Özel bir üniversite hastanesinin hemşirelerinde tükenme düzeyi

Öz

Giriş: Hemşirelerin iş yaşamında tükenmişlik önemli sorunlardan biridir. Amaç: Bu çalışmada özel bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyinin belirlenmesi amacıyla planlandı. Yöntemler: Kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışmanın evreni örneklemini oluşturdu. Bu çalışmada örneklem kriterlerini karşılayan gönüllü 121 hemşire yer aldı. Veriler “Hemşire Tanıtıcı Formu” ve “Tükenmişlik Ölçeği-Kısa Formu” ile toplandı. Hemşireler veri formlarını kendileri doldurdu. Değişkenler için önemlilik değeri p<0,05 idi. Bulgular: Hemşirelerin %70,2’si kadın, %76,0’sı 20-29 yaş arasındaydı. Hemşirelerin meslek deneyim süresi 0-5 yıl olanların çoğu (%76,1) 20-29 yaş arasındaydı. Bu çalışmada tüm hemşirelerin tamamı en az “tehlike sınırında tükenme” yaşamaktaydı. Ancak, hemşirelerin cinsiyet, medeni durum ve eğitim seviyesi tükenmişlik düzeyi ile ilişkili değildi (p>0,05). Çalıştıkları kurum/ birimlerde, 0-5 yıl çalışan (ort ± ss) (3,473±1,212) hemşirelerin daha uzun süre çalışanlara (6-17 yıl) (3,082±0,923) göre tükenme puanı daha yüksekti (p>0,05). 20-29 yaş arasında olan, ebeveyn olmayan ve hemşirelik deneyim süresi 0-5 yıl arasında olan, haftalık 51 saatin üzerinde mesai yapan hemşirelerin tükenmişlik puanı ise istatistiksel olarak daha yüksekti (p<0,05). Hemşirelerin haftalık fazla mesai saatti (4,159±1,080) ve gece nöbet sayısı arttıkça (3,632±1,113) tükenmişlik puanı daha çok arttı (p<0,05). Sonuç: Hemşirelerin tamamının “tehlike sınırında tükenme” bildirmesi kurumsal çalışma koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Hemşirelerin tükenme puanı düzeyi klinik karakteristikler ile daha çok ilişki gösterdi. Genç hemşirelerin çalıştıkları kurumda daha uzun süreli mesailerle çalıştırılmaları ve hemşirelik deneyim sürelerinin daha az olması onların tükenme puanlarını artırmış olabilir. Özel hastanelerde çalışan hemşirelerin tükenme nedenlerinin açığa kavuşturulmasında daha büyük çalışmalar önerilir.

Anahtar Kelimeler

• hemşirelik
• tükenme
• klinik karakteristikler
• sosyodemografik karakteristikler.

Burnout level of nurses in a private university hospital

Öz

Abstract Introduction: Burnout is one of the most significant problems affecting the working lives of nurses. Objective: This study was conducted to determine the burnout levels of nurses working in a private university hospital. Methods: This was a cross-sectional descriptive study. The sample consisted of 121 volunteer nurses at the university hospital who met the sampling criteria. Data were collected using the Nurse Descriptive Form and the Burnout Scale-Short Form. Nurses filled out the data forms themselves. The significance value for the variables was p<.05. Results: In total, 70.2% of the nurses were female, and 76.0% were between 20 and 29 years old. Most of the nurses with 0–5 years of professional experience (76.1%) were between 20 and 29 years old. All the nurses experienced at least “exhaustion at the danger limit.” However, nurses’ gender, marital status, and education level were not associated with burnout levels (p>0.05). Nurses who had worked for 0–5 years (M=3.473, SD=1.212) had higher burnout scores than those who had worked longer (6–17 years; M=3,082, SD=0.923; p>0.05). The burnout scores of nurses between 20 and 29 years old who were not parenthoods, who had 0–5 years of nursing experience, and who worked over 51 hours per week were statistically higher (p<0.05). As the nurses’ weekly overtime hours (M=4,159, SD=1,080) and number of night shifts increased (M=3,632, SD=1,113), their burnout scores also increased (p<0.05). Conclusion: The fact that all of the nurses reported “exhaustion at the danger limit” indicates that institutional working conditions should be improved. The burnout scores of nurses showed a greater correlation with clinical characteristics. Young nurses with little experience working long hours may lead to higher burnout scores. Larger studies are required to elucidate the causes of burnout among nurses working at private hospitals.

