciences, 4: 266-270.
25. Sorensen, K., Van den Broucke, S. & Fullam, J. (2012). Consortium Health Literacy Project European. Health literacy and public health: A systematic review and ıntegration of definitions and models. BMC Public Health, 25(12): 80.
26. Suka, M., Odajima, T., Okamoto, M., Sumitani, M., Igarashi, A., Ishikawa, H., Kusama, M., Yamamoto, M., Nakayama, T. & Sugimori, H. (2015). Relationship between health literacy, health information access, health behavior, and health status in Japanese people, Patient Education and Counseling, 98: 660–668. TÜİK_1. Türkiye İstatistik Kurumu İşgücü İstatistikleri,2017 (Erişim Tarihi: 28.03.2020) http://www.tuik.gov.tr/HbGetirHTML.do?id=24631
27. Türkal Gün, Z. & Adana, F. (2019). Çalışan adölesanların kişisel hijyen bilgi ve davranışları, Hemşirelik Bilimi Dergisi, 2(1): 23–31.