Sıfır Atık Uygulaması İçin Gıda Atıklarından Takviye Kuru Kedi Maması Üretimi

Abstract

Gıdalar, üretim, taşıma ve tüketim sürecinin çeşitli aşamalarında atık olarak israf edilmekte ve bunların bir kısmı geri dönüştürülebilir olmalarına rağmen çeşitli sebeplerle geri kazandırılamamaktadır. Buna ilaveten kabuk, posa, öz suyu, işlem sonrası oluşan sular, çekirdek gibi kısımlar tüketilemediği için kaçınılmaz atıklar olarak ortaya çıkmakta olup israf nedeniyle değil kullanım alanı bulunamadığı için atık olmaktadır. Bu atıkların değerlendirilip farklı amaçlarla kullanıma hazır hale getirilmeleri mümkün iken israf ediliyor olması hem ekonomik hem de çevresel ve toplumsal sorunlara yol açmaktadır. Bu çalışma ile hem israf hem de kaçınılmaz olarak oluşan gıda atıklarından sıfır atık uygulaması kapsamında takviye kuru kedi maması üretilmesi amaçlanmıştır. Bunun için ekmek, portakal kabuğu, yumurta kabuğu, kemik suyu ve peynir altı suyu atıkları ile ürüne aroma katması ve mama hamurunun reolojisine katkıda bulunması amacıyla kemik suyu bulyonu kullanılarak takviye kuru kedi maması geliştirilmiştir. Atık maddelerden hazırlanan mama hamuru, koşulların ön denemelerle optimize edilmesinden sonra mikrodalgada 180 W gücünde 2 dk 25 sn süreyle kurutulmuştur. Elde edilen kuru mamanın nem içeriği %4,36 ± 0,06 olarak tespit edilmiştir. Ayrıca, teorik olarak yapılan hesaplamalara göre takviye kuru kedi maması 100 g’da %14,75 protein, %12,72 yağ, %64,95 karbonhidrat, %3,21 kül ile %3,08 oranında kalsiyum içermekte olup 447,626 kcal enerji değerine sahiptir.

Keywords

• sıfır atık
• gıda israfı
• kedi maması
• mikrodalga

Production of Supplement Dry Cat Food From Food Waste for Zero Waste Application

Abstract

Foods are wasted at various stages of the production, transportation and consumption processes. However, they cannot be recovered for various reasons although some of them are in recyclable form. In addition, unavoidable wastes like shell, crust, pomace, juice, after-processed liquids, seeds, etc. cannot be used because there is no recycling application for them. Food wastes causes both economic, environmental and social problems while it is possible to evaluate and make these wastes ready for use. In this study, it was aimed to produce dry cat food supplement as a method of recycling food wastes. For this reason, cat food was produced by using bread, orange peel, eggshell, bone broth and whey wastes, which, in addition to being wasted in large quantities, also contain healthy components. Bone broth bouillon also added to contribute to the flavor of the product. The cat food dough prepared from waste materials then dried in the microwave at 180 W for 2 min. and 25 sec. after optimizing of the microwave conditions with preliminary trials at different power and durations. The moisture content of the dry cat food supplement was found as 4,36 ± 0,06 %. In addition, according to theoretical calculations, supplemental dry cat food contains 14,75% protein, 12,72% fat, 64,95% g carbohydrates, 3,21% ash and 3,08% calcium in 100 g and it has been determined that it has an energy value of 447,626 kcal.