Anahtar Kelimeler

• nursing
• burnout
• clinical characteristics
• sociodemographic characteristics

Kaynakça

1. Ahmadi O., Azizkhani R., Basravi M. (2014). Correlation between workplace and occupational burnout syndrome in nurses. Advanced Biomedical Research, 3:44 DOİ: 10.4103/2277-9175.125751
2. Akpolat M., Işık O. (2008). The levels of burnout of health employees: Sample of a public hospital (In Turkish: Sağlık çalışanlarının tükenmişlik düzeyleri: bir kamu hastanesi örneği). Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 11(2): 230-254. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/84701
3. Akyüz İ. (2015). Investigation of level of nurses’ burnout and depression in terms of working conditions and demographic characteristics (In Turkish: Hemşirelerin tükenmişlik ve depresyon düzeylerinin çalışma koşulları ve demografik özellikler açısından incelenmesi). İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 3(1): 21-34. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/355398
4. Alvares M.E.M., Thomaz E.B.A.F., Lamy Z.C., Nina R.V.A.H., Pereira M.U.L., Garcia J.B.S. (2020). Burnout syndrome among healthcare professionals in intensive care units: a cross-sectional population-based study. Rev Bras Ter Intensiva, 32(2):251-260. doi: 10.5935/0103-507x.20200036.
5. Balcı G.U., Demir Ş., Kurdal Y., Koyuncu G., Deniz Y., Tereci Ö., Mandus F., Yalçınkaya S., Öngel K. (2013). Burnout and tiredness among nurses (In Turkish: Hemşirelerde tükenmişlik ve yorgunluk semptomları). Tepecik Eğitim Hastanesi Dergisi, 23(2): 83-87. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/164845/hemsirelerde-tukenmislik-ve-yorgunluk-semptomlari
6. Can R., Hisar M.K. (2019). Nurses’ professional behaviors and burnout levels (In Turkish: Hemşirelerin profesyonel davranışları ve tükenmişlik düzeyleri). Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 6(1): 1-9. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/678556
7. Başar U. (2020). Burnout syndrome among nurses: causes, consequences and preventive strategies (In Turkish: Hemşirelerde tükenmişlik sendromu: nedenleri, sonuçları ve önleyici stratejiler). Journal of Health and Nursing Management, 2(7): 501-507.
8. Çankaya M. (2017). Burnout levels of private hospital employees and a field study (In Turkish: Özel hastane çalışanlarının tükenmişlik düzeyleri ve bir alan uygulaması). International Journal of Academic Value Studies, 3(9): 1-15. file:///C:/Users/CALICO/Downloads/354801754_1-MuhammetANKAYA_1-15%20(1).pdf

