BATMAN KÜLTÜRÜNDE HAYVANLARLA İLGİLİ FOLKLORİK İNANIŞLAR

Öz

Tarihte birçok kültürü bünyesinde barındırmış Anadolu bir uygarlıklar mozaiğidir. Yurdumuzun tarih ve kültür yönünden önemli beldelerinden biri de hiç şüphesiz Hasankeyf’i de bünyesinde barındıran Batman ilidir. Geçmişte Siirt’e bağlı bir ilçe olan Batman, 1990 yılında 72. il olarak kabul edilmiştir. Tarihsel süreçte, Hurriler, Mittaniler, Urartular, Süryaniler, Bizanslılar, Araplar, İranlılar ve en son da Türklere ev sahipliği yapmış bu bölge, farklı din, inanç ve kültürün etkisi altında, sentez ve zengin bir folklora sahip olmuştur. Yöre insanının geçmişten gelen ve hayvanlara yönelik zengin mitolojik ve folklorik birikimini ortaya koyan çalışmaların çok az sayıda olmasının yanı sıra özellikle kırsal yaşam biçiminin terkedilip, sosyo- ekonomik nedenlerin de etkisiyle büyük kentlere göç olgusunun çok sık yaşanmasına bağlı olarak hayvanlara yönelik folklorik bilgi birikiminin de kaybolmaya yüz tutması gibi nedenlere bağlı olarak bu çalışma planlanmıştır. Bu çalışmada Batman ili, ilçeleri ve köylerinde hayvancılık yapan ya da uğraş alanları içerisinde hayvanların yer aldığı kaynak kişilere ulaşılmış ve onların hayvanlara yönelik gelenek ve göreneklerinde yer etmiş folklorik bilgiler ve inanışlar toplanmıştır. Toplanan bu bilgiler sınıflandırılarak yorumlanmış ve Batman kültüründe hayvanlara yönelik folklorik inanışlar ortaya konulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Folklor
• İnanış
• Anadolu
• Pet hayvanları
• Çiftlik hayvanları.

Kaynakça

1. Anonim. (2024). Batman tarımsal yatırım rehberi (ss. 1–30). T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü, Tarımsal Yatırımcı Danışma Ofisi.
2. Armutak, A. (2002). Doğu ve Batı mitolojilerinde hayvan motifi. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 28(2), 411–427.
3. Çelik, E. (2018). Batman ili ornitofaunası. Doğu Fen Bilimleri Dergisi, 2, 1–10.
4. Demir, İ. & Gültekin, G. D. (2022). Batman halk kültürü (ss. 83–88). Batman Üniversitesi Yayınları No: 5.
5. Gönenç, A., Ülke, S. & Siddiq, A. B. (2024). Hayvan temelli halk inanışları ve geleneksel şifa uygulamaları: Güneydoğu Anadolu örneği. Kadim Akademi Dergisi Sosyal Bilimler Dergisi (SBD), 8(2), 233–260.
6. Tuncel, M. (1992). Batman. In TDV İslam ansiklopedisi (Cilt 5, ss. 200–202). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.