Keywords

• sıfır atık
• gıda israfı
• kedi maması
• mikrodalga

References

1. 1. FAO. The state of food and agriculture moving forward on food loss and waste reduction; 2019. https:// www.fao.org/3/ca6030en/ca6030en.pdf. Accessed 01.06.2022
2. 2. Tekiner, İ. H., Mercan, N. N., Kahraman, A., & Mervenur, Ö. Dünya ve Türkiye’de gıda israfı ve kaybına genel bir bakış. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 2021; 3(2), 123-128.
3. 3. Ticaret Bakanlığı. Türkiye israf raporu; 2018. https://tuketici.ticaret.gov.tr/data/5e6b33e- 913b876e4200a0101/Turkiye_Israf_Raporu_2018.pdf. Erişim tarihi 01.06.2022.
4. 4. Yildirim, H., Capone, R., Karanlik, A., Bottalico, F., Debs, P., & El Bilali, H. Food wastage in Turkey: An exploratory survey on household food waste. Journal of Food and Nutrition Research, 2016; 4(8), 483-489.
5. 5. Bond, M., Meacham, T., Bhunnoo, R., & Benton, T. Food waste within global food systems. Global Food Security Swindon, UK; 2013.
6. 6. Türkiye İsraf Önleme Vakfı. Gıda bankacılığı derneği nedir? http://www.israf.org/sayfa/GBD-Nedir/248. Erişim tarihi 01.06.2022.
7. 7. Demirbaş, N. Dünyada ve Türkiye’de gıda israfını önleme çalışmalarının değerlendirilmesi. VIII. IBANESS Kongreler Serisi, Plovdiv, Bulgaristan, 2018; 21(22), 521-526.
8. 8. Mısır, A., & Arıkan, O. Avrupa Birliği (AB) ve Türkiye’de Döngüsel Ekonomi ve Sıfır Atık Yönetimi. Çevre İklim ve Sürdürülebilirlik, 2022; 1(1), 69-78.