9. Çapri B. (2013). The Turkish adaptation of the burnout measure-short version (BMS) and couple burnout measure-short version (CBMS) and the relationship between career and couple burnout based on psycho analytic existential perspective. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13 (3), 1393-1418. DOİ: 10.12738/estp.2013.3.1576 https://toad.halileksi.net/wp-content/uploads/2022/07/tukenmislik-olcegi-kisa-formu-toad.pdf
10. Çapri B. (2006). Tükenmişlik ölçeğinin türkçe uyarlaması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1): 62-77.
11. Tümkaya S., Çam S., Çavuşoğlu İ. (2009). Turkish adaptation of the burnout snydrome inventory short version (In Turkish: Tükenmişlik ölçeği kisa versiyonu’nun türkçe’ye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalişmasi). Ç.U. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(1): 387-398. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/50519
12. Çevik Tekin, İ. (2021). Burnout in health care workers. In Turkish: Sağlık kurumları çalışanlarında tükenmişlik (İçinde: Sağlık Perspektifinden Örgütsel Psikoloji Kitabı), Ed (ler): Urgan S., Erdogan P., Eğitim Yayınevi 1.th edition, pp: 35-52.
13. Demirel Y., Tohum U.E., Kartal Ö. (2017). The effect of burnout on organizational commitment: a study on nurses in a university hospital (In Turkish: Tükenmişliğin örgütsel bağlılık üzerine etkisi: bir üniversite hastanesinde çalışan hemşireler üzerine araştırma). Kastamonu University Journal of Faculty of Economics and Administrative Sciences, 18(1): 444-460. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/361440
14. Efil S., Turen S., Yıldız Ayvaz, M., Bülbül E., Yeni, T. (2022). Burnout levels and care behaviours in intensive care nurses: A cross-sectional, multicentre study. Intensive Crit Care Nurs., 71:103246. doi: 10.1016/j.iccn.2022.103246.
15. Elshaer M.S.N., Moustafa A.S.M., Aiad W.M., Ramadan E.I.M. (2017). Job stress and burnout syndrome among critical care healthcare workers. Alexandria Journal of Medicine, 54(3): 273-277. DOİ: 10.1016/ j.ajme.2017.06.004.
16. Esen M. (2019). The relationship between job stress, burnout and organizational commitment: A research on health employees (In Turkish: İş stresi, mesleki tükenmişlik ve örgütsel bağlılık ilişkisi: sağlık çalışanları üzerine bir araştırma). International Journal of Economic & Social Research, 15(1): 1-13 https://dergipark.org.tr/tr/pub/esad/issue/49560/530534
17. Durmuş M., Gerçek A., Çiftçi N. (2018). A research on the evaluation of life quality and burnout levels of nurses' (In Turkish: Hemşirelerin yaşam kaliteleri ile tükenmişlik düzeylerinin değerlendirilmesine yönelik bir araştırma). Journal of Social Sciences of Mus Alparslan University, 6(2): 279–286. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/456493
18. Friganović A., Kovačević, I., Ilić, B., Žulec, M., Krikšić, V., Bile, G. C. (2017). Healthy settings in hospital – how to prevent burnout syndrome in nurses: literature review. Acta Clinica Croatica, 56: 292-298.
19. Gama G., Barbosa F., Vieira M. (2014). Personal determinants of nurses burnout in end of life care. European Journal of Oncology Nursing, 18: 527-533.
20. Gómez-Urquiza, L. J., Fuente-Solana, E., Albendín-García, L., Vargas-Pecino, C., Ortega-Campos, M. E., Cañadas-De la Fuente, A. G. (2017). Prevalence of burnout syndrome in emergency nurses: a meta-analysis. American Association of Critical-Care Nurses, 37(5): 1-9. doi: https://doi.org/10.4037/ccn2017508.
21. Günüşen P.N., Üstün B. (2010). Burnout in the nurses and doctors working in secondary healthcare services in Turkey: A Literature Review (In Turkish: Türkiye’de ikinci basamak sağlık hizmetlerinde çalışan hemşire ve hekimlerde tükenmişlik: literatür incelemesi). DEUHYO ED, 3(1): 40-51. ttps://acikerisim.deu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/20.500.12397/4548/40-51_pdf.pdf?sequence=1
