ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU

Nurettin Konaç; Yazile Sayın

ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU

Öz

Özet Göğüs / toraks travması, politravmalı hastalarda karın yaralanması ve kafa travmasından sonra ikinci en sık görülen ve üçüncü en yaygın ölüm nedenidir. Literatürde pnömotoraks ile ilişkili komplikasyonlar ve morbidite ve mortalite riski yüksektir. Bu nedenle erken klinik tanı, tedavi ve bakımın çok önemine dikkat çekilmektedir. Özellikle geriatrik travma hastalarında pnömotoraks yönetiminde hasta merkezli bireyselleştirilmiş stratejilerin kritik önemine dikkat çekilmektedir. Bu olgu sunumunun amacı travmatik toraks yaralanması ile ilişkili pnömotoraks gelişen yaşlı bir hastanın Günlük Yaşam Aktiviteleri (GYA) Hemşirelik Modeline göre acil bakım girişimleri hakkında bilgi vermektir. Bu sunumda yer alan travmatik pnömotoraks gelişen geriatri olgusunda GYA modeli ile hızlı tedavi ve bakım yaklaşımı komplikasyonları önledi ve hastanın güvenli bir şekilde genel cerrahiye sevkini sağladı. Anahtar kelimeler: Geriatrik hasta, travmatik pnömotoraks, günlük yaşam aktiviteleri modeli, hemşirelik bakımı Abstract Chest/thoracic trauma is the second most common cause of death in polytrauma patients after abdominal and head trauma. The complications associated with pneumothorax and the risk of morbidity and mortality are high in the literature. Therefore, the importance of early clinical diagnosis, treatment and care is emphasized. The critical importance of patient-centered individualized strategies in the management of pneumothorax, especially in geriatric trauma patients, is emphasized. The purpose of this case report is to provide information about emergency care interventions according to the Activities of Daily Living (ADL) Nursing Model of an elderly patient who developed pneumothorax associated with traumatic thoracic injury. In this presentation, the rapid treatment and care approach with the ADL model prevented complications and ensured the patient's safe referral to general surgery. Key words: Geriatric patient, traumatic pneumothorax, daily living activities model, nursing care

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

YOK

Etik Beyan

YOK

Teşekkür

YOK

Kaynakça

Allen, S.M., & Mor, V. (1997). The prevalence and consequences of unmet need. Contrasts between older and younger adults with disability. Med Care, 35(11): 1132-48.
Allen, S.M., Piette, E.R., & Mor, V. (2014). The adverse consequences of unmet need among older persons living in the community: dual-eligible versus Medicare-only beneficiaries. J Gerontol B Psychol Sci Soc Sci., 69 Suppl 1(Suppl 1): S51-8.
Barry, R, & Thompson, E. (2018). Outcomes after rib fractures in geriatric blunt trauma patients. Am J Surg., 215(6):1020-1023.
Caffrey, C . (2010). Potentially preventable emergency department visits by nursing home residents: United States, Hyattsville, MD: National Center for Health Statistics.
Cagle, J.G., & Lee, J., Ornstein, K.A., Guralnik, J.M. (2020).Hospice utilization in the United States: A prospective cohort study comparing cancer and noncancer deaths. J Am Geriatr Soc., 68(4):783-793.
Chrysou, K., Halat, G., Hoksch, B., Schmid, R.A, & Kocher, G.J. (2017). Lessons from a large trauma center: impact of blunt chest trauma in polytrauma patients-still a relevant problem? Scand J Trauma Resusc Emerg Med., 20, 25(1):42.
Costenoble, A., Knoop, V., Vermeiren, S., Vella, R.A., Debain, A., Rossi, G., Bautmans, I., et al. (2021). A Comprehensive Overview of Activities of Daily Living in Existing Frailty Instruments: A Systematic Literature Search. Gerontologist, 61(3):e12-e22.
DePalma, G., Xu, H., Covinsky, K.E., A. Craig, B.A., Stallard, E., ASA , et al. (2013). Hospital readmission among older adults who return home with unmet need for ADL disability. The Gerontologist, 53(3): 454–461.