9. 9. Türk gıda kodeksi sıfır atık yönetmeliği (12 Temmuz 2019 tarih ve 30829 sayılı Resmi Gazete, Ankara), 2019. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/ 2019/07/20190712-9.html. Erişim tarihi 01.06.2022.
10. 10. Shurson, G. C. “What a waste”—can we improve sustainability of food animal production systems by recycling food waste streams into animal feed in an era of health, climate, and economic crises? Sustainability, 2020; 12(17), 7071.
11. 11. Türk gıda kodeksi yemlerin piyasaya arzı ve kullanımı hakkında yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmelik (9 Ağustos 2022 tarih ve 31918 sayılı Resmi Gazete, Ankara); 2022.https://www.mevzuat. gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=15666&MevzuatTur- =7&MevzuatTertip=5. Erişim tarihi 01.06.2022.
12. 12. The European Parliament and of the Council, Animal by-products regulation (Published at 21 October 2009 with the Regulation (EC) No 1774/2002). https:// eur-lex.europa.eu/eli/reg/2009/1069/2019-12-14. Accessed March 20, 2024.
13. 13. Başer, Ö., & Yalçın, S. Determination of some quality characteristics in pet foods. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2017; 64(1), 21-24.
14. 14. Türk gıda kodeksi yemlerde istenmeyen maddeler hakkında tebliğ (Resmî Gazete Tarihi: 19.04.2014 Resmî Gazete Sayısı: 28977); 2014. https://www.mevzuat. gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=19608&MevzuatTur- =9&MevzuatTertip=5. Erişim tarihi 01.06.2022.
15. 15. Georganas, A., Giamouri, E., Pappas, A. C., Papadomichelakis, G., Galliou, F., Manios, T., Zervas, G. Bioactive compounds in food waste: A review on the transformation of food waste to animal feed. Foods, 2020; 9(3), 291.
16. 16. Zicker, S. C. Evaluating pet foods: how confident are you when you recommend a commercial pet food? Topics in companion animal medicine, 2008; 23(3), 121-126.
17. 17. Association of American Feed Control Officials. AAFCO methods for substantiating nutritional adequacy of dog and cat foods; 2014. https://www.aafco.org/ wp-content/uploads/2023/01/Model_Bills_and_Regulations_ Agenda_Midyear_2015_Final_Attachment_ A.__Proposed_revisions_to_AAFCO_Nutrient_ Profiles_PFC_Final_070214.pdf. Accessed October 22, 2023.
18. 18. Smithers, G. W. Whey and whey proteins—From ‘gutter- to-gold’. International dairy journal, 2008; 18(7), 695-704.
19. 19. Yağcı, S., Altan, A., Göğüş, F., & Maskan, M. Gıda atıklarının alternatif kullanım alanları. Türkiye, 2006; 9, 24-26.
20. 20. Dinçoğlu, A. H., & Ardıç, M. Peynir altı suyunun beslenmemizdeki önemi ve kullanım olanakları. Harran Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2012; 1(1), 54-60.
21. 21. Karagözlü, C., & Bayarer, M. Peyniraltı suyu proteinlerinin fonksiyonel özellikleri ve sağlık üzerine etkileri. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2004; 41(2).
22. 22. Duman, M., & Gençcelep, H. kemik suyu üretimi ve sağlik üzerine etkileri. Kongre Kitabi Book Of Proceedings, 289.
23. 23. Martín, M., Siles, J., Chica, A., & Martín, A. Biomethanization of orange peel waste. Bioresource technology, 2010; 101(23), 8993-8999.
24. 24. Güzel, M., & Akpınar, Ö. Turunçgil kabuklarının biyoaktif bileşenleri ve antioksidan aktivitelerinin belirlenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 7(2), 153-167.
25. 25. Hincke, M. T., Nys, Y., Gautron, J., Mann, K., Rodriguez- Navarro, A. B., & McKee, M. D. (2012). The eggshell: structure, composition and mineralization. Frontiers in Bioscience-Landmark, 2017; 17(4), 1266- 1280.
26. 26. Zerek, E. Yumurta kabuğu tozu eklenmiş kurabiyelerin bazı besinsel ve kalite özelliklerinin belirlenmesi. İstanbul Medipol Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2021.
27. 27. Hunton, P. Research on eggshell structure and quality: an historical overview. Brazilian Journal of Poultry Science, 2005; 7, 67-71.
28. 28. Krička, T., Janječić, Z., Bilandžija, N., Bedeković, D., Voća, N., Matin, A., . . . Grubor, M. Nutritional usability of thermal treated white and brown bread in broiler feed. Journal of Central European Agriculture, 2019; 20(3), 788-795.
29. 29. Cemeroğlu, B. Gıda Analizleri (Vol. 3). Ankara: Bizim Grup Basımevi, 2013.
30. 30. İstanbul Halk Ekmek (İHE), Ürünlerimiz. https:// www.ihe.istanbul/Urunlerimiz/Detay/1000#:~:- text=NORMAL%20EKMEK%20(250%20gr)&text= Ekmeklik%20bu%C4%9Fday%20unu%2C%20 su%2C%20ekmek,miktarda%20susam%20ve%20 f%C4%B1nd%C4%B1k%20i%C3%A7erebilir. Erişim tarihi 15/12/2022.
31. 31. Balu, A. M., Budarin, V., Shuttleworth, P. S., Pfaltzgraff, L. A., Waldron, K., Luque, R., & Clark, J. H. Valorisation of orange peel residues: waste to biochemicals and nanoporous materials. ChemSusChem, 2012; 5(9), 1694-1697.
32. 32. Rivas, B., Torrado, A., Torre, P., Converti, A., & Domínguez, J. M. Submerged citric acid fermentation on orange peel autohydrolysate. Journal of agricultural and food chemistry, 2008; 56(7), 2380-2387.
33. 33. Mar-Solís, L. M., Soto-Domínguez, A., Rodríguez-Tovar, L. E., Rodríguez-Rocha, H., García-García, A., Aguirre Arzola, V. E., . . . Castillo-Velázquez, U. Analysis of the Anti-Inflammatory Capacity of Bone Broth in a Murine Model of Ulcerative Colitis. Medicina, 2021; 57(11), 1138.
34. 34. Dzanis, D. A. (2008). Understanding regulations affecting pet foods. Topics in Companion Animal Medicine, 23(3), 117-120.
35. 35. Villaverde, C., & Chandler, M. (2022). Commercial vs Homemade Cat Diets: What you need to know. Journal of Feline Medicine and Surgery, 24(5), 415-428.