22. Helvacı I., Turhan M. (2013). The examination of burnout levels: A study on healthcare staff working in Silifke (In Turkish: Tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi: silifke’de görev yapan sağlık çalışanları üzerinde bir araştırma). İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 1(4): 58-68. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/355383
23. Kaçan Y. C., Örsal Ö., Köşgeroğlu N. (2016). Investigation of burnout among nurses (In Turkish: Hemşirelerde tükenmişlik düzeyinin incelenmesi). Cumhuriyet Nursing Journal, 5(2): 65-74.
24. Karsavuran S. (2014). Sağlık sektöründe tükenmişlik: ankara’daki sağlık bakanlığı hastaneleri yöneticilerinin tükenmişlik düzeyleri. H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32(2), 133-165. DOİ: 10.17065/huiibf.95124.
25. Laschinger S.K.H., Fida R. (2014). New nurses burnout and workplace wellbeing: The influence of authentic leadership and psychological capital. Burnout Research, 1: 19-28. doi:10.1016.2014.03.002.
26. Matsuo T, Kobayashi D, Taki F, Sakamoto F., Uehara Y., Nobuyoshi M., Tusuguya F. (2020). Prevalence of healthcare worker burnout during the Coronavirus disease 2019 (COVID-19) Pandemic in Japan. JAMA Netw Open., 3(8): e2017271. doi:10.1001/jamanetworkopen.2020.17271
27. Maslach, C., Schaufeli, B. W., Leiter, P. M. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52: 397–422.
28. Öztürk S., Özgen R., Şişman H., Baysal D., Sarıakçalı N., Aslaner E., Kum P., Gürel D., Gezer, D., Akıl Y., Yıldıztaş D.R. (2014). Burnout of nurses working in a university hospital and the effect of social support (In Turkish: Bir üniversite hastanesi’nde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyi ve sosyal desteğin etkisi). Cukurova Medical Journal, 39(4): 752-764. https://doi.org/10.17826/cutf.27524
29. Paiva C. L., Canario G.C.A., China L.E., Gonçalves K.A. (2017). Burnout syndrome in health-care professionals in a university hospital. Clinics, 72(5): 305-309. doi: 10.6061/clinics/2017(05)08
30. Pines A.M., Aronson E. (1988). Career burnout: Causes and cures. New York: Free Press.
31. Pines A.M. (2005). The burnout measure short version (BMS). International Journal of Stress Management 12: 78–88. https://doi.org/10.1037/t00766-000
32. Sawilowsky S. (2009). New effect size rules of thumb. Journal of Modern Applied Statistical Methods, 8(2):467-474. doi: 10.22237/jmasm/1257035100.
33. Şentürk S. (2014). Evaluation of the relationship between burnout levels and sleep quality in the intensive care unit nurses (In Turkish: Yoğun bakım hemşirelerinin tükenmişlik düzeyleri ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi). Bozok Tıp Dergisi, 4(3): 48-56. https://dergipark.org.tr/en/pub/bozoktip/issue/3793/50711
34. Taycan O., Kutlu L., Çimen S., Aydın N. (2006). Relation between sociodemographic characteristics depression and burnout levels of nurse working in university hospital (In Turkish: Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerde depresyon ve tükenmişlik düzeyinin sosyo-demografik özelliklerle ilişkisi). Anadolu Psikiyatri Dergisi, 7:100-108.
35. Tekir Ö., Çevik C., Arık S., Ceylan G. (2016). Examining health workers' burnout, job satisfaction levels and life satisfaction (In Turkish: Sağlık çalışanlarının tükenmişlik, iş doyumu düzeyleri ve yaşam doyumunun incelenmesi). Kırıkkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 18(2):51-63. https://doi.org/10.24938/kutfd.252677
36. Xie Z., Wang, A., Chen B. (2011). Nurse burnout and its association with occupational stress in a cross-sectional study in Shanghai. Journal of Advanced Nursing, 67(7): 1537–1546. DOİ: 10.1111/j.1365-2648.2010.05576.x
37. Uçar N., Aygin D., Uzun E. (2016). Evalulation of fatigue and work satisfaction of intensive care nursery summary (In Turkish: Yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik ve iş doyumunun değerlendirilmesi). Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(4): 18-37. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/287635