Fan, L., Shah, M., Veazie, P., & Friedman, B. (2011). Factors associated with Emergency Department use among the rural elderly. Journal of Rural Health.27, 39–49.
Gray, L.C., Peel, N.M., Costa, A.P., Burket, E., Dey, A.B., Jonsson, P.V., & Lakhan, P. (2013). Profiles of older patients in the emergency department: findings from the interRAI Multinational Emergency Department Study. Ann Emerg Med., 62(5): 467-474.
Hass, Z., DePalma, G., Craig,B.A., Xu, H., & Sands, L.P. (2017). Unmet need for help with activities of daily living disabilities and emergency department admissions among older medicare recipients. The Gerontologist, 57 (2): 206–210.
Henry, M., Arnold, T. & Harvey J. (2003). BTS guidelines for the management of spontaneous pneumothorax. Thorax, 58 (Suppl II): ii39–ii52. doi: 10.1136/thorax.58.suppl_2.ii39.
Kacaroğlu, V.A., Karabacak, B.G, & Ecevit Alpar, Ş. (2015). 2012-2014 NANDA-I Hemşirelik tanılarının Yaşam Aktivitelerine Dayalı Hemşirelik Modeline göre sınıflandırılması. International Journal of Human Sciences, 12(2): 1626-1636.
Kjaergaard, H. (1933). Pneumothorax simplex. Acta Medica Sacndinavica, 80(1-2): 93-104.
Laennec, R.T.H. (1819). Trait de l'auscultation mediate et des maladies des poumons et du coeur (Aracılı oskültasyon ve akciğer ve kalp hastalıkları üzerine tez). Tome Second. Paris, 1819.
Lookinland, S., Tiedeman, M.E., & Crosson, A.E.T. (2005). Nontraditional models of care delivery. Have they solved the problems? J Nurs Adm., 35(2):74–80.
Nishizawa, S., Tobino, K., Murakami, Y., Uchida, K., Kawabata, T., Ota, H., Hiramatsu, Y., et al. (2023). Mortality and prognostic factors for spontaneous pneumothorax in older adults. PLoS One, 18(9): e0291233.
Olofsson, H., & Dryver, E. (2022). Management of pneumothorax in the emergency department. Lakartidningen, 119:21108.
Pallin, D.J., Allen, M., Espinola J.A., Camargo C.A., & Bohan, J.S. (2013). Population aging and emergency departments: Visits will not increase, lengths-of-stay and hospitalizations will. Health Affairs.32, 1306–1312.
Pines, J.M., Mullins, P.M., Cooper, J.K., Feng, L.B., & Roth K.E . (2013). National trends in emergency department use, care patterns, and quality of care of older adults in the United States. Journal of the American Geriatrics Society, 61: 12–17.
Rosenberg, T., Montgomery, P., Hay, V., & Lattimer, R. (2019). Using frailty and quality of life measures in clinical care of the elderly in canada to pre dict death, nursing home transfer and hospitalisation - the frailty and ageing cohort study. BMJ Open, 9(11): e032712.
Roper N., Logan W.W. & Tierney A.J. (1980). The Elements of Nursing. Churchill Livingstone. ISBN 0-443-01577-5.
Shah, M.N., Rathouz, P.J., & Chin, M.H. (20019. Emergency department utilization by noninstitutionalized elders. Acad Emerg Med., 8(3): 267-873.
Solberg, L.I, Reger L.A., Pearson, T.L., Pearson, T.L., Cherney, I.M., O'Connor, P.J., Freeman, S.L., et al. (1997). Using continuous quality improvement to improve diabetes care in populations: the IDEAL model. Jt Comm J Qual Improv., 23:581–92.
Tiedeman, M.E,, & Lookinland, S. Traditional models of care delivery. What have we learned? J Nurs Adm., 2004;34(6):291–7.
Timmins, F., & O'Shea J. (2004). The Roper–Logan–Tierney (1996) model of nursing as a tool for professional development in education. Nurse Education in Practice, 4: 159–167.
Tülüce, K. & Altuntaş, G. (2020). Travmatik pnömotorakslı 127 Hastanın Değerlendirilmesi: Tek Merkez Deneyimi. Sakarya Tıp Dergisi,10(4): 655-660.
Vikipedia (2025). Roper–Logan–Tierney model of nursing. https://en.wikipedia.org/wiki/Roper%E2%80%93Logan%E2%80%93Tierney_model_ of_n ursing. Access: 05 Feb 2025.
Wilber, S.T., Blanda, M., & Gerson, L.W.(2006). Does functional decline prompt emergency department visits and admission in older patients? Acad Emerg Med., 13(6):680-682.
Wolff, J.L., Feder, J., & Schulz, R. (2016). Supporting Family Caregivers of Older Americans. N Engl J Med., 375(26):2513-2515.
Xu, H., Covinsky, K.E., Stallard,E., Thomas, J., & Sands L.P. (2012). Insufficient help for activity of daily living disabilities and risk of all-cause hospitalization. J Am Geriatr Soc., 60(5): 927-33.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Cerrahi Hastalıklar Hemşireliği

Bölüm

Olgu Sunumu

Yazarlar

Nurettin Konaç
0009-0001-8468-9145
Türkiye

Yazile Sayın ^*
0000-0002-5741-754X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2025

Kabul Tarihi

2 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA58LY78TY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Konaç, N., & Sayın, Y. (2025). ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 65-82. https://izlik.org/JA58LY78TY

AMA

1.Konaç N, Sayın Y. ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2025;4(1):65-82. https://izlik.org/JA58LY78TY

Chicago

Konaç, Nurettin, ve Yazile Sayın. 2025. “ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 4 (1): 65-82. https://izlik.org/JA58LY78TY.

EndNote

Konaç N, Sayın Y (01 Haziran 2025) ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 4 1 65–82.

IEEE

[1]N. Konaç ve Y. Sayın, “ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU”, RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ, c. 4, sy 1, ss. 65–82, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58LY78TY

ISNAD

Konaç, Nurettin - Sayın, Yazile. “ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 4/1 (01 Haziran 2025): 65-82. https://izlik.org/JA58LY78TY.

JAMA

1.Konaç N, Sayın Y. ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ. 2025;4:65–82.

MLA

Konaç, Nurettin, ve Yazile Sayın. “ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU”. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, c. 4, sy 1, Haziran 2025, ss. 65-82, https://izlik.org/JA58LY78TY.

Vancouver

1.Nurettin Konaç, Yazile Sayın. ACİL SERVİSTE TRAVMATİK PNÖMOTORAKSLI YAŞLI HASTANIN GÜNLÜK YAŞAM AKTİVİTELERİ MODELİNE GÖRE BAKIM PLANI: OLGU SUNUMU. RUMELİ ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ DERGİSİ [Internet]. 01 Haziran 2025;4(1):65-82. Erişim adresi: https://izlik.org/JA58LY78TY