Derleme

D VİTAMİNİ VE COVID-19

Cilt: 2 Sayı: 1 16 Haziran 2023
PDF İndir

D VİTAMİNİ VE COVID-19

Öz

Çin’in Wuhan eyaletinde ortaya çıkan ve kısa zamanda tüm dünyaya yayılan SARSCoV-2 (şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs-2), yeni bir koronavirüs olup damlacık yoluyla bulaşmakta ve COVID-19 (koronavirüs hastalığı 2019) hastalığına neden olmaktadır. Hastalık genelde asemptomatik seyrederken bazı vakalarda hafif-orta veya şiddetli semptomlar görülebilmektedir. Koronavirüs hastalığı ilk görüldüğü tarihten yaklaşık 1 yıl sonra pandemi olarak ilan edilmiş ve beraberinde aşı ve tedavi arayışları da yoğunlaşmıştır. D vitamini, kalsiyum emilimi ve kemik mineralizasyonu gibi iskelet sistemine ait görevleri bulunan; ancak immünomodülatör görevlere de sahip olduğu düşünülen bir maddedir. Yağda çözünmekte, temel olarak ultraviyole (UV) irradyasyon yoluyla deride sentezlenmekte ve aynı zamanda yağlı balık ve balık karaciğer yağı başta olmak üzere besinlerden, zenginleştirilmiş besinlerden veya D vitamini desteklerinden alınabilmektedir. Henüz konsensus sağlanamasa da, D vitamininin akut solunum yolu enfeksiyon riskiyle ilişkili olduğunu gösteren gözlemsel ve klinik çalışmalar mevcuttur. Bununla birlikte vitaminin, sitokin salınımını regüle etme ve βdefensin ve katelisidin gibi antimikrobiyal peptidleri eksprese etme yoluyla COVID-19’da prognozu iyileştirdiği öne sürülmektedir. Pandeminin başlarında ekolojik çalışmalarca D vitamini ile COVID-19 arasında bir korelasyon olduğu bildirilmiştir. Bu korelasyon diğer gözlemsel çalışmalarla da desteklenmiş, D vitaminindeki yetersizliğin COVID-19 enfeksiyonunda artmış duyarlılık, yükselmiş hastanede yatış oranı, uzamış hastanede kalış süresi ve artmış hastalık şiddeti ve mortalite ile ilişkili olduğu bildirilmiştir. Ancak, D vitamini desteğinin hastalık şiddetine ve mortaliteye etkisini inceleyen az sayıdaki klinik çalışma, tasarım bakımından farklılıklar göstermiş, tutarsız sonuçlar vermiş ve D vitamini ile hastalık şiddeti veya mortalite arasındaki ilişkiyi kanıtlamada yetersiz kalmıştır. Koronavirüs hastalığı ile D vitamini arasındaki ilişkiyi inceleyen daha fazla sayıda iyi tasarlanmış klinik çalışmaya ihtiyaç olduğu düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alberca, G.G.F. & Alberca, R.W. (2022). ‘‘Role of vitamin D deficiency and Comorbidities in COVID-19’’, World J Virol, 11(1): 85-89.
  2. Ali, N. (2020). ‘‘Role of Vitamin D in Preventing of COVID-19 İnfection, Progression and Severity’’, J Infect Public Health, 13(10): 1373-1380.
  3. Ben-Eltriki, M., Hopefl, R., Wright, J.M. & Deb, S. (2022). ‘‘Association between Vitamin D Status and Risk of Developing Severe COVID-19 Infection: A Meta-Analysis of Observational Studies’’, J Am Nutr Assoc, 41(7): 679-689.
  4. Beyerstedt, S., Casaro, E. B., Rangel, E. B. (2021). ‘‘COVID-19: Angiotensin-Converting Enzyme 2 (ACE2) Expression and Tissue Susceptibility to SARS-CoV-2 İnfection’’, Eur J Clin Microbiol Infect Dis, 40: 905-919.
  5. Borsche, L., Glauner, B. & Mendel, J. (2021). ‘‘COVID-19 Mortality Risk Correlates Inversely with Vitamin D3 Status, and a Mortality Rate Close to Zero Could Theoretically Be Achieved at 50 ng/mL 25(OH)D3: Results of a Systematic Review and Meta-Analysis’’, Nutrients, 13(10): 3596
  6. Bourgonje, A. R., Abdulle, A. E., Timens, W. T., Hillebrands, J., Navis, G., Gordijn, S. J., Bolling, M. C., Dijkstra, G., Voors, A. A., Osterhaus, A. D. M. E., Van der Voort, P. H. J., Mulder, D. J. & van Goor H. (2020). ‘‘Angiotensin-Converting Enzyme 2 (ACE2), SARSCoV-2 and The Pathophysiology of Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)’’, The Journal of Pathology, 251: 228-248.
  7. Brighthope, I., Am, A.S. & Ried, K. (2021). ‘‘Vitamin-D and COVID-19: Time for The Profession to Take a Stand’’, Adv Integr Med, 8(2): 77-78.
  8. Cannata-Andia, J.B., Diaz-Sottolano, A., Fernández, P., Palomo-Antequera, C., HerreroPuente, P., Mouzo, R., Carrillo-López, N., Panizo, S., Ibañez, G.H., Cusumano, C.A., Ballarino, C., Sánchez-Polo, V., Pefaur-Penna, J., Maderuelo-Riesco, I., Calviño-Varela, J., Gómez, M.D., Gómez-Alonso, C., Cunningham, J., Naves-Díaz, M., Douthat, W., Fernández-Martín,

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İç Hastalıkları

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

16 Haziran 2023

Gönderilme Tarihi

31 Mart 2023

Kabul Tarihi

14 Haziran 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 2 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Özmen, H. F., & Çetin, Ö. (2023). D VİTAMİNİ VE COVID-19. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(1), 107-120. https://izlik.org/JA38CJ37EY
AMA
1.Özmen HF, Çetin Ö. D VİTAMİNİ VE COVID-19. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2023;2(1):107-120. https://izlik.org/JA38CJ37EY
Chicago
Özmen, Hüseyin Feyzi, ve Ömer Çetin. 2023. “D VİTAMİNİ VE COVID-19”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2 (1): 107-20. https://izlik.org/JA38CJ37EY.
EndNote
Özmen HF, Çetin Ö (01 Haziran 2023) D VİTAMİNİ VE COVID-19. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2 1 107–120.
IEEE
[1]H. F. Özmen ve Ö. Çetin, “D VİTAMİNİ VE COVID-19”, RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ, c. 2, sy 1, ss. 107–120, Haz. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38CJ37EY
ISNAD
Özmen, Hüseyin Feyzi - Çetin, Ömer. “D VİTAMİNİ VE COVID-19”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2/1 (01 Haziran 2023): 107-120. https://izlik.org/JA38CJ37EY.
JAMA
1.Özmen HF, Çetin Ö. D VİTAMİNİ VE COVID-19. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2023;2:107–120.
MLA
Özmen, Hüseyin Feyzi, ve Ömer Çetin. “D VİTAMİNİ VE COVID-19”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 2, sy 1, Haziran 2023, ss. 107-20, https://izlik.org/JA38CJ37EY.
Vancouver
1.Hüseyin Feyzi Özmen, Ömer Çetin. D VİTAMİNİ VE COVID-19. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ [Internet]. 01 Haziran 2023;2(1):107-20. Erişim adresi: https://izlik.org/JA38CJ37EY